Hijoz Tamim
Suiiste’mol jarayonining bosqichlari
Ijtimoiy yordamlarni bir nechta shaxsiy identifikatsiyalar orqali olish jarayoni, odatda aniq rejalashtirilgan va tartibli bosqichlar asosida amalga oshiriladi. ISHIDga aloqador tarmoqlar ushbu bosqichlardan foydalanib, davlat tizimlarining nazoratidan yashirinib qoladi va uzluksiz moliyaviy daromadga ega bo‘ladi. Ushbu bosqichlar quyidagilardan iborat:
- Bir nechta soxta shaxs nomidan yordam uchun ariza topshirish
Dastlabki bosqichda jinoyatchi shaxslar soxta hujjatlar yordamida ishsizlik nafaqasi, oilaviy yordam yoki boshqa ijtimoiy imtiyozlar uchun ariza topshiradilar. Har bir shaxs alohida mustaqil odam sifatida tizimga kiritilib, yordam olish uchun alohida ish papkasi sifatida qabul qilinadi.
- Soxta yashash manzillaridan foydalanish
Nazoratdan yashirinish maqsadida har bir shaxs uchun alohida manzil ro‘yxatdan o‘tkaziladi. Ushbu manzillar: ✓ hech kim yashamaydigan binolarga tegishli bo‘ladi;
✓ yoki pul evaziga o‘z manzilini berishga rozi bo‘lgan shaxslarning manzillari ishlatiladi;
✓ ba’zan ko‘paytirish va ishonchlilik yaratish uchun soxta ijara shartnomalari tuziladi;
✓ asosiy maqsad shaxslar o‘rtasida bog‘liqlik aniqlanib qolishining oldini olishdir.
- Bir nechta bank hisoblarini ochish
Har bir shaxs uchun alohida bank hisobi ochiladi, shunda yordam mablag‘lari mustaqil ravishda o‘tkaziladi. Banklar ko‘pincha hujjatlarni yuzaki tekshiradi va agar soxta hujjatlar yuqori sifatda bo‘lsa, chuqur tekshiruvsiz hisob ochiladi.
- Turli tashkilotlardan ijtimoiy yordamlar olish
Shaxslar ro‘yxatdan o‘tkazilib, bank hisoblari faollashtirilgach, quyidagi yordamlar turli muassasalar tomonidan to‘lanadi: ✓ ishsizlik nafaqalari;
✓ oila yoki bolalar uchun yordamlar;
✓ migratsiya yoki yashashga oid maxsus imtiyozlar;
✓ favqulodda ijtimoiy xizmatlarning naqd yordamlari.
Har bir shaxs alohida manzil va bank hisobiga ega bo‘lgani sababli, muassasalar barcha mablag‘lar aslida bitta odamga ketayotganini anglamaydi.
- Barcha daromadlarni yig‘ish va ko‘chirish
Oxirgi bosqichda barcha yordamlar bir joyga jamlanadi. Bu jarayon odatda vositachilar yoki norasmiy tarmoqlar orqali amalga oshiriladi. Mablag‘lar: ✓ naqd pulga aylantiriladi;
✓ bitta nuqtada yig‘iladi;
✓ oldindan rejalashtirilgan yo‘llar orqali kerakli hududlarga ko‘chiriladi;
✓ shu tariqa, bir nechta shaxs nomidan olingan yordamlar yagona moliyaviy oqimga aylantirilib, ISHID tarmoqlarining moliyaviy ta’minoti uchun ishlatiladi.
Yordamlarni bir necha barobar olish mexanizmi
G‘arb davlatlaridagi ISHID moliyaviy tarmoqlari davlat ijtimoiy yordamlaridan suiiste’mol qilish uchun tartibli usullardan foydalanadi. Asosiy mexanizm soxta shaxslar, ko‘p hujjatlar va davlat idoralari o‘rtasidagi muvofiqlikning zaifligidan foydalanishdir. Shu yo‘l bilan ular bir vaqtning o‘zida quyidagi dasturlardan yordam oladilar:
- Ishsizlik nafaqalari (Unemployment Benefits)
Soxta ismlar va hujjatlar bilan bir necha bor ishsizlik sifatida ro‘yxatdan o‘tiladi; holbuki, ularning ayrimlari yashirin ravishda ishlaydi va daromad ham oladi.
- Bola va oila yordamları (Child / Family Benefits)
Tarmoqlar ba’zan soxta oilaviy tuzilmalar, mavjud bo‘lmagan bolalar yoki bolalarning takroriy ismlaridan foydalanib, ko‘proq oilaviy yordam olishga erishadi.
- Nogironlik va qo‘llab-quvvatlash dasturlari (Disability / Support Schemes)
Soxta tibbiy hisobotlar, uydirma kasalliklar va noto‘g‘ri nogironlik hujjatlari orqali nogironlik uchun oylik nafaqalar olinadi.
- Uy-joy yordamlari (Housing Allowances)
Bir kishi turli ismlar bilan turli hududlar uchun ijara yordami oladi, chunki shahar hokimiyatlari va ijtimoiy idoralar o‘rtasidagi muvofiqlik juda sust.
- Boshqa umumiy ijtimoiy dasturlar, jumladan:
✓ energiya subsidiyalari;
✓ sog‘liqni saqlash xarajatlari uchun yordamlar;
✓ favqulodda yordamlar.
Tarmoq a’zolari bir nechta shaxs nomi bilan turli tumanlarda ushbu yordamlarni oladi va yordam oluvchilar turli odamlar sifatida ko‘rsatiladi.