Usoma Nahzat
Islom tarixida shunday guruhlar paydo bo‘lgan-ki, ular dinni noto‘g‘ri tushunishlari va xato talqin qilishlari sababli Islomning rahmoniy qiyofasini buzib, musulmon ummati orasida bo‘linish va fitna urug‘ini sochganlar. Bu guruhlar ongli yoki ongsiz ravishda Islom dushmanlarining yovuz maqsadlarini amalga oshirish yo‘lida harakat qilib, ummat qalbida ixtilof, zo‘ravonlik va ishonchsizlik muhitini yaratganlar.
Islomning dastlabki davrlarida bu fikriy og‘ishning ochiq bir namunasi xavorejlar guruhi edi. Ular tashqi ko‘rinishda dindor va ibodatgo‘y edilar; Qur’on o‘qirdilar, diniy amallarni bajarar edilar, biroq Islomning ma’naviy mazmunini chuqur anglashdan butunlay bebahra edilar. Ularning johilligi shunga olib keldiki, ular din nomi bilan dinga qarshi turdilar va soxta taqvodorlik pardasi ostida fitna va zo‘ravonlik urug‘ini ekdilar.
Zamonaviy dunyoda ham ayni shu fikriy og‘ishdan boshqa bir guruh yuzaga keldi ular o‘zlarini IShID deb atadilar. Bu guruh ham xavorejlar kabi quruq va yuzaki tafakkurga ega bo‘lib, musulmonlarni kofir deb e’lon qilish, ularning qonini to‘kish va beqarorlik yaratish orqali dahshatli fojealarga sabab bo‘ldi. Bu fojealarning miqyosi va mohiyatini to‘liq anglash uchun uzoq vaqt kerak bo‘ladi.
Da’vodan amalgacha: Asr xavorejlarining sharmandali amallari maqolalar turkumining davomida biz bu safar ushbu guruhning eng eski va takroriy da’volaridan biriga to‘xtalamiz ya’ni amalda mutlaqo haqiqatdan yiroq bo‘lgan bir da’vo, xavorejlikning asosiy belgilaridan biridir.
IShID xavorejlar o‘zlarining botil va nomaqbul xalifalik davridan boshlab, rahbarlari va yetakchilarining videolarida hamda audio murojaatlarida doimo shunday da’vo qilib kelishdiki, go‘yoki ular diniy masalalarda butun ummat ulamolaridan ustundirlar, ularning olimlari boshqa musulmonlarning ulamolaridan ko‘ra bilimliroq va fiqhni chuqurroq tushungan emish.
Ammo bu da’volar haqiqatdan yer bilan osmoncha farq qiladi. Aynan shu sababdan ular so‘zlari bilan amallari orasidagi ziddiyat tufayli butun dunyoda ikkiyuzlamachilar sifatida tanildilar. Bu holat ularning asl basharasini ilgari hech qachon bo‘lmagandek ochib berdi.
Bu noto‘g‘ri tafakkur xavorej fitnalarining kengayishiga asosiy sabab bo‘ldi. Ular diniy shiorlar soyasida va noto‘g‘ri tushunchalar asosida oddiy musulmonlarni, ayniqsa, haqiqiy ilohiy ulamolarni asossiz ravishda kofir deb e’lon qildilar va o‘z tarafdorlaridan ularni o‘ldirishni talab qildilar.
Ha, ulamolarni kufrda ayblab, ularni o‘ldirishga fatvo berish orqali IShID bir tomondan g‘arbiy xo‘jayinlariga laganbardorlik qilmoqchi bo‘ldi, ikkinchi tomondan esa haqqoniy so‘zni ya’ni chuqur ilm, to‘g‘ri dalil va islomiy basirat asosidagi haqiqatni jim qilishga urindi. Chunki aynan shu ovoz xavorejlarning niqobini yirtib, ularning asl mohiyatini ummatga fosh qilardi.
Aslida, IShIDning ilm va ma’rifat da’vosi faqat o‘zlarining chuqur johilligini yashirish uchun bir bahona edi. Ular o‘zlarini Qur’on hofizlari va din olimlari deb bilardilar, biroq Rasululloh (s.a.v.) xavorejlar haqida shunday deganlar:
Ular Qur’onni o‘qiydilar, ammo u ularning tomog‘idan pastga tushmaydi. (Buxoriy va Muslim rivoyati)
Bu muborak hadis xavorejlarning fikriy va ruhiy holatini eng aniq tarzda tasvirlaydi ular tashqi ko‘rinishda dindek bo‘yalgan, ammo ichlari haqiqiy tafakkur, taqvo va ilohiy basirattan bo‘sh. Ular Qur’onni hidoyat va amal manbai emas, balki o‘z maqsadlariga moslab talqin qilish va aldayotgan vosita sifatida ishlatdilar. Ularning so‘zlari jaholat, ta’assub va manmanlikka to‘la edi, imon va basiratga emas.
Shu bois, ular qayerda paydo bo‘lmasin, vayronalik qon to‘kilishi, ulamolarga dushmanlik va aqidaviy og‘ish belgilari ularning izidan qolmadi. Ular egallagan har bir shaharda birinchi maqsadlari ilm va ulamolarni yo‘qotish bo‘ldi, chunki ular bilardilar: haqiqiy ilm johillikning dushmani uyg‘onish nuridir.
IShID va xavorejlar Qur’on va Sunnatni yuzaki talqin qilib, ularga qo‘shilmagan musulmonlarni kufrda aybladilar va ularni o‘ldirishni ibodat deb bildilar. Bu harakat nafaqat Islomga va uning muqaddas ruhiga haqorat edi, balki ummatning birlik taraqqiyot va izzat yo‘llarini ham to‘sdi.
