Sayyid Jamoliddin Afg‘oniy
So‘nggi kunlarda bir xabar tarqaldiki, u butun Islom ummatining qalbiga chaqmoqdek urildi. Mashhur din olimi va Xaybar Paxtunxva viloyatining Charsadda tumani aholisi bo‘lgan Shayx Muhammad Idris kunduz kuni noma’lum shaxslar tomonidan o‘qqa tutilib, voqea joyining o‘zida jon berdi.
Shayx Muhammad Idris Tarangzoy qavmiga mansub bo‘lib, Jomea Nu’moniya hamda Darul Uloom Haqqoniya Akora Xattakda Shayxul-hadis sifatida dars berardi. Agar u Osiyo miqyosida har yili minglab talabalarni bitirgan va hadis ilmi ta’limida juda yuksak hamda alohida maqomga ega edi deyilsa, bu hech qanday mubolag‘a bo‘lmaydi.
U juda muloyimtabiat, buyuk ilmiy va ma’naviy nisbatlarga ega inson edi. Shayx Hasan Jon shahidning kuyovi hisoblanardi va Darul Uloom Deobandning mashhur bitiruvchilaridan bo‘lgan Muftiy Shahzodaning nevarasi edi. Otasi ham taniqli ulamolardan sanalardi. Bundan tashqari, uning o‘zi ham yakka holda bir jamiyatni ifodalovchi shaxsiyat edi.
U Xaybar Paxtunxvada mezon va sifat timsoli hisoblanardi. Uning so‘zi, yozuvi va qarashi hujjat maqomida edi. Eng muhimi esa, u g‘arazsiz va pok niyatli inson edi. Aytishlaricha, umrining boshidan boshlab uning tabiatida shaxsiy manfaat uchun hech qanday o‘rin bo‘lmagan. Uning janozasida jamiyatning barcha qatlamlari motam va yig‘uga cho‘mgan manzara kuzatildi. Buning sababi shuki, uning hayoti mehr, shafqat va xayrixohlik bilan to‘la bo‘lib, nafratdan uzoq edi. Uni sevuvchilardan biri yozganidek, Shayx sohib butun umrida hatto hech kim bilan og‘zaki janjal ham qilmagan edi. Hatto uni haqorat qilganlarga ham muhabbat bilan javob qaytarardi. Shunday bo‘lsa-da, u shahid qilindi. Demak, savol tug‘iladi: nega ish qatl va terrorgacha yetib bordi?
Ammo Pokiston tarixi, u davlatning fikrlash tarzi va siyosatini biladigan yoki hech bo‘lmasa yuzaki nazar tashlagan kishilar Shayx Muhammad Idrisning alamli shahodati va sirli o‘ldirilishi ortida qanday omillar yashirinligini yaxshi biladilar.
Pokiston tashkil topganidan bugungacha bu mamlakatning ulamolari va mashhur shaxslari, milliy yetakchilari, siyosiy arboblari va hatto davlatning eng yuqori lavozimlarida o‘tirgan kishilar ham juda shafqatsiz tarzda suiqasdga uchratilgan. Bu holat hech qachon tasodif bo‘lmagan, balki muntazam va maqsadli reja asosida amalga oshirilgan.
Masalan, Karachining mashhur olimlaridan bo‘lgan Mavlono Muhammad Yusuf Ludhiyonaviy juda zolimona tarzda o‘qqa tutilib shahid qilindi. Oradan biroz vaqt o‘tib, uning qotillari qo‘lga olindi, ammo tergov bosqichi boshlanishi bilan hech qanday sud hukmisiz ozod qilindi. Pokiston ulamolari bu harakatga keskin munosabat bildirdilar, hukumatga norozilik maktublari yubordilar, bu ishni eng qattiq so‘zlar bilan qoraladilar va qotillar jazolanishini talab qildilar, ammo hech qanday choralar ko‘rilmadi.
Aksincha, aynan o‘sha qotillar keyinchalik ulamolarga tahdid qila boshladilar va ochiqchasiga: Bizning kim ekanimizni va kimlar bilan aloqamiz borligini bilasizlar, deb aytardilar. O‘sha vaqtdan bugungacha ham hech kim ularning oldini olmadi. Yaqinda Jang gazetasi mashhur yozuvchilaridan biri Pokistondagi eng katta siyosiy-diniy partiyalardan birining rahbari haqida hayratlanarli voqeani rivoyat qilgan edi: hududimizda bir polis ofitseri (SHO) o‘qqa tutilib o‘ldirildi. Qotil qo‘lga olingach, davlat idoralari darhol aralashib, bu odam bizning odamimiz degan bahona bilan uni ozod qildilar.
Bu faqat bir yoki ikki voqea emas, balki yuzlab shunday hodisalar mavjud bo‘lib, ularning ijrochilari “noma’lum” deb ataladi va qiyomatgacha ham shunday noma’lum bo‘lib qoladi. Chunki ularning ortida yovuz maqsadlar yashiringan. Endi savol shuki: qanday yashirin maqsadlar uchun ulamolar qoni to‘kilmoqda? Nega siyosiy qadriyatlar oyoqosti qilinmoqda? Nega rahbarlar va yo‘lboshchilar nishonga olinmoqda?
Bu jarayonda eng ko‘p hujumga uchragan qatlam diniy qatlam bo‘ldi. Panjobda bo‘lsin, Balujistonda bo‘lsin, Karachida yoki Gilgit-Baltiston hamda Xaybar Paxtunxvada bo‘lsin hamma joyda qon va terror hikoyalari mavjud. Kunduz kuni milliy va xalqaro miqyosda tanilgan shaxslar o‘ldiriladi, ammo o‘nlab yillar o‘tsa ham qotillari topilmaydi. Masalan, muhim harbiy shahar Ravlpindida Mavlono Samiul-Haq Haqqoniy kabi buyuk ilmiy va siyosiy shaxs o‘z uyida pichoq bilan juda osonlikcha o‘ldirildi, ammo sakkiz yil o‘tganiga qaramay, qotillardan hech qanday iz topilmadi.
Buning sababi shundaki, parda ortida yashirin maqsadlar faol bo‘lib, bu maqsadlarni faqat davlat idoralari biladi va aynan o‘shalarning o‘zi bunday hodisalarning asosiy harakatlantiruvchilari hisoblanadi. Pokistonning ayrim siyosiy rahbarlari bir necha bor ochiqchasiga aytganlar: qotili noma’lum bo‘lgan qotillik uchun davlat javobgardir. Chunki ilm, din va siyosat davlat nazarida katta qiymatga ega emas; davlat o‘zi uchun bir rivoyat yaratadi va uni amalga oshirish uchun har qanday chegaragacha boradi.
Ba’zan bu davlat rivoyati falon shaxs yoki falon arbob yo‘ldagi to‘siq deb hisoblaydi va uni yo‘q qilish kerak bo‘ladi. Ba’zan esa jamoatchilik fikrini chalg‘itishga ehtiyoj tug‘iladi, shuning uchun mamlakatning bir burchagidagi bir kishi nishonga olinadi, toki xalqning diqqati boshqa tomonga burilsin. Yana ba’zan bir kishining gaplari bu rivoyat uchun foydali deb topiladi, ammo keyinchalik u tushuntirish berishi yoki qarshi chiqishidan qo‘rqiladi, shunda u ham yo‘q qilinadi.
Bu davlat rivoyati ko‘plab hollarda islomiy qadriyatlarga zid keladi va shu sababli uni oldinga surish uchun doimo ulamolar qurbon qilinadi. Mavlono Haqnawoz Jhangviydan tortib, Isor al-Qosimiy, Sarfaroz shahid, Shamsuddin, Ziyourrahmon Qosimiy, Habibulloh Muxtor, Mavlono Abdulsamiy, Muhammad Banuriy, Mavlono Hasan Jon, Shayx Nasibxon, Muftiy Nizomiddin Shamziy, Muftiy Jamil va undan keyin Mavlono Samiul-Haq, Hamidul-Haq, Doktor Odilxon hamda Shayx Muhammad Idrisgacha har bir hodisa o‘rganilsa, uning ortidagi manzara ayon bo‘ladi.
Bir necha yil avval Karachida mashhur olim Muftiy Muhammad Taqiy Usmoniyga ham qonli hujum uyushtirilgan edi. Bu hujumda bir necha kishi halok bo‘ldi va uning haydovchisi yaralandi. Keyinchalik Muftiy sohib intervyuda aytdiki, ularga o‘q uzilganida haydovchining qo‘li yaralangan va undan qon oqayotgan edi. Ular politsiyadan yordam so‘rashdi, ammo politsiya ochiqchasiga yordam berishdan bosh tortdi.
Endi tasavvur qiling: Muftiy Taqiy Usmoniy kabi jahon miqyosidagi shaxs yaralangan bo‘lsa, bunday katta voqea yuz bergan bo‘lsa-yu, politsiya hatto yordam berishga ham tayyor bo‘lmasa!
Endi Shayx Muhammad Idris hodisasiga ham qarang: Charsaddada, kunduz kuni, bozor o‘rtasida otishma sodir bo‘ladi va qotillar xotirjam holda qochib ketadilar. Bundan tashqari, davlat asl jinoyatchilarni qo‘lga olish o‘rniga xalqning e’tiborini boshqa tomonga burishga urinadi. Turli shaxslar ko‘rsatiladi va har xil ayblovlar ilgari suriladi.
Oradan ko‘p o‘tmay, ISHID ham bayonot chiqarib, bu hodisa uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga oladi. Ammo savol shuki: ISHID kim va qayerdan paydo bo‘ladi? O‘tgan yillardagi voqealar fonida bunday bayonotlar oldindan tayyorlangan reja asosida tarqatilayotgani haqidagi shubhalar yanada kuchayadi.
Shundan so‘ng davlatga yaqin ayrim shaxslar hodisani Afg‘onistonga bog‘lashga urinadilar. Ammo janoza va ta’ziya marosimida ko‘plab ulamolar bu da’voni ochiqchasiga rad etib, bu ayblovlar asl qotillarni yashirish uchun ilgari surilayotganini aytdilar.
Charsadda chegaradagi qishloq emaski, kimdir Afg‘onistondan kelib qotillik qilib yana qochib ketsa; bu hudud chegaradan yuzlab kilometr uzoqda va u yerda politsiya, armiya hamda razvedka markazlari keng mavjud. Unda bunday da’vo qanday qilib ishonchli bo‘lishi mumkin?
Muftiy Taqiy Usmoniyga hujum qilinganida, u Ummat gazetasida chop etilgan va hanuz mavjud bo‘lgan Ziyo Chitroliy ismli jurnalistga bergan intervyusida aniq aytgan edi: unga na ISHID va na boshqa qurolli guruh hujum qilmagan, balki hujumchilar boshqa odamlar bo‘lgan. Endi bu gaplarni politsiyaning xatti-harakati bilan yonma-yon qo‘ysangiz, natija o‘z-o‘zidan ravshan bo‘ladi: hujumchilar kimlar va ular kimlarni nishonga olmoqda.
Davomi bor …