Rafiq Tasel
AQSh va Isroilning Eron qarshi urushi hali ham davom etmoqda. Kun sayin vaziyat yaxshilanish o‘rniga xavfsizlikning yomonlashuvi va qirg‘inlar tomon ketmoqda, bu esa savdo, iqtisod va mintaqaviy aloqalarni keskin zaiflashtirgan.
Bu urushda Yaqin Sharq va arab mamlakatlari hududi savdodan tashqari ushbu raqobat va kuch namoyishlarining qurboniga aylangan hamda neft zaxiralari va dengiz savdosi xavf ostida qolgan.
Ajablanarlisi shundaki, boshidan beri Yaqin Sharq va arab hududlari ushbu davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy, siyosiy va harbiy zarbalar uchun vositaga aylantirilgan. Umuman olganda, bu urushning asosiy zarari arab davlatlari zimmasiga tushmoqda. Ko‘rinib turibdiki, iqtisodiy urushning markazi ham aynan shu yerda.
Urushning boshqa bir yuzi yashirin maqsadlari endi oshkor bo‘ldi: AQSh Isroilni Yaqin Sharqda eng ustun kuch darajasiga olib chiqmoqchi edi.
Eron bu xavfni anglab yetdi, chunki bu rejimning kuchayishi nafaqat Arabiston yarim orolini, balki Eronning ushbu mintaqadagi manfaatlari va mavjudligini ham xavf ostiga qo‘yadi.
AQSh ham urush boshidan katta yo‘qotishlarga duch keldi, chunki uning Yaqin Sharqdagi neft va gaz manbalariga kirish imkoniyati xavf ostida qoldi. Shuningdek, uning arab dunyosidagi harbiy ishtiroki va ta’siri ham zaiflashdi. Qisqacha aytganda, AQSh global darajada o‘z qudratining bir qismini yo‘qotayotgandek ko‘rinadi, Isroil rejimi esa asta-sekin zaiflashmoqda.
Ushbu urushning eng dahshatli tomoni shundaki, vaziyat shunday darajaga yetdiki, bir-birini himoya qilish o‘rniga xalqlarni yo‘q qilish bilan tahdid qilish kuchaymoqda. Yirik davlatlar bir-biriga qarshi saf tortgan va g‘alaba yoki mag‘lubiyat ostonasida turibdi. Vositalik va tinch yechimlar esa xalqaro tashkilotlar imkoniyatidan tashqaridek ko‘rinmoqda.
Ular majbur qaror qabul qilishga yaqin: agar Eron kuch o‘rniga zaiflik yo‘lini tanlasa, ichki siyosiy qudrati va manfaatlarini yo‘qotadi. Agar AQSh qat’iy harbiy qarorlar qabul qilmasa, bu urush uning kuchining pasayishiga sabab bo‘ladi.