Jamal
Har bir millat faqat o’zining madaniy va fikriy poydevorlarini himoya qilsa, o’zining sharafini, kimligini va mavjudligini saqlab qolishi mumkin. Afg’on millati, Islom nurlari ostida pok madaniyat va boy tsivilizatsiyaga ega. Bizning odatlarimiz, an’analarimiz va turmush tarzimiz imon, fidoyilik va iffatga asoslangan, ammo o’tgan o’n yillardagi siyosiy inqirozlar va tashqi bostirib kirishlar madaniy qadriyatlarimizni jiddiy tahdidlarga duchor qilgan.
Islom va afg’on madaniyatining chambarchas bog’liqligi mavjud; oila tuzilmasi, hurmat an’analari, muhabbat va birodarlik muhitida o’zgacha tushuncha va halal-haramni anglash bularning barchasi islomiy tafakkurning aksidir. Ushbu madaniyat jamiyatning axloqiy kuchining asosi bo’lib xizmat qiladi. Ammo, g’arb madaniyati, moddiy erkinlik va axloqsizlikka tayanib, bu qadriyatlarni zaiflashtirishga harakat qilmoqda.
G’arb madaniyatining ta’sir vositalari juda aqlli tarzda ishlab chiqilgan; ommaviy axborot vositalari, filmlar, ijtimoiy tarmoqlar va hayotning jozibali ko’rinishini targ’ib qilish. Ushbu vositalar asta-sekin yosh avlodning fikrlash tarzini va didini o’zgartirmoqda, hatto yoshlar milliy va diniy sha’nlarini past baholashni boshlashdi va begonalarga taqlid qilishni afzal ko’rdilar.
Bu madaniy kurashda, afg’on musulmon millatining fikrini himoya qilish, fikriy jihodga o’xshaydi. Ushbu jihod qalami, tafakkuri, ilm va ommaviy axborot vositalari orqali amalga oshiriladi. Har bir o’qituvchi, yozuvchi, ota-ona va diniy olim, yangi avlodning qalbida islomiy tafakkur ildizlarini mustahkamlashi lozim.
Madaniyatni himoya qilish, faqat o’tgan qadriyatlarni ulug’lash emas, balki ularni zamonaviy shaklda yaratish ham muhimdir. Biz texnologiya va taraqqiyot vositalaridan foydalanishimiz kerak, ammo o’z madaniyatimiz ruhiga mos ravishda. Afg’on musulmon millati, o’tmishdagi islom tsivilizatsiyasi kabi ilm, san’at va axloqiy yuksakliklar namunasi bo’lishi mumkin.
Tashqi madaniyatning tahdidi faqat kiyim va tilni o’zgartirishda emas, balki fikriy mustamlakachilikda ham mavjud. Agar bir millat o’z fikrini boshqa millatdan olsa, u o’z kimligini yo’qotadi. Bu tahdid bilan kurashish uchun ilmiy mustaqillik, afg’on tillarini mustahkamlash va islomiy falsafani asosiy ta’limot sifatida o’qitish zarur.
Ommaviy axborot vositalari, ta’lim dasturi va ijtimoiy faoliyatlar milliy qadriyatlar asosida bo’lishi kerak. Islomiy axloqqa zid bo’lgan filmlar, dasturlar va tarqatishlar millatning fikriy qulashi uchun sabab bo’ladi. Aksincha, afg’on tarixini, mardlikni, odob-axloqni va diniy sha’nlarni ko’rsatish kuchaytirilishi kerak.
Bu yo’lda, oilaning o’rni eng muhimdir; agar onalar va otalar bolalarini Qur’on va Sunnat asosida tarbiyalasa, hech qanday tashqi fikriy tahdidlardan ta’sirlanmaydi. Bolaning kichkinaligidan boshlab o’z diniga va madaniyatiga muhabbatni o’rgatish, madaniy mustaqillikning eng mustahkam asosidir.
Davlat va jamiyatning hamkorligi ham zarur. Madaniy siyosat, adabiy tashkilotlar va diniy markazlar, birlashgan sa’y-harakatlar orqali tashqi madaniy ta’sirlarga qarshi bir fikriy devor qurishlari mumkin. Bu kurash ta’lim, san’at, jurnalistika va ijtimoiy islohotlar orqali doimiy ravishda olib borilishi kerak.
Oxir-oqibatda, afg’on islomiy madaniyatini saqlash har bir afg’onning imoniy va milliy burchidir. Agar biz o’z kimligimizni yo’qotadigan bo’lsak, mustaqillik ruhimiz ham yo’qoladi. Keling, imon, ilm, adab va fidoyilik bilan begona madaniyat hujumiga qarshi turaylik va madaniyatimizni kelajak avlodlar uchun qadrli bir meros sifatida saqlaylik.
