Afghanistan Islomiy Amirligi tashkil topgan kundan boshlab hozirgacha islomiy shariat doirasida mustaqillik, o‘zaro hurmat va aralashmaslik tamoyillariga asoslangan siyosiy yo‘lni tutib kelmoqda. Amirlik boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaydi va hech kimga Afg‘oniston suvereniteti hamda hududiy daxlsizligini buzishga ruxsat bermaydi. Shu asosda u doimo nizolar va kelishmovchiliklarni muloqot hamda o‘zaro anglashuv orqali hal etishga intilib kelgan, chunki barqaror tinchlik urush bilan emas, balki oqilona muomala orqali ta’minlanadi.
So‘nggi Afg‘oniston–Pokiston muzokaralari ham aynan shu siyosatning davomi hisoblanadi. Islomiy Amirlik amalda muammolarni hal qilish irodasiga ega ekanini ko‘rsatdi. Masalan, faraziy chegara chizig‘i bo‘ylab har qanday provokatsiya va mojarolardan tiyildi, diniy ulamolarga murojaat qilib, shar’iy me’yorlar asosida yechim topishga harakat qildi, qabila hududlaridan ko‘chib kelganlarni tartibga soldi, shunda hech bir tomon ularni beqarorlik uchun bahona sifatida ishlata olmasin. Bu qadamlar Amirlik faqat gap bilan cheklanmay, amaliy choralar ham ko‘rganini anglatadi.
Biroq buning aksiga, Pokiston harbiy rejimining yillar davomida siyosatga ta’sir ko‘rsatib kelayotgan ayrim doiralari muammolarni tinch yo‘l bilan hal qilishni istamaydi. Bugungi Pokistondagi beqarorlik ildizlari asosan general Pervez Musharraf davriga borib taqaladi. O‘sha paytda Pokiston Afg‘onistondagi urush jarayonlarini qo‘llab-quvvatladi, qabila hududlarida keng ko‘lamli harbiy amaliyotlar olib bordi, uchuvchisiz apparatlar hujumlari sodir bo‘ldi, minglab oilalar ko‘chishga majbur bo‘ldi, ko‘plab yoshlar halok bo‘ldi yoki bedarak yo‘qoldi.
Bu siyosatlarning ijtimoiy va xavfsizlikka oid oqibatlari hanuz davom etmoqda. Hozir ham Pokiston armiyasi ko‘plab ichki muammolar bilan yuzma-yuz turibdi: siyosiy kelishmovchiliklar, hokimiyat uchun kurash, muxolifatni bosim ostiga olish, iqtisodiy inqiroz bularning barchasi mamlakat siyosiy muhitiga ta’sir ko‘rsatmoqda. Odatda ichki inqirozga duch kelgan tizim tashqi omillarni bahona qilib, jamoatchilik e’tiborini chalg‘itishga urinadi. Afg‘onistonga nisbatan ayblovlar yoki chegara hodisalarini kuchaytirish ham shunday siyosatning bir qismi sifatida talqin qilinadi.
Afg‘oniston havo hududiga tajovuz qilish, tinch aholiga zarar yetkazish va diniy qadriyatlarga rioya qilmaslik qo‘shnichilik tamoyillariga ham, islomiy va xalqaro me’yorlarga ham zid harakatlardir. Islomiy Amirlik ayrim holatlarda qat’iy javob bergan bo‘lsa-da, ko‘p vaziyatlarda muzokaralar davom etishi uchun o‘zini tiyib, zo‘ravonlik kengayishining oldini olgan. Bu zaiflik emas, balki siyosiy yetuklik va mas’uliyat belgisi sifatida ko‘riladi.
Shu bilan birga, har bir sabrning ham chegarasi bor. Afg‘on xalqi tarix davomida o‘z suvereniteti va sha’nini himoya qilib kelgan. Islomiy Amirlik tinchlik va muloqotni ustuvor deb biladi, biroq mamlakat xavfsizligi va xalq osoyishtaligiga nisbatan befarq bo‘lmaydi. Agar qarama-qarshi tomon mojaroni davom ettirishni istasa, uning oqibatlari ham tabiiy ravishda yuzaga keladi.
Umuman olganda, Afghanistan Islomiy Amirligi pozitsiyasi aniq: muammolar muzokara orqali hal qilinishi, o‘zaro hurmat saqlanishi va har bir davlat boshqasining suverenitetini tan olishi kerak. Shu tamoyilga amal qilinsa, barqarorlik ta’minlanadi. Aks holda, tarix tajribasi shuni ko‘rsatadiki, afg‘onlar o‘z haqqini himoya qilishga qodir. Islomiy Amirlik hozirgacha murosa, tadbirkorlik va siyosiy mas’uliyat namunasi bo‘lib kelmoqda, zarurat tug‘ilsa, millat sha’ni va xavfsizligini himoya qilish uchun qat’iy qaror ham qabul qiladi.
