Ehson
IShID oddiy terrorchi guruh emas; balki bu qonxo‘r, takfirchi va islomga qarshi loyiha bo‘lib, uning eng katta qurbonlari aynan musulmonlarning o‘zidir. IShID qayerga bormasin, masjidlar, madrasalar va bozorlarni qirg‘in va dahshat maydoniga aylantirgan. Ammo asosiy savol shuki: nega bunday o‘ta xavfli guruh Pokiston hududida tayanch topa oldi, nafas oldi, tashkillashti va o‘zining amaliy tarmoqlarini shakllantirib, faol holatga keltirdi?
Pokistonning Xaybar agentligi hududida IShIDning o‘n bir a’zosi yo‘q qilingani haqidagi xabar yana bir achchiq haqiqatni ochib berdi: Pokiston bu guruh uchun faqat tranzit yo‘lagi emas, balki boshpana va amaliy baza sifatida ham foydalanilmoqda. Bu hissiy va asossiz ayblov emas; balki siyosiy voqeliklar, maydoniy tadqiqotlar va doimiy xavfsizlik hisobotlariga asoslangan xulosadir.
Agar Pokiston davlati haqiqatdan ham IShIDga qarshi bo‘lsa, unda nega bu guruh mamlakatning yuragida boshpanaga ega? Nega ushbu guruhning xavorij a’zolari Balujistondan Xaybargacha to‘liq erkin harakatlanmoqda? Va nega hozirgacha qat’iy, shaffof va ildizini quritishga qaratilgan real choralar ko‘rilmadi?
Haqiqat shuki, Pokistonning IShID kabi takfirchi guruhlarga nisbatan siyosati yillar davomida ikkiyuzlamachi, aldovga asoslangan va vositachilik xarakterida bo‘lib kelgan. Bir tomondan zo‘ravonlikka qarshi shiorlar yangraydi, boshqa tomondan esa ayrim xavfli va qonxo‘r guruhlarga nisbatan murosa, beparvolik yoki sukut saqlanadi. Aynan shu noaniq va ikkiyoqlama siyosat IShIDni yanada jasur va cheklovsiz qilib qo‘ydi.
IShID qo‘llab-quvvatlovchi muhit bo‘lmasa, yashab qola olmaydi. Hech bir guruh boshpanasiz, xavfsiz muhitlarsiz, tarmoqlarsiz va razvedka idoralari ko‘z yumgan sharoitlarsiz uzoq davom eta olmaydi. Agar bugun IShID Pokistonda mavjud bo‘lsa, bu davlatning ojizligi yoki jinoyatdan ataylab siyosiy vosita sifatida foydalanishining natijasidir. Har ikkala holat ham mintaqa uchun vayronkor hisoblanadi.
IShID musulmonlarni qirish vositasidir. Bu guruh amalga oshirgan har bir portlash, masjidda bo‘ladimi, maktabda yoki bozorda agar Pokiston ushbu guruhga joy bergan bo‘lsa, amalda musulmonlar qirilishiga sharoit yaratgan bo‘ladi. Bu shunchaki siyosiy xato emas; bu jinoyat bilan bilvosita hamkorlikdir.
Siyosiy tahlilchilarning fikricha, Pokiston razvedka apparati yillar davomida “mushuk va sichqon” o‘yinida ayblanib keladi va IShID bunga yaqqol misoldir. Ammo tarix shuni ko‘rsatadiki, terror va qon to‘kishni siyosiy vositaga aylantirgan har kim, bir kun kelib o‘sha vositaning o‘zi tomonidan qurbon qilinadi.
Agar Pokiston o‘zini chindan ham aybsiz deb bilsa, u holda uchta aniq qadamni tashlashi shart:
-
IShIDning o‘z hududidagi mavjudligini ochiq tan olishi;
-
Ushbu guruhning barcha bazalari va tarmoqlarini qat’iy va to‘liq yo‘q qilishi;
-
Takfirchi guruhlar bilan bog‘liq har qanday ikkiyoqlama siyosat va razvedka o‘yinlarini butunlay tugatishi.