Mvlaviy Abduljabor
ldin Arabiston jahiliyat davrida turli muammolar va katta qiyinchiliklar bilan yuzma-yuz edi. O‘sha davr odamlari inson qadr-qimmatini anglamas edilar. Ammo Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o‘zlarining kelishlari bilan ularga Islom rahmat, adolat va insoniylik dini ekanini tushuntirdilar. Islomda inson hayotiga shunday yuksak maqom berilganki, nohaq bir insonni o‘ldirish butun insoniyatni o‘ldirish bilan teng deb hisoblanadi. Shu sababli begunoh va oddiy odamlarni o‘ldirish nafaqat katta axloqiy jinoyat, balki shar’iy jihatdan ham katta gunohlardan hisoblanadi.
Shu munosabat bilan Qur’oni Karimdan bir necha oyatlarni keltiramiz, toki inson hayotining qadrini yaxshiroq tushunaylik va Qur’on nohaq qotillikni ochiq taqiqlaganini anglaylik.
Alloh taolo marhamat qiladi:
مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا
(Moida surasi, 32-oyat)
Tarjima: Kim bir insonni qasos yoki yerda fasod qilgani uchun emas (ya’ni nohaq) o‘ldirsa, go‘yo barcha odamlarni o‘ldirgandek bo‘ladi. Kim bir insonni qutqarib qolsa, go‘yo barcha odamlarni tiriltirgandek bo‘ladi.
Bu oyat shuni ko‘rsatadiki, begunoh insonni o‘ldirish juda katta jinoyat bo‘lib, u butun insoniyatni o‘ldirishga tengdir. Chunki nohaq qotillikda dunyoviy va oxiratdagi ko‘plab zararlar bor va uning oqibatlari juda og‘irdir. Hatto qotilning o‘zi ham keyinchalik pushaymon bo‘ladi. Nohaq qon to‘kish jamiyatda qo‘rquv va beqarorlikni kuchaytiradi va umumiy xavfsizlikni buzadi.
Alloh taolo marhamat qiladi:
وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا
(Niso surasi, 93-oyat)
Tarjima: Kim mo‘minni qasddan o‘ldirsa, uning jazosi jahannamdir, u yerda abadiy qoladi. Alloh unga g‘azab qiladi, uni la’natlaydi va unga ulkan azob tayyorlagan.
Bu oyat qasddan qotillik qilganlar uchun oxiratdagi og‘ir jazoni bildiradi va bu ishning naqadar xavfli ekanini ko‘rsatadi.
Alloh taolo marhamat qiladi:
{أَلَا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ}
(Hud surasi, 18-oyat)
Tarjima: Ogoh bo‘ling, Allohning la’nati zolimlarga bo‘lsin.
Bu oyat begunohlarni o‘ldirish ochiq zulm ekanini bildiradi va Islom zulmni qat’iyan rad etadi.
Hadislarda ham begunoh insonni o‘ldirish qat’iyan man etilgan.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar:
لا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أنْ لا إله إلا الله وأنِّي رسول الله إلا بإحدى ثلاث: النفس بالنفس، والثيب الزاني، والمارق من الدين التارك للجماعة
(Buxoriy va Muslim rivoyati)
Tarjima: “La ilaha illalloh va Muhammadur Rasululloh” deb guvohlik beradigan musulmonning qoni faqat uch holatda halol bo‘ladi: qasos, zino qilgan uylangan kishi va dinni tark etib jamoani tark etgan kishi.
Bu hadis shuni ko‘rsatadiki, bu holatlardan tashqari insonni o‘ldirish mutlaqo haromdir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam urush qoidalarida ham shunday deganlar: ayollarni, bolalarni va qariyalarni o‘ldirmanglar.
Shuningdek, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar:
أَوَّلُ ما يُحاسَبُ عليه العبد الصلاة، وإن أول ما يُقضى بين الناس في الدماء
(Buxoriy va Muslim)
Tarjima: Bandadan birinchi hisob qilinadigan narsa namozdir, odamlar o‘rtasida esa birinchi hal qilinadigan masala qonlar haqidadir.
Bu ham begunoh qon to‘kishning naqadar katta gunoh ekanini ko‘rsatadi.
Salaf solihlar ham begunohlarni o‘ldirishni qat’iyan harom deb bilganlar.
Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumo aytganlar:
Nohaq qon to‘kish insonni chiqib ketib bo‘lmaydigan baloga soladi.
Muoviya roziyallohu anhu aytganlar:
Har bir gunohni Alloh kechirishi mumkin, faqat shirk bilan o‘lgan yoki qasddan mo‘minni o‘ldirgan bundan mustasno.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar:
Kim musulmonni o‘ldirishda yarim so‘z bilan ham yordam bersa, qiyomat kuni Allohning rahmatidan umidsiz holda keladi.
Sufyon ibn Uyayna aytgan: hatto yarim so‘z ham katta gunohdir.
{يَوْمَ لَا يَنفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ}
Tarjima: U kunda zolimlarga uzr foyda bermaydi, ularga la’nat va yomon joy (do‘zax) bordir.
Baro ibn Ozib roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qiladi:
«لَزَوالُ الدُّنْيا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ قَتْلِ مُؤْمِنٍ بِغَيْرِ حَقٍّ»
Tarjima: Dunyoning yo‘q bo‘lishi Alloh nazarida bir mo‘minni nohaq o‘ldirishdan yengilroqdir. Agar osmonlar va yer ahli bir mo‘minning qonida sherik bo‘lsa, Alloh ularning barchasini do‘zaxga kiritadi.
Imom Navaviy rahimahulloh aytganlar:
وأما تحريم قتل النفس المعصومة فمما انعقد عليه إجماع المسلمين، وهو من أعظم المحرما
Tarjima: Begunoh jonni o‘ldirishning haromligi musulmonlar ijmosi bilan sobit bo‘lgan va bu eng katta harom ishlardandir.
Barcha ushbu dalillar ochiq-oydin shuni ko‘rsatadiki, begunoh insonni o‘ldirish Islomda eng katta gunohlardan biridir. Hatto bunday ishga ozgina yordam berish yoki ishora qilish ham og‘ir jazoga sabab bo‘ladi.
Shuning uchun bosqinchi Pokiston armiyasi va ularni qo‘llab-quvvatlaydigan ulamolar bu matnlardan saboq olishlari kerak. Ular tushunishlari lozimki, har bir insonning qoni muqaddas va hurmatlidir. Hech kim nohaq qotillikni qo‘llab-quvvatlashga yoki unga yo‘l ochishga haqli emas.
Shuningdek, nufuzli shaxslar katta harakat qilishlari kerakki, din nomidan noto‘g‘ri fatvolar berib, begunoh qon to‘kilishiga sabab bo‘layotgan kishilarning oldi olinsin. Chunki bu ish Alloh huzurida juda og‘ir hisobga sabab bo‘ladi.