IShID: Xuroson bo‘limining ifrotchi va savodsiz ulamolari 1_qism

Sayfuddin

Har qanday jamiyatda isloh yoki fasod paydo bo‘lsa, uning manbai jamiyatning asosiy va muhim qatlami hisoblanadi; ya’ni ulamo deb ataladigan qatlamdir. Ular jamiyatni isloh yoki fasod sari yo‘naltiradilar, chunki jamiyatning fikriy va axloqiy yo‘nalishlarini mustahkamlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydilar hamda dinni to‘g‘ri tushuntirish va uni odamlarga yetkazish mas’uliyatini o‘z zimmasiga olganlar.

Ammo qachonki bu asosiy qatlam o‘zining asl mas’uliyatidan chetga chiqsa, dinni shaxsiy manfaatlari yo‘lida buzib talqin qilsa va mo‘tadillik hamda o‘rtalik o‘rniga dinning ifrotchi talqiniga moyillik bildirse, bunday shaxs payg‘ambar merosxo‘ri emas, balki noqobil olim deb ataladi. Ifrotchi va noqobil ulamolarning mavjudligi nafaqat dinning yomon nom chiqishiga sabab bo‘ladi, balki jamiyat a’zolarini va o‘z izdoshlarini nur sari emas, zulmat sari yetaklaydi hamda to‘g‘ri yo‘l o‘rniga egri yo‘llarga boshlaydi.

Yuqorida tilga olingan bunday ifrotchi ulamolarning yaqqol namunasi bugungi davrda ISIS-K (IShID Xuroson bo‘limi)ning basiratsiz va ifrotchi ulamolaridir. Ular so‘nggi yillarda Afghanistanda o‘zlarining ifrotchi targ‘ibotlari orqali, ayniqsa diniy qatlam orasida musulmon xalqning fikrini og‘dirishga qaratilgan ko‘plab loyihalarni yo‘lga qo‘yganlar.

Yanada ajablanarlisi shundaki, bu guruhning targ‘ibot loyihasi o‘zini olim deb ataydigan shaxslar tomonidan oziqlantiriladi. Holbuki, ular na chuqur diniy ilmga ega, na islomiy matnlarni to‘g‘ri talqin qilish qobiliyatiga ega. Ular islomiy matnlarga ifrotchi va noto‘g‘ri talqin beradi  bunday talqinning Khair al-Qurun davrida biror o‘xshashi ham topilmaydi.

Endi bu tashqi loyiha (IShID) rahbarligidagi jaholat va ifrotning ayrim namunalarini keltiramiz, toki ularning ifrotchi mavqei o‘quvchilarga ravshan bo‘lsin va haqiqat oshkor etilsin. Shunda o‘quvchilar nur yo‘lidan boruvchilarga ergashishni zulmat yo‘liga boshlovchilarga ergashishdan afzal ko‘radilar.

1. IShID Xuroson bo‘limi targ‘ibot loyihasining asosiy og‘ishi

Bu guruh asosiy aqidaviy tamoyillarda Ahl al-Sunnah wa al-Jama’ahning usul, xususiyat va belgilaridan bexabardir. Ular ilk islom davridagi Kharijitesning tamoyillarini Ahl as-Sunna tamoyillari sifatida ko‘rsatadilar.

Masalan, takfir (boshqalarni kofir deb chiqarish) masalasida nihoyatda qat’iy va keskin pozitsiya tutadilar. Ular o‘zlarining ifrotchi manhaji va yo‘nalishiga qo‘shilmagan har qanday kishini murtad yoki tag‘utparast kabi nomlar bilan ataydilar.

Bunday ifrotchi takfir tarix davomida og‘ishgan guruhlarning asosiy belgisi bo‘lib kelgan. Chunki ular shar’iy dalillar  Qurʼoni Karim, hadis, ijmo va shar’iy istidlol ni yuzaki va sathiy tushunadilar, fiqh usullari, shariat maqosidlari va ummatning ijmo qilingan tamoyillarini e’tiborga olmaydilar.

Aniqroq aytganda, bugungi xavorijlar aynan shu ifrotchi va johilona asosga tayanib, islom ummatining katta qismini takfir qilmoqdalar. Bu esa barcha jihodiy, siyosiy va diniy guruhlarni ham o‘z ichiga oladi. Ular o‘zlarining xayoliy xalifalik da’vosi atrofida jamlangan kishilardan boshqani musulmon deb bilmaydilar.

Xususan, yillar davomida g‘arbiy ittifoqqa qarshi jonini va molini fido qilib, islom, musulmonlar va muqaddasotlarni himoya qilgan oliymaqom mujohidlarni ham o‘zlarining yuzaki va johilona talqini natijasida takfir qilib, ularning qoni, moli va nomusini o‘zlariga halol deb hisobladilar. Bu ifrotchi tamoyillar ularning johilligiga ochiq dalildir.

Hatto o‘z a’zolaridan ko‘pchiligini ham, Islamic Emirate of Afghanistan mujohidlarining kuchli hujumlari ortidan sobiq hukumat (respublika) amaldorlariga taslim bo‘lganlarida, takfir qildilar va ulardan tavba talab etdilar. So‘ngra ularning qozilari taslim bo‘lgan barcha shaxslarni murtad deb e’lon qilib, ulardan qayta imon keltirishni talab qildilar.

Ular takfir so‘zini kundalik ozuqa kabi har joyda ishlatadilar. Holbuki, bunday takfir islom nuqtai nazaridan shar’iy hisoblanmaydi.