Nosir Said
Al-Aqso masjidining faryodini eshitishdan oldin, men ushbu maqolaning auditoriyasini Al-Aqso masjidi va unga tutash inshootlar bilan tanishtirishni lozim topdim.
Masjidi Aqso:
Umuman olganda, Aqso ilmi oddiy musulmonlarimiz, ayniqsa, yangi avlod ongidan asta-sekin olib tashlanadi, yosh avlod bu bizning birinchi qiblamiz ekanligini bilmaydi; Ko’pchilik musulmonlar sarg’ish gumbazli Qudsni Aqso masjidi va musulmonlar qiblasi deb biladi.Bizning burchimiz bu haqda avlodlarimizni xabardor qilish va Aqso qadrini ularning ongida abadiy saqlashdir.
Al-Aqso masjidi hovlisining uzunligi taxminan 600 yard va kengligi 700 yard.Masjid gumbazining tik turgan ustunlari marmar toshlar bilan bezatilgan.
Tarixchilarning fikricha, Aqso masjidining haromgohida birinchi kundan to bugungi kungacha hech qanday ortish yoki kamayish kuzatilmagan.
Bu devor ichidagi butun maydon Aqso masjidi deb ataladi va ba’zan odamlar faqat namoz uchun mo’ljallangan masjidni Aqso deb atashadi.
Al-Aqso masjidi tarixiy Quds shahrining janubi-sharqida joylashgan bo‘lib, maydoni 502 800 kvadrat metr bo‘lib, to‘rtburchak shaklida qurilgan. Qoya va boshqa ikki yuzga yaqin tarixiy joylar ham shu hududda joylashgan.
Al-Aqso masjidi shaharning eng baland nuqtasida joylashgan bo’lib, u tarixda Moriya deb ataladi, Qoya gumbazi Moriyaning eng baland nuqtasida qurilgan va Aqso masjidi bu joyning qalbi qadr-qimmatiga ega.
Masjid Aqso va Haram masjidi va Payg‘ambar masjidi o‘rtasidagi farq shundaki, ularning har ikkisi ham bir necha bor ishlab chiqilgan va chegaralari o‘zgargan, lekin Aqso masjidi birinchi kundan boshlab aynan o‘sha-o‘sha saqlanib qolgan. U ishlab chiqilmagan va uning qamrovi o’zgartirilmagan.
Masjidi Aqso darvozalari:
Masjidga jamoat devoridan kirish uchun o‘n to‘rtta eshik bor bo‘lib, ulardan o‘ntasi bugungi kungacha faoliyat ko‘rsatmoqda, qolgan to‘rtta darvozani esa xavfsizlik nuqtai nazaridan Sulton Salohiddin Ayubiy rahimahulloh yopib qo‘ygan.
Faol darvozalarning nomlari quyidagicha: Bab Al-Khanna, Bab Faysal, Bab Gvanma, Bab Nazer, Bab Hadid, Bab Qatanin, Bab Shires va Bab Magharba.
Darvozalar oldida yana yettita darvozasi bor ochiq maydon bor; Undan keyin katta hovlida kichik gumbazlar, minoralar, namoz minoralari, tahorat, suv quduqlari, saboqxonalar, ular uchun gumbazli joylar va boshqalar kabi kichik binolar mavjud.
أقامها الله و أدامها
davom etadi…
