Iqbol Hamzah
Pokiston hukumatining qulashiga olib kelayotgan o‘ninchi sababni ushbu mamlakatdagi harbiy rejimning keng ko‘lamli moliyaviy va ma’muriy korrupsiyasida ko‘rish mumkin.
Pokistonda o‘tkazilgan milliy so‘rov natijalariga ko‘ra, aholining qariyb 46 foizi hatto qonuniy ishlarini hal qilish uchun ham davlat xizmatchilariga pora berishga majbur bo‘lgan. Shuningdek, Pokiston Xalqaro shaffoflik tashkiloti (Transparency International) reytingida hamon 135-o‘rinda turibdi. Bu holat Pokiston harbiy rejimi chuqur korrupsiyaga botganini anglatadi.
Bu masala yanada ochiq namoyon bo‘ldi, qachonki Pokiston harbiy rejimining nufuzli va qudratli a’zolaridan biri Fayz Hamid korrupsiya va hokimiyatni suiiste’mol qilish ayblovi bilan qamoqqa hukm qilindi. Fayz Hamid Pokiston armiyasi razvedka xizmati rahbari bo‘lgan. Ushbu ish shuni ko‘rsatadiki, Pokiston harbiy rejimida yuqori darajadagi qo‘mondonlardan tortib quyi bo‘g‘inlargacha korrupsiyaga aloqadorlik mavjud.
Bundan tashqari, so‘nggi uch yoki to‘rt yil ichida ko‘plab pokistonlik generallar va ofitserlar korrupsiya ayblovlari bilan iste’foga chiqarilgan yoki lavozimidan chetlatilgan. Pokiston Bosh prokuraturasi (AGP)ning armiya bo‘limiga oid hisobotida qisqa muddat ichida qariyb 25 milliard rupiy miqdorida moliyaviy tartibsizlik qayd etilgan. Bu esa ushbu mablag‘larning talon-toroj qilinganini anglatadi.
Xalqaro valyuta jamg‘armasi (IMF) ham muntazam ravishda Pokiston harbiy rejimi keng miqyosdagi moliyaviy korrupsiyaga botganini qayd etib kelmoqda. Avvalroq Pokiston hukumati, ayniqsa politsiya sohasida, keng tarqalgan korrupsiyaga ega bo‘lgan, shuningdek armiyaning ayrim o‘rta bo‘g‘in generallari ham korrupsiyaga aloqador edi. Biroq Fayz Hamid ishi hozirda hatto Pokiston harbiy rejimining eng yuqori lavozimli amaldorlari ham korrupsiyaga botganini ko‘rsatdi.
Pokiston harbiy rejimidagi korrupsiya shunday darajaga yetdiki, hatto siyosiy partiyalar ham ularning keng ko‘lamli korrupsiyasidan charchadi. Harbiy rejimning ma’muriy korrupsiyasi shu qadar kuchaydiki, Imron Xon qamoqqa tashlandi, Shahboz Sharif esa bosh vazir etib tayinlandi.
Shuningdek, Pokiston xalqining barchasi biladiki, Osim Munir hokimiyatni suiiste’mol qilish orqali o‘z hukmronlik muddatini noqonuniy ravishda uzaytirmoqda va mamlakat oliy sudining vakolatlarini ham noqonuniy tarzda cheklamoqda.
Pokistondagi korrupsiya xavfli bosqichga yetib keldi. Hozirda armiya va fuqaroviy hukumat o‘zaro muvofiqlashgan holda korrupsiyaga qo‘l urmoqda va moliyaviy hamda ma’muriy korrupsiyada bir-birini qo‘llab-quvvatlamoqda.
Tarix shuni isbotlaganki, zulm va korrupsiya asosida qurilgan hech bir hukumat barqaror qolmagan, uning qulashini oldini olib bo‘lmaydi. Buning yaqqol misoli qulagan Afg‘oniston respublikasidir. Dunyoning 42 ta qudratli davlati uni saqlab qolish uchun barcha moliyaviy va harbiy imkoniyatlarini ishga soldi, biroq muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Korrupsiya odat va madaniyatga aylangan Pokiston harbiy rejimi ham, shubhasiz, qulashga mahkumdir.
