Abdulloh Kach
Ko‘plab Osiyo davlatlari zamonaviy farovon hayot uchun juda yaxshi konlar, foydali qazilmalar va boyliklarga ega, masalan: suyuq gaz, neft, toza suv, qurilish uchun qimmatbaho toshlar, la’l, marjon, yoqut, zumrad, oltin, xromit, uran, temir, ko‘mir va boshqalar.
Bu boyliklar asosan Janubiy Osiyo va Markaziy Osiyoda joylashgan. Garchi ko‘plab Osiyo davlatlari bu konlarni qisman qazib olishgan bo‘lsa ham, ular juda ko‘p bo‘lganligi uchun hali ham turli hududlarida ko‘plab resurslar mavjud.
Ko‘plab G‘arb davlatlari bu resurslardan mahrum bo‘lgan, chunki aksariyat G‘arb davlatlarining qadimiy tarixi yo‘q. Ularning ko‘plari dengizlar o‘rtasidagi orollar bo‘lib, kech kashf etilgan. Xulosa qilib aytganda, G‘arb davlatlarida bu resurslarni saqlash uchun joy yo‘q.
G‘arb bu Osiyoliklarning boyliklarini yutib yuborishga va ularni bu boyliklardan mahrum qilishga harakat qilmoqda. Shu sababli ular doimo Osiyo davlatlariga har tomonlama aralashib, beqarorliklarni yaratgan, ichki urushlarni yo‘lga qo‘ygan, Osiyo davlatlari o‘rtasida ziddiyatlarni keltirib chiqargan va ularga ishonchsizlik urug‘ini sochib, o‘zaro yechib bo‘lmas uzoq masofalar yaratgan. Natijada, Osiyo davlatlari bir-biriga nisbatan ishonchsiz bo‘lib, bu resurslarni qazib olish va ulardan foydalanishning oldi olinmoqda.
Agar yuqoridagi zaxiralar qonuniy ravishda qazib olinmasa va o‘z holida qolaversa, G‘arb odatda Osiyoga aralashish uchun yaxshi imkoniyat kutadi va o‘ziga xos tarmoqlari orqali ularni noqonuniy tarzda qazib olishni boshlaydi. Masalan, ular 45 yillik urush davomida Afg‘onistondagi ko‘plab qimmatbaho foydali qazilmalarni qazib olishgan.
G‘arb buni uzoq muddatli strategiya va ushbu resurslar bo‘yicha qonuniy loyihalar uchun doimiy xavfsizlikni ta’minlash maqsadida qiladi. Shu sababli G‘arb doimo Osiyoda beqarorlik yaratishga harakat qiladi. Daesh bu maqsadning muhim loyihasidir, u beqarorlik yaratishda juda yuqori darajada ishlatiladi va ayni paytda ayrim Osiyo davlatlarini bu beqarorlikning sababi sifatida ayblaydi.
Yaqinda G‘arbiy mustamlakachi davlatlarda Daesh markazlari topilganligi va keng miqyosda faoliyat olib borayotganligi bu da’voni yaxshi tasdiqlovchi dalildir!
