Abu Rayan Hamidiy
Iblisning jang maydonidan qochishi:
Iblis va uning lashkarlari ham kofirlar lashkari bilan birga edilar. Iblis Surāqa ibn Mālik qiyofasida, yoldaqlari esa Banu Madlij qabilasi kishilari qiyofasida maydonga chiqqan edilar. Shu sababli, Alloh taolo musulmonlarga avval mingta farishta, so‘ng ikki ming, keyin yana ikki ming farishta bilan yordam yubordi. Umumiy hisobda besh ming farishta bo‘ldi.
Iblis farishtalarni ko‘rgach, qochib qoldi. Horis ibn Hishom uni tutdi va Surāqa deb o‘yladi. Ammo Iblis ko‘ksiga musht bilan urib qochib ketdi. Mushriklar unga: “Ey Surāqa, qayerga ketyapsan? Axir sen oxirigacha biz bilan bo‘laman degan eding-ku!” — dedilar.
U esa: “Men siz ko‘rmaydigan narsani ko‘ryapman. Men Allohdan qo‘rqaman. U qattiq azob beruvchidir”, — deb javob berdi va qochib ketdi.
Abu Jahldan qarshilik va yakuniy mag‘lubiyat:
Abu Jahl lashkarining holatini tang ko‘rib, safni tiklash va qo‘shinini yana birlashtirishga harakat qildi. Takabburlik bilan baqirib dedi: “Surāqaning qochishi, Utba, Shayba va Validning o‘ldirilgani bizni mag‘lub qilmasin!” U lashkariga ruhlantiruvchi so‘zlar aytdi. Ammo Allohning yordami bilan kofirlarning behuda harakatlari qayerda teng kelardi?
Shu paytda ba’zi kofirlar o‘ldirilmoqda, ba’zilari mo‘minlar va samoviy farishtalar tomonidan asir olinmoqda, yana boshqalari esa maydondan qochib ketmoqda edi. Musulmonlardan faqat 14 kishi shahid bo‘ldi — ulardan 6 nafari muhojir, 8 nafari ansor edi.
Badr maydoni musulmonlarning g‘alabasiga guvoh bo‘ldi. Kofirlar lashkari mag‘lub bo‘ldi. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam Abdulloh ibn Ravoha va Zayd ibn Horisani g‘alaba xabarini yetkazish uchun Madinaga yubordilar.
Sā’ib ibn Abī Hubaysh Asadi, Umar roziyallohu anhuning xalifaligi davrida bu voqeani shunday eslagan edi:
“Meni bir kishi xursand qildi. So‘raldi: ‘Kim seni shod qildi?’ U dedi: ‘Badr kuni men ham Quraishning mag‘lub bo‘lgan lashkarida edim. Shu payt bo‘ychan, oppoq yuzli, otliq bir kishi meni tutdi va arqon bilan bog‘ladi. Abdulrahmon ibn Avf kelib meni bog‘langan holda ko‘rdi va so‘radi: ‘Buni kim bog‘ladi?’ Hech kim javob bermadi. Meni Rosululloh sollallohu alayhi vasallam huzuriga olib bordilar.
U zot mendan: ‘Seni kim tutdi?’ — deb so‘radilar.
Men: ‘Bilmayman’, dedim va butun hikoyani aytmasdan turdim.
Rosululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: ‘Faristalar seni asir olishgan.’ So‘ng Abdulrahmon ibn Avfga: ‘Uni olib ket’, deb amr qildilar. Oradan vaqt o‘tib, men musulmon bo‘ldim.”
Aynan shu g‘aybiy yordam bilan Makkalik kibrli lashkar sindirildi: 70 nafari o‘ldirildi, 70 nafari asir olindi. Qolganlari esa Qiyomatdek vahimada “nafsim, nafsim” deb, jon saqlash uchun har tomonga qochib ketdilar.
Abu Jahlning o‘ldirilishi:
Abdulrahmon ibn Avf deydi: “Badr kuni safda turgan edim, yonimga ikki nafar o‘spirin keldi va: ‘Ammojan, Abu Jahl qayerda?’ — deb so‘radilar.
Men: ‘Nega uni so‘rayapsizlar?’ — dedim.
Ular dedilar: ‘Eshitdikki, u Rosululloh sollallohu alayhi vasallam haqida yomon so‘zlar aytgan. Alloh nomi bilan qasamki, uni ko‘rsak, yo o‘zimiz uni o‘ldiramiz, yo bu yo‘lda shahid bo‘lamiz!’”
Abdulrahmon deydi: “Birozdan so‘ng Abu Jahlni ko‘rdim va ularga ko‘rsatdim. Ular shoshib borib, bu ummatning Fir’avni bo‘lgan Abu Jahlga hujum qilishdi va uni yerga yotqizishdi.”
Ulardan biri — Muoz ibn Amr ibn Jamuh deydi:
“Mushriklar Abu Hakamga (ya’ni Abu Jahlga) yetib borish imkonsiz deyishardi, chunki u qo‘riqchilari bilan o‘ralgan edi. Men fursatni kutdim, mos paytni ko‘rib hujum qildim va oyog‘imni uning boldiriga qo‘yib, jarohat yetkazdim. Shu payt Abu Jahlning o‘g‘li Ikrima menga zarba berib, qo‘limni kesdi. Qo‘lim faqat teri bilan osilib turardi, lekin urushga shunchalik berilib ketgandimki, sezmadim. Og‘riq zo‘raygach, oyoqlarim bilan bosib, qo‘limni yulib tashladim. Keyin Mu’awwaz kelib Abu Jahlga kuchli zarba berdi va uni yiqitdi, ammo u hali ham tirik edi. Mu’awwaz urushda davom etdi va shahid bo‘ldi.”
Jang oxirida sahobalar Abu Jahlni qidira boshladilar. Abdulloh ibn Mas’ud uning tanasini topdi — u hali nafas olayotgan edi. Abdulloh ko‘ksiga oyog‘ini qo‘yib, uning boshini tanasidan ajratdi.
Shu tariqa Islomga ashaddiy dushman — Rosululloh sollallohu alayhi vasallamga Makkada ko‘p marta fitna qilgan kishi halok bo‘ldi. U musulmonlarni qilich yoki til bilan azoblar, og‘zidan chiqqan so‘zlar xuddi tig‘dek zahar edi.
Uning boshi Rosululloh sollallohu alayhi vasallam huzuriga olib kelindi. U zot uch marta dedilar:
«اللهُ الَّذي لا إلهَ إلّا هُوَ»
So‘ng aytdilar:
“الله اکبر، الحمد لله الذي صدق وعده، ونصر عبده، و هزم الأحزاب وحده، انطلق أرنیه”
“Allohu akbar! Hamd va madh Allohgaki, U va’dasini rost qildi, bandasiga nusrat berdi va guruhlarni yolg‘iz o‘zi mag‘lub etdi. Bor, jasadini menga ko‘rsat!”
U zot uning jasadi ustiga borib:
«هذا فرعونُ هذه الأُمّة».
ya’ni: “Bu — ushbu ummatning Fir’avnidir”, dedilar.
