Mustag‘fir Hanafiy
So‘nggi kunlarda biz va siz ikki katta urushga guvoh bo‘ldik: biri Yaqin Sharqda (Isroil + Amerika tomonidan Eron bilan urush), ikkinchisi Janubiy Osiyoda (Islomiy Amorat va Pokiston harbiy rejimi o‘rtasida). Har ikkala urush ham o‘xshash jihatlari ko‘p bo‘lgan ikki davlat tomonidan boshlangan. Ushbu o‘xshashliklardan ayrimlarini misol sifatida keltiramiz:
1. Pokiston hukumati 1947-yilda tashkil topgan, Isroil davlati esa 1948-yilda.
2. Har ikkala rejim Pokiston va Isroil inglizlar yordami bilan vujudga keltirilgan.
3. Pokiston va Isroil har ikkisi boshqa xalqlarning yerlarida qurilgan davlatlardir.
4. Har ikkala rejim ham harbiy diktatura rejimlaridir.
5. Pokiston harbiy rejimi va Isroil rejimi mintaqadagi musulmonlarga zulm qiladi.
6. Har ikkala rejim urushlarda ommaviy qirg‘inlarga qo‘l uradi.
7. Pokiston va Isroil rejimlari fasod tarqatuvchi guruhlarni qo‘llab-quvvatlaydi.
8. Har ikkala rejim Amerika yordamidan foydalanadi va G‘azo bosib olinishi jarayonida hamkorlik qiladi.
9. Bu rejimlar o‘z mavjudligini urushlarda ko‘radi; shu sabab Pokiston Janubiy Osiyoda, Isroil esa Yaqin Sharqda urush olovini kuchaytirgan.
10. Har ikkala rejim Islom dinining asoslarini yemirishga harakat qiladi (Pokistonda natijasi: xorijiylik; Isroilda: daishiy fikrlar, mustashriqlar va boshqalar).
Bu ikki harbiy rejimning yana ko‘plab o‘xshashliklari bor, ammo uzunlik sabab bu yerda to‘xtalamiz. Ular o‘rtasidagi yagona farq nomidadir: Pokiston rejimi “Islom” nomi bilan, Isroil esa “yahudiy davlati” nomi bilan qurilgan amalda esa farq yo‘q.
Ma’lumki, hozir G‘arbda radikal Islom (siyosiy Islom)ga qarshi global choralar ko‘rish haqida gaplar kuchaygan. Shu paytda Trump o‘z dengiz kuchlarini Yaqin Sharqqa yubordi va Pokiston harbiy rejimiga Islomiy Amoratga qarshi urush boshlashni buyurdi.
Ko‘rildi-ki, rejim aynan shu sharoitda Amorat hududidagi oddiy odamlar uylarini bombardimon qildi. Shu bilan bir vaqtda Isroil va Amerika Eron bilan urushga tayyorgarlik ko‘rayotgan edi. Savol tug‘iladi: nega aynan shu paytda begunoh musulmonlar uylariga zarba berildi? Agar gap terrorizm haqida bo‘lsa, nega rejim avval jim edi? Nega aynan Ramazon oyida hujum qilindi? Bu tasodifmi yoki yashirin reja?
Bu savolga javoban aytish mumkinki, har ikkala urush bir qator yashirin uchrashuvlardan keyin boshlangan. Trump Pokiston harbiy rahbarlari (Shahbaz Sharif va Asim Munir) hamda Isroil vakillari bilan maxfiy uchrashuvlar o‘tkazgan. Shu yerda Pokistonning G‘azo bosib olinishi loyihasiga qo‘shilishi ham boshlangani aytiladi. Belgilarga qaraganda, Afg‘oniston va Eronga qarshi hujumlar yagona rejaning bir qismi bo‘lishi mumkin.
So‘nggi yillarda Pokiston AQSh tashqi siyosatidagi o‘rnini yo‘qotib bordi. AQSh hozir Xitoyni jilovlash uchun Hindiston bilan hamkorlikni afzal ko‘rmoqda. Shu sabab Pokiston o‘z mavqeini tiklash uchun iqtisodiy va strategik imtiyozlar taklif qilgan va hamkorlikni kuchaytirishga harakat qilgan.
Trump ularga Eronning kuchayishiga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Islomiy Amoratga hujum qilish orqali uni urushga tortishni taklif qilgan. Natijada rejim oddiy odamlar uylarini nishonga oldi.
AQShning maqsadi
Bu loyiha ikki asosiy maqsadga ega edi:
1. Islomiy Amorat mustaqil siyosiy islomiy tizim sifatida rivojlanmoqda. Agar u texnologik jihatdan kuchaysa, kelajakda butun musulmon dunyosiga ta’sir qilishi mumkin. Bu esa AQSh manfaatlariga zid.
2. AQShning asosiy iqtisodiy raqibi Xitoydir. Uni jilovlash uchun Hindiston muhim, ammo Hindiston va Pokiston o‘zaro dushman. Shuning uchun Pokiston boshqa yo‘nalishga burilib, Amoratni urush bilan band qilish vazifasini oldi.
Rejim ichidagi manfaatlar
So‘nggi yillarda Pokiston ichida ichki nizolar kuchaygan: diniy guruhlar, razvedka (ISI), armiya va hukumat o‘rtasida kelishmovchiliklar ortgan. Bu vaziyatda tashqi mojaro orqali ichki e’tiborni chalg‘itish zarur edi.
Rejim oldida ikki variant bor edi: Hindiston yoki Afg‘oniston. Trump ko‘rsatmasi bilan Afg‘oniston tanlandi va oddiy aholiga zarba berildi.
Natijada bu urush AQSh manfaatlari va rejim ichidagi muayyan guruhlarning hokimiyatini saqlab qolish uchun olib borildi. Eng katta zarar esa begunoh musulmonlarga yetdi.
Musulmonlar ushbu voqealarning asl sabablarini chuqur o‘rganib, o‘z manfaatlari uchun xalq qonidan foydalanayotganlarni tanib olishlari lozim.