Abu Umayr Afg‘oniy
Vikiliks (WikiLeaks) hujjatlaridan jami to‘rt yuz mingta hisobotni o‘z ichiga olgan ma’lumotlarni ko‘rib chiqsak, undagi Yaqin Sharq bilan bog‘liq qismlarda quyidagi jumlalar aniq ko‘rinadi:
Amerika Yaqin Sharqda tinchlik va xavfsizlikni istamaydi.
Yaqin Sharqda kuchli davlatning mavjud bo‘lishi Amerika va Isroil manfaatlariga zid hisoblanadi.
Yaqin Sharqda urush davom etishi kerak.
Ushbu hisobotlarga ko‘ra, o‘sha davrda Al-Qoida, Afg‘oniston Toliboni, Eron va Rossiya Amerikaning xavfli dushmanlari sifatida ko‘rilgan. Shuningdek, ayrim rejalarda shunday qayd etilganki, ekstremistik salafiy amirlik arablar orasida bosim vositasiga aylanishi hamda Eron va Bashar Asadga qarshi to‘siq bo‘lishi mumkin.
Bu hisobotlardan yana shuni anglash mumkinki, Yaqin Sharqda islomiy guruhlarni bir-biriga qarshi ishlatish kerak edi. Barcha bu maqsadlarga erishish uchun ISHIDni yaratish yaxshi reja bo‘lgan. Ushbu hujjatlardan yana ko‘rinadiki, ISHID tashkil topishidan ikki yil oldin uning paydo bo‘lishi bashorat qilingan edi.
Keling, yana bir mavzu haqida batafsilroq gaplashamiz: ISHID qanday qilib Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) va Mossadning harbiy taktikalari va usullaridan foydalangan hamda ularga taqlid qilgan.
1- Targ‘ibot urushi
Bu CIA va Mossadning muhim harbiy taktikasidan biri bo‘lib, ular aynan shu usul bilan mashhurdir. Uning qisqacha mazmuni shundan iborat: ommaviy axborot vositalaridan foydalanish, videolar tayyorlash, qo‘rquv uyg‘otish va o‘zini xavfli kuch sifatida ko‘rsatish.
ISHID ham bu ishlarni juda yaxshi amalga oshirgan va bu holat CIA hamda Mossadning psixologik operatsiyalari (PsyOps)ga taqlid sifatida baholangan.
2- Razvedka hujayralari
Bu ham Mossad va CIAga xos taktikalardan biridir. Ya’ni, ma’lum bir maqsad uchun kichik va mustaqil guruhlar tuziladi, bu guruh a’zolari bir-birini tanimaydi.
ISHID ham bu usuldan keng foydalangan. Bu taktika CIA va Mossadning muhim tizimlaridan biri hisoblanadi.
3- Maqsadli suiqasdlar
Bu taktika Mossad bilan bog‘lanadi. Uning tafsilotlari quyidagilardan iborat: aniq joylarda maqsadli suiqasdlarni amalga oshirish, hukumatlarga bosim o‘tkazish uchun jamoat joylarida portlashlar uyushtirish va o‘zini muhim hamda xavfli kuch sifatida ko‘rsatish uchun maxfiy operatsiyalar olib borish.
4- Norasmiy boshqaruv tarmog‘i
ISHID eski tashkilot emas edi. Uning hududlarni egallashi atigi ikki oy vaqt ichida amalga oshdi. Shunday qisqa muddat ichida soliq tizimi, sudlar, politsiya va razvedka tizimini yaratish razvedka o‘yinisiz mumkin emas edi.
Yuqoridagi taktikalardan ham ISHID CIA va Mossad tomonidan yaratilgan qo‘shma va maxsus loyiha bo‘lganligi ko‘rinadi.
5- ISHID va Mossad aloqalari haqidagi eng katta shubhalardan biri
ISHID Iroq va Suriya chegarasidagi hududlarni egallaganida, Iroq-Suriya chegarasini bekor qildi va chegaralarni tan olmasligini e’lon qildi. Keyin darhol Iroqqa kirib, u yerda ham hududlarni egalladi.
Bunga yaxshi misol Suriyaning Abu Kamol shahri hisoblanadi. ISHID bu shaharni egallaganidan so‘ng chegarani yo‘q qildi va Iroqdagi Al-Qoim shahrini ham o‘z nazoratiga oldi. Bu ikki shahar Iroq va Suriyada, ikki davlat chegarasining qarama-qarshi tomonlarida joylashgan.
Boshqa misollar: Mayodin, Dayr az-Zavr qishloq hududlari, Rava, Ana va Al-Valid chegara punkti.
Ya’ni, ISHID qaysi tomonda urush olib bormasin, uning nazarida chegara ahamiyatga ega emas edi.
Ammo ISHIDning Xolid ibn Valid armiyasi deb atalgan bo‘linmalari Isroil chegarasidagi Yarmuk havzasi, Dara viloyatining g‘arbiy hududlari va Golan tepaliklarining ayrim qismlarini egallab, Isroil kuchlari qarshisida turganida, dunyo musulmonlari Al-Aqso masjidini ozod qilish vaqti kelgan deb o‘ylashdi.
Ular ISHID endi Isroil chegarasidan o‘tib, Isroilga qarshi urush boshlaydi deb kutishdi.
Ammo ISHID qurollarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri Isroil tomon qaratish o‘rniga, yana ortga burilib, Jabhat an-Nusra bilan jang qilishni davom ettirdi.
Bu chegara hududlari qariyb bir yarim yildan ortiq vaqt ISHID nazoratida bo‘ldi. Ammo shu vaqt davomida u Isroil bilan hatto bir kun ham urushmadi; Isroil tomon birorta o‘q uzmadi, birorta bomba yuklangan mashinani portlatmadi va hatto birorta raketa ham otmadi.
Vaholanki, bu hududlarning aksariyati Suriyaga tegishli bo‘lib, Isroil ularni kuch bilan bosib olgan edi.
Dunyo musulmonlarining ko‘plab savollariga: Nega ISHID Isroilga qarshi urushmayapti? degan savollarga ISHID befarq munosabatda bo‘ldi va javobi doimo sukut bo‘ldi.
Iroqdan turib Afg‘onistondagi Amerika bosqiniga qarshi kurashayotgan mujohidlarga tahdid qilgan Bag‘dodiy, yonidagi Isroil askarlari haqida esa sukut saqladi.
ISHID o‘z bayonotlari va targ‘ibot urushida ham Isroil masalasini chetlab o‘tdi.
Isroil dunyoning qaysi burchagida islomiy harakat ovozini eshitsa, BMT va xalqaro hamjamiyatni shikoyatlari bilan bezovta qiladi. Ammo ISHID u bilan chegaradosh bo‘lganida, Isroil hech qanday shikoyat qilmadi va xavotir ham bildirmadi.
Aynan shu hududda bir necha bor ISHID yaradorlari Isroil shifoxonalarida davolanayotgani va Mossad ISHID jangchilarini tayyorlayotgani haqida da’volar ilgari surilgan.
