Akbar Jamol
Bugun ongli yoki ongsiz ravishda Islom dushmanlari tomonidan turli ochiq-oydin qo‘rqituvchi usullar targ‘ibot (propaganda) uchun qo‘llanilmoqda. Islomga ergashganlar turli g‘alati nomlar bilan atalmoqda, ular haqida har xil haqoratlar, laqablar va masxaralar qilinmoqda.
Shubhasiz, agar mo‘minlarning Yagona va Yordamchi Parvardigoriga bo‘lgan imoni bo‘lmaganida, bu xalq allaqachon yo‘q bo‘lib ketgan bo‘lardi. Mo‘minlarning saodati shundaki, ular Allohning yagonaligiga, Uning yordam beruvchi Zot ekaniga iymon keltirganlar va Payg‘ambar Mustafo sollallohu alayhi vasallamning shafoatlariga qat’iy ishonadilar. Ana shu ishonch sababli ular bugungacha sobit va mustahkam turibdilar.
Islomiy Amirlik Afgʻoniston mujohidlaridan biri bilan bo‘lgan suhbatda u shunday degan edi: Islom tarixi davomida moddiy sabablar asosida kamdan-kam hollarda musulmonlar moddiy jihatdan ham iymonlaridek kuchli bo‘lganlar. Aksincha, ko‘pincha musulmonlar moddiy jihatdan zaif bo‘lganlar. Ammo gap shundaki, ana shu moddiy zaiflikning o‘zi ham Alloh taolo tomonidan berilgan ne’matdir.
Inson tabiati shundayki, u kasal bo‘lganda sog‘lom va qudratli bo‘lgan kunlariga qaraganda Allohni ko‘proq eslaydi va Unga yaqinroq bo‘ladi. Shunday ekan, imkoniyatlarning kamligi ham Alloh jalla jaloluhu tomonidan berilgan ne’matdir. Shundan anglash mumkinki, Alloh taolo itoatkor va Islomga sodiq bandalariga turli yo‘llar bilan saodat ato etadi.
Ammo savol tug‘iladi: musulmonlarning moddiy vositalarining kamligi ta’sir jihatidan ham zaiflikni anglatadimi? Aslo unday emas. Bu vositalar hajm va son jihatdan kichik yoki zaif bo‘lsa ham, ta’sir jihatidan Alloh taolo abobillarning tumshuqlariga qo‘ygan mayda toshlar kabidirki, ular bilan ulkan fillarni halok qilgan.
Shu sababli, qachonki ahli iymon tomonidan Islomni himoya qilish yoki dushman propagandasiga qarshi bir so‘z aytilsa, dushman biz kutganimizdan ham ortiq azob va bosim his qiladi. Xuddi Abraha toshchalarning zarbasidan qichqirib, yig‘lagani kabi; abobillar qissasi qudrat nuqtai nazaridan iymon mustahkamligining belgisi hisoblanadi.
Qurʼoni Karimdagi Fil surasida keltirilgan ushbu voqeani anglash uchun go‘yoki sodda, ammo chuqur bir savolni qo‘yish lozim: bitta katta jangovar fil vazniga teng bo‘lishi uchun nechta abobil kerak?
Bu savol ikki jihatga ega: birinchisi ilmiy, ikkinchisi nazariy.
Ilmiy jihatdan qaraganda, bir abobilning o‘rtacha vazni taxminan 20 grammni tashkil etadi, jangovar filning vazni esa to‘rt-besh ming kilogrammga yetadi. Agar faqat son jihatidan taqqoslasak, besh ming kilogrammlik bitta fil vazniga tenglashish uchun taxminan 225 mingta abobil kerak bo‘ladi. Bu faqat sonli taqqoslash bo‘lib, hayotiy yoki harbiy jihatni isbotlash uchun emas, balki jismoniy tafovutni ko‘rsatish uchundir.
Ammo masalaning asosi vaznda emas, balki ma’no va tafakkurdadir. Asosiy savol shuki: abobil jismoniy jihatdan filni yenga oladimi yoki yo‘qmi? Balki haqiqiy qudrat ta’rifi nimada ekanidir.
Qur’on ko‘rsatganidek, qudrat faqat ulkan jism nomi emas; haqiqiy qudrat ixtiyor va farmondadir.
Ka’ba atrofida na lashkar bor edi, na qurol; na jismoniy qudrat, na harbiy tayyorgarlik. Faqat Allohning uyi va Islomning bir belgisi bor edi. Ana shu martaba asl qudrat hisoblanardi. Abobillar ham muntazam armiya emas edi, na o‘q-dorilar ombori bor edi, na jang uchun jismoniy qudrati, na harbiy tayyorgarligi. U faqat Ka’bani himoya qilish uchun yuborilgan edi va uning yonida faqat ilohiy farmon bor edi. Ana shu farmon uning haqiqiy qudrati edi.
Ilmiy jihatdan 20 grammli abobil uchishiga xalaqit bermasdan faqat 1–2 gramm yuk ko‘tara oladi. Bu toshcha murakkab qurol ham emas edi, portlovchi modda ham emas edi; shunchaki kichik bir zarra edi. Ammo bu kichik zarra ilohiy iroda va mashiyat ostida harakat qilganda, o‘zining moddiy chegaralaridan oshib, qudrat ramziga aylanadi.
Dunyoning zohiriy mantig‘i shuni deydiki, quroli bor g‘olibdir, lashkari bor fath etuvchidir. Ammo Fil voqeasi boshqa bir mantiqni taqdim etadi: u yerda katta jism ma’nosiz bo‘ladi, lashkar soni ahamiyatini yo‘qotadi va faqat bir masala qoladi: Alloh jalla jaloluhu nima xohlaydi? Kimni ko‘taradi, kimni tushiradi? Uning mashiyati kimni g‘olib, kimni mag‘lub qiladi?
Shu bois abobil endi oddiy qush emas, balki bir xabardir; u shuni ko‘rsatadiki, agar kim haq bilan bo‘lsa, hatto zohiriy zaiflikda ham kuchli bo‘la oladi.
Aslida bu hikoya abobil va fil haqida emas; bu iymon va moddiyat haqidagi hikoyadir. U bizga shuni o‘rgatadiki, qudrat faqat moddiy mezonlar bilan o‘lchanmaydi. Haqiqiy qudrat ko‘rinmaydi, ammo mavjuddir; u ko‘radi, qaror qiladi va tarix yo‘nalishini o‘zgartiradi.
Bas, ahli iymon dushmanning qurollari va propagandasidan qo‘rqmasligi kerak. Balki ahli iymon tomonidan otilgan bitta o‘q yoki ommaviy axborot vositalarida aytilgan bitta so‘z dushmanning minglab askari va targ‘ibot sahifalaridan ham og‘irroq ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Xuddi 20 grammli abobilning 2 grammli toshi besh ming kilogrammlik fil va Abraha uchun yetarli bo‘lganidek.
Shu sababli, qachonki chin mujohid yoki din xodimi dushmanning maydoniy yoki axborotiy hujumlariga qarshi himoya qilsa yoki ularga qarshi chora ko‘rsa, dushmanning qudrati va propagandasi xuddi Abrahaning jismi kabi parchalanib, yo‘q bo‘ladi.