Tolib ul-‘ilm Sifatulloh «Sayoh»
Tushuncha va ta’riflarning barchasi dunyoda zikr etilgan, ta’rif va ma’no shar’iy, urfiy va lug’aviy bo’lib ochiq-ravshan. Har qanday so’z yoki jumla qo’llanilganda, o’ziga xos ma’noga ega, ammo fikrlar farqli bo’ladi.
Masalan, agar “ishg’ol” so’zining ma’nosini izlash uchun barcha lug’atlar va so’z kitoblariga murojaat qilinsa, mamlakatga, yurtga, geografiyaga qilingan hujum, u yerning aholisi, qonunlari, urf-odatlari va buyruqlarini nazoratga olishni “ishg’ol” deb atashadi.
Ammo! Agar shu tamoyilga qarasak, Usmon (r.a.) davrida musulmonlar Afg’onistonga kelib, bu yerda buddistlar yurtini egallab, o’z tamoyillari, Qur’on va hadislari bilan odamlarni majburlashgan va bugungi kungacha shu yurt aholisi musulmon bo’lib qolishgan, yurtlari islomiy bo’lib qolgan va islomiy odat-an’analarga ega; unda bu ham ishg’ol deb atalishi kerakmi?!
Yo’q! Aslo! Sababi, ular bu yerga haqni olib kelishdi. Ular har qancha qilich kuchi bilan kelishgan bo’lsa-da, ular bizga Allohning muqaddas kitobini va Rasululloh Muhammad (s.a.v.)ning muqaddas hadislarini etkazishdi; odamlarni zalolatdan hidoyatga, zulmatdan nurga va kufrdan Islomga da’vat qilishdi, bu esa qiyomat kuniga qadar bizning saodatimizdir.
Biz bu ishni ishg’ol deb atamaymiz, chunki ularning dini, tamoyillari va qonunlari haq edi. Nima uchun biz inglizlarning, ruslarning va amerikaliklarning bu yerga qilgan hujumlarini ishg’ol va tajovuz deb ataymiz? Chunki ularning ko’rsatmalari, buyruqlari, qonun va qoidalari haq emas edi va emas; biz ularni qabul qilmay va ularga qarshi jihod qildik.
Demokratlar, respublikachilar va ularning do’stlari Amerika ishg’olini ishg’ol deb aytmaydilar, chunki ular demokratiyani haq din sifatida tan olishgan va uni insoniyatning najot topishi va rivoji uchun sabab deb bilishadi. Ular ishonishadi ke, Amerika bu yerda demokratiyani yoyish uchun haq edi.
Biz musulmon sifatida Islomni tarqatishni va uni boshqalarga yetkazishni o’z burchimiz deb bilganimizdek, demokratlar ham demokratiyani boshqalarga yetkazishni va uni ensanlar orasida yoyishni o’z burchi deb bilishadi; ular demokratiyani ishg’ol deb atamaydi, aksincha uni o’sish, rivojlanish va boshqalar bilan raqobatlashish uchun sabab deb bilishadi.
