Ehson
3. Jihodning buzib talqin qilinishi
Jihod tushunchasi IShID takfirchi guruhining fikr va qarashlarida keng ko‘lamda buzib talqin qilingan. Zo‘ravonlikka moyil bo‘lgan ushbu guruh jihod tushunchasini zo‘ravonlik va noto‘g‘ri talqin qilish orqali o‘zining eng dahshatli jinoyatlarini oqlash uchun bahona topgan. O‘tkazilgan tadqiqotlarga ko‘ra, IShID guruhining jihod borasidagi qarashlarining eng muhim jihatlari quyidagilardan iborat:
Mudofaa jihodini inkor etish va hujumkor jihodga urg‘u berish;
Jihodni din asoslaridan ajralmas rukn sifatida belgilash;
Jihodni dunyoviylashtirish va shaxsiylashtirish (ya’ni shar’iy hukmdorning ruxsatisiz jihod qilish);
Jihod doirasini barcha muxoliflarga nisbatan kengaytirish;
Islomdagi jihod qonun-qoidalari va me’yorlariga e’tibor bermaslik.
Islomiy jihod tarixida ilgari kuzatilmagan ushbu yangi qarashlar xavorij takfirchi guruhining fikriy og‘ishi naqadar chuqur ekanini ko‘rsatadi. Shuningdek, bu adashgan guruh jihodni ilohiy farz maqomidan siyosiy maqsadlariga erishish, hududlarni kengaytirish va zo‘ravonlik qilish vositasiga aylantirganini namoyon etadi.
IShID nazarida jihod Islomdagi an’anaviy va rasmiy talqindan farqli ravishda, hech qanday holatda mudofaa xususiyatiga ega emas. Holbuki, Islom fiqhida mudofaa jihodi (tajovuzkorlarga qarshi kurashish) barcha musulmonlarga farzi ayn, hujumkor jihod esa (boshqa xalqlarni Islomga da’vat etish) farzi kifoya hisoblanadi. IShID esa o‘zining takfirga asoslangan buzilgan talqini orqali o‘z hukmronligi ostida bo‘lmagan barcha hududlarni «Dorul-kufr» va «Dorul-harb» deb hisoblaydi hamda ular bilan har qanday tinchlik va murosani harom deb biladi. Boshqacha aytganda, IShID nazarida jihod dushmanlarning tajovuziga qarshi mudofaa vazifasi emas, balki butun dunyoni zabt etish va o‘zining Islom haqidagi zo‘ravonlikka asoslangan tushunchasini barcha odamlarga majburan singdirish uchun olib boriladigan keng ko‘lamli va uzluksiz hujumdir.
Kinematografik uslubda namoyish etiladigan vahshiylik ham IShID mafkurasidagi jihodning o‘ziga xos xususiyatlaridan biridir. Asirlarni ommaviy qatl etishni nomaqbul va haddan oshish deb biladigan boshqa jihodiy guruhlardan farqli ravishda, IShID ommaviy qotillik va vahshiylikni yuqori darajada tasvirga olishni qirib tashlash, qo‘rquv uyg‘otish va o‘z hududlarini saqlab qolishning asosiy tamoyili sifatida belgilagan. Asirlarning boshini tanasidan judo qilish, ularni tiriklayin yoqish, ruhiy kasallarni shifoxona karavotlarida yoqib yuborish, qurbonlarni temir qafaslarda cho‘ktirish, ushbu jinoyatlarni eng yuqori sifatda tasvirga olib, butun dunyoga tarqatish Islom tarixida misli ko‘rilmagan hodisalardir.
IShID bunday vahshiyliklarni o‘z jurnallarida turli tillarda jihod nomi bilan e’lon qilib, ushbu jinoyatlarni batafsil oqlashga uringan va ularni kofirlarga qarshi urushda Payg‘ambar sunnatlarini qayta tiklash sifatida taqdim etgan. Biroq bu da’vo Rasululloh (s.a.v.)ning urush paytida doimo axloqiy qoidalarga rioya qilishga chaqirgan siyratlariga mutlaqo ziddir.
Islomda jihod qoidalari aniq axloqiy va huquqiy me’yorlarga ega bo‘lib, IShID ularning barchasini e’tiborsiz qoldirgan. Islom faqihlari diniy manbalarga asoslanib, urushda qatnashmayotgan ayollar, bolalar, keksalar, rohiblar va ibodat bilan mashg‘ul kishilarni o‘ldirish harom ekanini ta’kidlaganlar. Shuningdek, o‘ldirilgan kishining jasadini mayib qilish va bo‘laklarga ajratish qat’iyan man etilgan hamda bu ish Islom dushmanlariga xos amallardan deb hisoblangan.
Ibodat joylari, ekin maydonlari va umumiy infratuzilmalarni vayron qilish joiz emas. Urush faqat jangda faol ishtirok etayotgan va musulmonlarga qarshi kurashayotgan kishilarga qarshi olib boriladi. Qur’oni Karim oyatlarida ham jihodda mo‘tadillik va belgilangan chegaralarga rioya qilish aniq ta’kidlangan. Alloh taolo shunday marhamat qiladi:Sizlarga qarshi urushayotgan kimsalarga Alloh yo‘lida jang qiling, ammo haddan oshmang. Albatta, Alloh haddan oshuvchilarni sevmas.
Rasululloh (s.a.v.) ham ko‘plab rivoyatlarda musulmonlarni ayollar, bolalar va keksalarni o‘ldirishdan qaytarganlar hamda jasadlarni mayib qilishni harom deb e’lon qilganlar. Shu bois IShIDning jihod haqidagi zo‘ravonlikka asoslangan talqini nafaqat Payg‘ambar siyrati va faqihlarning ijmosiga zid, balki urush paytidagi Islomiy axloqni butunlay teskari talqin qilish hisoblanadi. IShIDning jihodga nisbatan bunday yondashuvi Islomning xalqaro miqyosdagi obro‘siga jiddiy putur yetkazgan va musulmon bo‘lmagan mamlakatlarda Islomga qarshi kayfiyatlarning keng tarqalishiga sabab bo‘lgan.
Hatto Islom olamining nufuzli tashkilotlari ham jihodning bunday talqinini bid’at va shariatga zid deb baholaganlar. Aslida, IShID bu usul orqali jihodni ilohiy farzdan jinoyat vositasiga aylantirgan va musulmon ummatiga eng katta zarbani bergan.
