Xalil
IShID va axborot vositalari orqali sodir etilgan jinoyat
IShID faqatgina takfirchi va terrorchi bir guruh emas edi, balki din libosida paydo bo‘lgan ulkan bir fojia edi. Bu ofat zo‘ravonlik, yolg‘on va aldov yo‘li bilan islomni badnom qilish va insoniy qadr-qimmatni poymol etishni maqsad qilgan edi.
Bu og‘ishgan guruh nafaqat qurol va portlashlar bilan qirg‘inlar qildi, balki haqiqatni buzish va onglarni zaharlash orqali ham jinoyat sodir etdi. OAV IShID uchun oddiy axborot yetkazish vositasi emas, balki miya yuvish, jamoatchilik fikrini aldash va ko‘r-ko‘rona itoat qiluvchi tarafdorlarni yetishtirishda foydalanilgan o‘ta xavfli va halokatli qurol edi.
IShIDning targ‘ibot tizimi juda aniq hisob-kitob asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, videolar, suratlar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli nashrlar uning asosiy ustunlarini tashkil etardi. Bu jinoyatchi media apparati qon to‘kish, zo‘ravonlik va qullikka solishni go‘yo ibodat va qahramonlik sifatida tasvirlar edi. Qatl, qiynoq, portlash va dahshatli manzaralarni keng tarqatish orqali IShID butun dunyoda qo‘rquv va vahima muhitini yoydi hamda bir vaqtning o‘zida bexabar va zaif yoshlarning ongini nishonga olib, ularni aldash va o‘z safiga tortishga urindi.
Bu jinoyatchi guruh o‘z jinoyatlarini “muqaddas g‘alabalar” nomi ostida taqdim etishga harakat qilar edi. Bu videolarni ko‘rgan ayrimlar IShIDni kuchli, qonuniy va adolatparvar bir harakat deb o‘ylashi mumkin edi, holbuki haqiqat faqat qon, vayronagarchilik va jamiyatning barbod bo‘lishidan iborat edi. IShIDning OAVlari voqelikni teskarisiga ko‘rsatib, zulmni adolat nomi bilan, jinoyatni esa dindorlik nomi bilan targ‘ib qilar edi.
IShID media orqali dinni yovuzlikni oqlash vositasiga aylantirdi. Ular Qur’oni karim oyatlari va Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hadislarini tanlab, buzib va tarixiy, axloqiy hamda ma’naviy kontekstdan uzib talqin qilib, qotillik, qiynoq, qullikka olish va talon-torojni “jihod” sifatida ko‘rsatdilar. Bu amallar ochiq-oydin IShID nafaqat islomni buzib talqin qilganini, balki sog‘lom aql va insoniy vijdonni ham poymol etganini ko‘rsatadi.
IShIDning media orqali ko‘zlagan yana bir qabih maqsadi “xalifalik” nomi ostida yolg‘on va xayoliy bir tasvir yaratish edi. Ular soxta surat va videolar orqali IShID hukmronligi ostidagi hayotni xavfsizlik, adolat va farovonlikka to‘la qilib ko‘rsatardi. Aslida esa vaziyat mutlaqo teskarisi edi: IShID nazoratidagi hududlarda odamlar doimiy qo‘rquv ichida yashar, ayollar va bolalar qullikka olinardi, oilalar parokanda bo‘lar, jamiyatlarning umumiy o‘zligi bu guruhning hokimiyatparastligi va qonxo‘rligi qurboniga aylangan edi.
IShIDning media jinoyatlari ochiq-oydin shuni ko‘rsatadiki, bu guruh diniy his-tuyg‘ular va odamlarning ruhiy zaifliklaridan foydalangan, shafqatsiz firibgarlar va professional yolg‘onchilardan iborat edi. Ularning OAVlari ichkarida ko‘r-ko‘rona itoat muhitini yaratish, tashqarida esa jamoatchilik fikrini aldash uchun xizmat qildi. Bu usullar orqali ular islomni qotillik, zulm va aldov quroliga aylantirib, onglarni asir qildilar.
Haqiqat shuki, IShID media vositalari orqali rahmat va adolat dini bo‘lgan islomni qo‘rquv, jinoyat va hukmronlik quroliga aylantirdi. Bu guruhning har bir surati, har bir videosi va har bir nashri ongni yoritish uchun emas, balki vahshiylikni targ‘ib qilish, odamlarni adashtirish va fikriy og‘ishlarni yoyish uchun ishlab chiqarilgan edi. IShIDni faqat qurolli guruh deb o‘ylaganlar bilib qo‘ysinlarki, bu balo qurol bilan birga media orqali ham urush olib bordi va odamlarning fikr hamda his-tuyg‘ularini nishonga oldi.
IShIDning media usullarini chuqur anglash va uning targ‘ibot taktikasini ilmiy hamda puxta tahlil qilish diniy, axloqiy va ijtimoiy jihatdan zaruratdir. Faqatgina xabardorlik, ta’lim va aniq tahlil orqali bunday fojialarning takrorlanishining oldini olish, inson ongini bu jinoyatkor va og‘ishgan fikrlardan asrash mumkin. IShID va unga o‘xshash guruhlarga qarshi kurash faqat harbiy emas, balki fikriy, axborotiy va ma’rifiy qarshilikni ham talab etadi.