Yusuf Badriy
8-Savr Afg‘onistonning zamonaviy tarixida muhim va tarixiy kun bo‘lib, u afg‘on xalqining sobitqadam qarshiligi, fidoyiligi va jasoratining ramzi hisoblanadi. Bu kun Sovet Qizil Armiyasi kuchlarining Afg‘onistondan chiqib ketishi bilan mos keladi.
Bu kun nafaqat bir harbiy urushning yakuni, balki bir xalqning iroda, e’tiqod va mustaqillikni saqlab qolishining buyuk timsoli hamdir.
Sovet Ittifoqi 1358 hijriy-shamsiy yilda Afg‘onistonga bostirib kirib, bu mamlakatda o‘z ta’sirini mustahkamlash va kommunistik tizimni davom ettirishga urindi. Bu bosqin global siyosiy raqobatning bir qismi bo‘lib, Afg‘oniston uchun juda qimmatga tushdi. O‘n yillik urush davomida o‘n minglab afg‘onlar shahid bo‘ldi, millionlab insonlar esa ko‘chishga majbur bo‘ldi, qishloq va shaharlar vayron qilindi hamda mamlakatning asosiy infratuzilmalari yo‘q qilindi.
Sovet kuchlari nafaqat harbiy amaliyotlar olib bordi, balki afg‘onlarning diniy, madaniy va milliy qadriyatlariga ham tajovuz qildi. Ular kommunistik mafkurani yoyish orqali jamiyatning fikriy tuzilmasini o‘zgartirishga harakat qildi, ammo bu urinishlar afg‘on xalqining mustahkam e’tiqodi va madaniy o‘zligiga qarshi muvaffaqiyatsizlikka uchradi.
Bu bosqinga qarshi afg‘on xalqi katta jasorat va fidoyilik bilan qarshilik ko‘rsatdi. Ularning qarshiligi faqat harbiy emas, balki e’tiqod, ozodlik va mustaqillik yo‘lida muqaddas kurash edi. Afg‘onistonning tog‘lari, vodiylari va qishloq hududlari qarshilik markazlariga aylandi va jamiyatning barcha qatlamlari yoshdan qarigacha bu kurashda ishtirok etdi.
Oxir-oqibat, afg‘on xalqining mislsiz qarshiligi Sovet kuchlarining Afg‘onistondan chiqib ketishiga zamin yaratdi. 1367 hijriy-shamsiy yilning 8-Savr kuni Sovet armiyasining so‘nggi bo‘linmasi Afg‘onistondan chiqdi va bu kun afg‘on xalqining g‘alaba va iftixor kuniga aylandi.
Bu g‘alaba shunchaki zaif bir mamlakatning qudratli tizim ustidan g‘alabasi emas, balki haqiqatning botil ustidan, e’tiqodning inkor ustidan va ozodlikning bosqin ustidan g‘alabasi edi. Sovetlarning mag‘lubiyati nafaqat ularning Afg‘onistondagi ishtirokini yakunladi, balki ushbu superdavlatning zaiflashuvi va keyinchalik parchalanishining boshlanishiga ham sabab bo‘ldi.
Bugun 8-Savr bizga shuni eslatadiki, agar bir xalq birlikda, e’tiqod bilan va o‘z maqsadida sobit bo‘lsa, u har qanday tajovuz va zulmga qarshi turib, g‘alabaga erisha oladi. Bu kun shahidlarimizning fidoyiliklarini yodga soladi va bizning zimmamizga o‘z erkinligimiz, mustaqilligimiz va milliy qadriyatlarimizni asrash mas’uliyatini yuklaydi.
Xulosa qilib aytganda, 8-Savr Afg‘oniston xalqining tarixidagi oltin sahifa bo‘lib, u doimo ozodlik, jasorat va fidoyilik nomi bilan tirik va abadiy qoladi.