Xalil Abham
Tarixiy og‘ishning ildizlari ziddiyatlari va oqibatlari tahlili
Kirish
So‘nggi yillarda islom olami og‘riqli va kutilmagan bir hodisaga guvoh bo‘ldi. Shu davrda o‘zini islomiy xalifalikni qayta tiklovchi deb e’lon qilgan bir guruh paydo bo‘ldi. Cheksiz zo‘ravonliklarga tayangan holda muqaddas matnlarni noto‘g‘ri talqin qilish orqali bu guruh Islomni go‘yo faqat qilich va qon to‘kishdan iboratdek ko‘rsatdi.
Ular vayron bo‘lgan shaharlar va buzilgan uylar ustida o‘z bayroqlarini ko‘tardilar hamda begunoh insonlarning hayotiga zomin bo‘lish orqali Islom nomiga katta zarar yetkazdilar. Ammo har bir ongli va adolatli inson o‘ziga berishi lozim bo‘lgan savol shudir. Bu hodisa haqiqatan ham islomiy edimi yoki din nomidan zo‘ravonlik va hokimiyatni oqlash uchun yaratilgan siyosiy loyiha edimi.
Islomsiz Xalifalik nomi ostidagi ushbu maqolalar turkumi aynan shu savolga ilmiy va asosli javob berishni maqsad qiladi. Ushbu tahlillarda o‘zini islomiy davlat deb atagan tuzilma amalda Islomning asosiy tamoyillariga qanday qilib ochiqchasiga zid bo‘lganini xolis tadqiqotlar orqali ko‘rsatib beramiz.
Muqaddas manbalarda Islom rahmat va axloq dini sifatida ta’riflanadi. Endi savol tug‘iladi. Rahmat dini qanday qilib ayollar va bolalarni o‘ldirishni oqlashi mumkin. Axloqni mukammal qilish uchun kelgan ta’limot qanday qilib qo‘rquv va shafqatsizlikni qo‘llab quvvatlashi mumkin.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki IShID islomiy davlat yoki islomiy xalifalik nomlari bilan tanilgan tuzilma aslida islomsiz xalifalik edi. Bu loyiha fikriy jihatdan sog‘lom diniy manbalardan uzilgan holda buzilgan va zararli asoslar ustiga qurilgan edi. Ular joriy qilgan qoidalar islom fiqhining ishonchli tamoyillariga mos kelmadi va Islomni yoyish o‘rniga bu dinning dunyo miqyosida noto‘g‘ri tanilishiga sabab bo‘ldi.
Ushbu maqolalar turkumida olti muhim mavzu ko‘rib chiqiladi.
Birinchisi tarixiy ildizlar. Bu yerda guruh qaysi og‘uvchi va zararli g‘oyalardan oziqlangani hamda qanday bosqichlar orqali shakllangani yoritiladi.
Ikkinchisi soxta qoidalar va haqiqiy shariat. Bu bo‘limda ularning qarorlari islomiy fiqh asoslari bilan solishtiriladi va og‘ish nuqtalari ko‘rsatib beriladi.
Uchinchisi axloq va zo‘ravonlik. Islom markazida turgan inson qadr qimmati bu loyihada qanday poymol etilgani tahlil qilinadi.
To‘rtinchisi Islomni badnom qilish mexanizmi. IShID harakatlari dunyoda Islomga nisbatan qo‘rquv va nafratni qanday kuchaytirgani tushuntiriladi.
Beshinchisi ulamolar pozitsiyasi. Turli mintaqalardagi yetuk olimlar bu guruhni noislomiy deb baholagani va ummatni undan ogohlantirgani bayon qilinadi.
Oltinchisi tarixiy saboqlar. Ushbu hodisaning oqibatlari tahlil qilinadi va kelajak uchun zarur xulosalar chiqariladi.
Ushbu turkum aslida haq va botil o‘rtasidagi kurash hikoyasidir. IShID faoliyati va ilmiy tadqiqotlar asosida zamonaviy tarixdagi eng katta diniy buzib ko‘rsatishlardan biri fosh etiladi. Maqsad siyosiy targ‘ibot emas balki Islomning haqiqiy qiyofasini himoya qilishdir. Bu qiyofa adolat rahmat va insoniylikka asoslangan.
