Yahyo Zahar
IShID aslida botil bir guruh bo‘lib, Islomning haqiqiy ta’limotlari va qadriyatlariga to‘liq zid bo‘lgan bir harakatdir. Bu guruhning ekstremizmi, zo‘ravonligi va Islomiy tamoyillardan og‘ib ketgani musulmon ulamolar va ziyolilar tomonidan qattiq qoralangan va haqiqiy Islomga mos kelmaydi, deb tan olingan.
IShIDning asosiy tamoyillari va fikrlari xavorijlar harakatiga juda o‘xshab ketadi. Xavorijlar Islomdan noto‘g‘ri talqinlarni berib, zo‘ravonlik va ekstremizm yo‘lini tanlagan edilar. Xuddi xavorijlar singari, IShID ham o‘zlarini haq va «sof Islom» tarafdori deb da’vo qiladi. Ammo haqiqatda, ularning g‘oyalari va amallari Islom tamoyillari bilan keskin ziddiyatda.
Bugungi kunda ko‘pchilik IShIDning da’volari va ekstremistik fikrlarining botil ekanligini anglab yetgan. So‘nggi yillarda IShIDning zo‘ravonligi, ekstremizmi va zulmlari natijasida musulmonlar kofirlarga qaraganda ko‘proq zarar ko‘rgan. IShID o‘zini Islom himoyachisi sifatida ko‘rsatadi, lekin ularning fikrlari va harakatlari Islomning asosiy qadriyatlari va tamoyillariga qarshi.
Odamlar tushunib yetdiki, IShID ekstremistik va buzuq bir guruh bo‘lib, Islomga hech qanday aloqasi yo‘q. U faqat din nomidan o‘z shaxsiy va siyosiy manfaatlarini amalga oshirish uchun foydalanadi.
Vaqt o‘tishi bilan, ularning haqiqiy yuzi va botil da’volari hammaga oshkor bo‘ldi. Ayniqsa, IShIDning ekstremistik harakatlari, zulmlari va shafqatsiz hujumlari odamlarni ularning da’volari va targ‘ibotlariga shubha va tanqid bilan qarashga majbur qildi.
Diniy ulamolar, ziyolilar va Islomiy tashkilotlarning aksariyati IShIDning g‘oyalari va targ‘ibotlarini ochiqchasiga rad etib, odamlarga aniq bir xabar yetkazishdi: bu guruhning amallari va nazariyalari Islomdan uzoqdir. Bu sa’y-harakatlar xalq ongini oshirdi va IShIDning Islom nomidan noto‘g‘ri foydalanib, faqat o‘z shaxsiy va siyosiy maqsadlarini amalga oshirishga intilayotganini aniqroq ko‘rsatdi.
Shuningdek, ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar va diniy ta’limlar orqali odamlarning bilimi oshdi. Endi odamlar IShIDning soxta targ‘ibotlarini aniqlay oladilar va ularning «islomiy» da’volariga osonlik bilan aldanmaydilar. Shuning uchun ham so‘nggi yillarda IShIDning jismoniy mavjudligi pasaygan, ta’siri va qudrati sezilarli darajada susaygan.
