Naim Baran
Bugungi kunda axborot vositalari zamoni bo‘lib, ijtimoiy tarmoqlar odamlar hayotiga keng ta’sir ko‘rsatmoqda. Shunday bir davrda, da’ishiy xavorijlar ham o‘z xo‘jayinlari tomonidan taqdim etilgan imkoniyatlardan foydalanib, zamonaviy studiyalar va professional kameralardan foydalanyaptilar. Ular hatto bo‘yin kesish, qatl qilish va boshqa vahshiyona harakatlari yoki “sahro sudi” sahnalarini hujjatlashtirib, tarqatganlar.
Ularning barcha bu harakatlari shuning uchun qilinmoqda-ki, odamlar ongiga ta’sir qilishsin va o‘zlarining ichki qo‘rquvi hamda vijdon azobini xalqdan yashirishsin. Ushbu videolar ISHID mas’ullari tomonidan keng reklama kampaniyalari bilan birga olib boriladi va ba’zi ommaviy axborot vositalari – jurnalistika tamoyillarini buzgan, moliyaviy tarafdan ISHID homiylariga bog‘langan – bu videolarni tarqatib kelmoqda.
Aslida bu OAVlar Islomning obro‘sini tushirishga va dunyoga shuni ko‘rsatishga urinmoqda: go‘yoki bu “jihodchilar” va ularning vahshiyliklari – Islomning ramzidir. Holbuki bu loyiha – Islomni tahqirlash va yo‘q qilish uchun tuzilgan qo‘shma josuslik rejasi hisoblanadi.
ISHID o‘z harakatlarini va qiyofasini ijobiy ko‘rsatish uchun ayrim yozuvchi va soxta ulamolarni safarbar qilgan. Tashqi ko‘rinishda musulmon, olim yoki mullaga o‘xshash bu shaxslar – aslida begona razvedka xizmatlariga yollangan, xavorijcha qarash va madaniyatga ega bo‘lgan yollanma agentlardir. Ular pul, qulayliklar va dunyoviy manfaatlar evaziga din va uning qadriyatlariga hech qanday hurmat ko‘rsatmaydilar, o‘z amallarining oqibati va kelajagiga esa befarqdirlar.
ISHIDga qarashli axborot vositalarida ko‘plab maqolalar va bayonotlar chop etilgan bo‘lib, bu noma’lum yollanma “olim” va yozuvchilar bu guruhni ko‘zlarini yumib maqtab yozishgan. Bu yozuvlar yoshlarga salbiy ta’sir ko‘rsatish va ularni yo‘ldan ozdirish maqsadida tarqatilgan. Yaxshiyamki, bu urinishlarga haqiqiy mujohidlar, musulmon yozuvchilar va fidoyi ziyolilar tomonidan munosib javoblar berilgan va bu yollanma odamlarning haqiqiy qiyofasi fosh qilingan.
Afsuski, ayniqsa Yevropada internet va ijtimoiy tarmoqlar bu guruh uchun a’zolar yollash va moliyaviy yordam yig‘ish vositasiga aylangan. Dunyodagi ko‘plab davlatlarda Daa’sh firibiga uchragan odamlar aynan shu xabar va shiorlar orqali aniqlanib, hibsga olingan. Ayrimlar esa bu xatoga o‘zlari iqror bo‘lgan, chunki onlayn tarmoqlar telefon va boshqa vositalarga nisbatan oddiy, arzon va samarali aldamchi vositalardir.
Tajriba shuni ko‘rsatdiki, har qanday guruh yoki tashkilot harbiy maydonda mag‘lub bo‘lsa, madaniy bosqin va fikriy chalg‘itishga o‘tadi. Ammo vaqt o‘tishi bilan bunday kurash ham harbiy mag‘lubiyat kabi halokatga yuz tutadi va ularga hech qanday foyda keltirmaydi. Shu sababli, da’ishchilar tomonidan qilingan bu ishlar va yozuvlar – ularning mag‘lub bo‘lgan orzularining so‘nggi nafasidir. Ular hozir halokat chekkasida turishmoqda.
