Sayfuddin
Qurbon Hayitining muborak kunlari butun Afg‘oniston bo‘ylab tinchlik va xotirjamlikda o‘tib hatto bitta ham xavfsizlik hodisasi yuz bermagani nafaqat xizmat va ijro muvaffaqiyati balki tizimning qonuniyligi, mudofaa va xavfsizlik kuchlarining kasbiy salohiyati, buzg‘unchi guruhlarning fikriy hamda amaliy mag‘lubiyati shuningdek hokimiyat bilan xalq hamkorligi o‘rtasidagi chuqur va mantiqiy bog‘liqlikning yorqin ifodasidir. Ushbu mislsiz xavfsizlik holatini siyosiy va ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilganimizda bu barqarorlik namunasi bir nechta asosiy va hal qiluvchi omillarning o‘zaro uyg‘unligi natijasi ekanligi ayon bo‘ladi.
Bu muvaffaqiyatning bosh omili yagona va qonuniy markaziy boshqaruvning mavjudligidir. Siyosatshunoslikda davlat barqarorligining birinchi sharti parallel hokimiyat markazlarini yo‘qotish va qonunning mamlakatning barcha hududlarida bir xil tatbiq etilishini ta’minlashdir. Amaldagi tizimning shar’iy va e’tiqodiy mohiyati qaror qabul qilish jarayonida har qanday noaniqlik va ikkilanishni bartaraf etgan. Aynan mana shu qat’iyat va qaror birligi xavfsizlik razvedka mudofaa hamda tartib-intizom kuchlari saflariga bevosita va samarali ta’sir ko‘rsatgan.
Xavfsizlik kuchlari orasida fikriy va e’tiqodiy motivatsiya xizmatni shar’iy mas’uliyat va ilohiy buyruq sifatida qabul qilishga sabab bo‘lgan. Shu bois Hayit kunlari kabi muhim va taqdiriy davrlarda ularning aniqlash kuzatish va oldini olish salohiyati yuqori darajada bo‘ldi. Chunki bu kuchlar maosh yoki moddiy manfaat uchun emas balki e’tiqod va ishonch asosida jamiyatni himoya qilmoqdalar. Tizimning qudrati va kuchlarning bunday e’tiqodiy hushyorligi fitnachilar hamda daeshchi xorijiylarning yovuz reja va fitnalarini bartaraf etishning eng muhim omiliga aylandi.
Buzg‘unchi guruhlarning strategiyasi doimo xalq gavjum joylari va diniy marosimlarni nishonga olib jamiyatda qo‘rquv va vahima muhitini yaratish hamda hokimiyatni zaif va ojiz qilib ko‘rsatishga qaratilgan. Ammo kashfiy va razvedka idoralari xalq orasida mustahkam o‘rin egallab, faol hujumkor holatda ishlaganida bu fitnachilarning moliyalashtirish tashkil etish va hujumlarni amalga oshirish tarmoqlari amaliy bosqichga yetmasdan turib yo‘q qilinadi.
Qurbon Hayiti kunlarida daeshchi xorijiylarning mutlaq sukuti va ochiq ojizligi shuni yaqqol isbotladiki, ular Afg‘onistonda nafaqat o‘z jismoniy panohlarini yo‘qotgan, balki uzluksiz razvedka kuzatuvlari natijasida operatsiyalarni rejalashtirish va tashkil etish imkoniyatlarini ham katta darajada boy berganlar. Bu jarayonda ushbu zanjirning eng muhim halqasi xalqning roziligi va mamnunligi alohida ahamiyat kasb etadi. Bu omil bir tomondan avvalgi uch omilning bevosita natijasi bo‘lsa boshqa tomondan ularni yanada mustahkamlash va davom ettirishga xizmat qiladi. Shara’iy tizim barqarorlikni ta’minlab xavfsizlik kuchlari fitnachilarning rejalarini barbod qilganida jamiyatda ishonch ruhiy osoyishtalik va umumiy xotirjamlik shakllanadi.
Hayit kunlarida odamlarning erkin va qo‘rquvsiz harakatlanishi sayohatchilar hamda dam oluvchilarning misli ko‘rilmagan darajadagi ko‘pligi aynan shu xavfsizlik va osoyishtalik hissining yaqqol namunasidir. Shu bilan birga, bu mamnunlik bir tomonlama jarayon emas. Chunki odamlar xavfsizlikning shirinligini his qilganlaridan keyin barqarorlik va tizim davomiyligining eng muhim himoyachilariga aylanadilar. Ular o‘z irodasi va hamkorligi bilan xavfsizlik kuchlarining ko‘zi va qulog‘i bo‘lib, fitnachilarning kirib kelishiga oid har qanday urinishlarni mas’ul idoralarga xabar qiladilar. Aslida, daeshchi xorijiylarning xalq orasida tayanchi yo‘qligining eng muhim sabablaridan biri ham mana shu keng xalqiy qo‘llab-quvvatlash va hamkorlikdir.
Xulosa qilib aytganda, Qurbon Hayitining ushbu muhim kunlarida Afg‘onistonning muqaddas hududlarida xavfsizlikning ta’minlanishi aniq va uyg‘un formulaga ega: shara‘iy tizimning siyosiy irodasi xavfsizlik kuchlarining e’tiqodiy va ruhiy salohiyatini shakllantiradi; bu salohiyat fitnalarni bartaraf etish va fitnachilar ildizlarini yo‘q qilishga zamin yaratadi; fitna va beqarorlikning yo‘qolishi esa xalq uchun osoyishtalik, ishonch va mamnunlik olib keladi. Natijada aynan shu xalq roziligi va hamkorligi yana tizimning barqarorligi, mustahkamligi va davomiyligining kafolatiga aylanadi. Bu bugungi kunda Afg‘oniston xavfsizlik modelini mintaqa miqyosida noyob va e’tiborga loyiq namuna darajasiga olib chiqqan mustahkam va ajralmas o‘zaro bog‘liqlikdir.