Salim Omar
Eron va Pokiston o’rtasidagi raqobat faoliyatlari hech kimga sir emas. Eron hukumati Pokistonning muxoliflari bo’lgan Baluch ozodlik kurashchilarini o’z hududida joylashtirib, ular Pokistonning chegaradosh qismlarida, masalan, Saravan, Iranshahr, Taftan va boshqa shaharlarida yashaydi va har qanday vaqtda Eron hukumati ularga faoliyat olib borishiga ruxsat bersa, Pokiston hududida harbiy operatsiyalar o’tkazadi.
Boshqa tomondan, Pokiston hukumati Eronning siyosatiga qarshi chiqib, Eron hukumatining muxolif guruhlaridan biri bo’lgan Jish al-Adlni Eron bilan chegaradosh shaharlarda joylashtirib, ularning faoliyatiga erkinlik berib, hatto Jish al-Adlga o’quv lagerlarini taqdim etgan va ularning faoliyatlari Pokiston hukumati bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda.
Pokiston hukumati, Panjgo’r, Dak, Daalbandin, Nushki, Turbat va Taftan shaharlarida Jish al-Adlga katta hududlarni berib, ularga qurol tashish, uylarni qidirish va Pokiston hududida operatsiyalar o’tkazish huquqini taqdim etgan.
Garchi Jish al-Adlning Pokiston muxoliflariga nisbatan yondashuvi boshqacha bo’lsa va biroz jihodiy islomiy yondashuvga ega bo’lsa ham, Pokistonning makkor tizimi ular uchun yer taqdim etsa, Eron hukumati javob qaytaradi va o’zini himoya qiladi.
Diqqatga sazovor boshqa bir nuqta shundaki, Eron va Pokiston, chegaradosh davlatlar bo’lishlariga qaramay, global miqyosda xavfli bir loyiha, ya’ni Da’ishni qo’llab-quvvatlab, haqiqatan ham mintaqaviy razvedka xizmatlari tomonidan yaratilgan va har bir super davlat uni o’z manfaatlari uchun ishlatgan, umumiy logistika va razvedka yordamida, Islom Amirligi va Afg’oniston xalqiga qarshi qirg’in va halok qilish harakatlarini amalga oshirmoqda.
Olingan dalillarga ko’ra, Eronning bir qator shaharlarida, masalan, Saravan va Iranshahrda Da’ish tarafdorlari, odamlarni reklama qilish orqali o’z saflariga qo’shib, ularni harbiy ta’lim olish uchun Pokistonning Baluchistoniga yubormoqda.
O’tkazilgan tadqiqotlarga ko’ra, Saravan va Pokiston chegarasida bir nechta nuqtalarda, masalan, Kallekan, Nahuk, Jalq va Esfandakda, odamlar ochiqchasiga Da’ish reklamasini amalga oshirib, xorijiy g’oyalarni targ’ib qilmoqda.
Bu paytda Pokiston va Eron hukumatlari doimo Da’ishga qarshi kurashishni o’z reklama strategiyalarining asosiy maqsadi deb ta’kidlamoqda va doimiy ravishda Islom Amirligini va Afg’onistonni ushbu vahshiy guruhga qarshi kurashmaslikda ayblamoqda.
Bu da’volar, Islom Amirligi Afg’onistonda hokimiyatga kelgandan so’ng Da’ishga qarshi kurashishni o’zining muhim vazifasi deb bilib, ularni yo’q qilish uchun yuzlab operatsiyalar o’tkazganidan so’ng yuzaga kelgan.
