Ehson
So‘nggi yillarda Pokiston harbiy rejimi terrorizmga qarshi kurashayotganini doimo da’vo qilib kelayotgan bo‘lsa-da amalda u takfirchi IShID hamda yovuzlik va buzg‘unchilik guruhlarining eng yirik qo‘llab-quvvatlovchisi va yetishtiruvchisiga aylangan. Ushbu ikkiyuzlama ziddiyatli va aldovga asoslangan siyosat shunday bir sharoitda olib borilmoqdaki, Pokiston xalqining milliy boyliklaridan milliardlab rupiy IShID yovuzlik va buzg‘unchilik guruhlari hamda yollanma unsurlar ya’ni sobiq arbakiylarni o‘qitish qurollantirish va yetishtirish uchun sarflanmoqda. Holbuki, Pokiston xalqining katta qismi aynan shu harbiy rejim soyasida qashshoqlik, ishsizlik qimmatlik asosiy tibbiy xizmatlarning yetishmasligi va o‘nlab boshqa muammolar bilan kurashmoqda.
Bu ulkan xarajatlar shunday sharoitda amalga oshirilmoqdaki uning natijasi Pokiston xalqining xavfsizligini ta’minlash bo‘lmagan. Aksincha mamlakatda beqarorlikning kengayishi va hujumlar xavfining ortishiga olib kelgan. Boshqacha aytganda, Pokiston bu siyosatni davom ettirish orqali bir tomondan milliy boyliklarini isrof qilmoqda ikkinchi tomondan esa o‘z xalqining xavfsizligini jiddiy tahdid ostiga qo‘ymoqda ammo buning evaziga mamlakat uchun hech qanday ijobiy natijaga erishmayapti.
Ushbu siyosatning eng vayronkor oqibatlaridan biri Pokiston xalqining harbiy va siyosiy institutlarga bo‘lgan ishonchining yo‘qolishidir. O‘z ko‘zlari bilan armiya o‘zi qarshi kurashayotganini da’vo qilayotgan guruhlar bilan aloqa va hamkorlik qilayotganini ko‘rayotgan xalq endi armiyani milliy xavfsizlik va mamlakat hududiy yaxlitligining haqiqiy qo‘riqchisi deb bila olmaydi. Bu ishonchsizlik asta-sekin butun siyosiy tizimga tarqalib, hukumatning legitimligini shubha ostiga qo‘yadi. Bunday vaziyatda xalq hukmron institutlar milliy manfaatlar uchun emas, balki hokimiyat va shaxsiy manfaatlarini saqlab qolish uchun faoliyat yuritmoqda degan xulosaga keladi.
Aynan shu umidsizlik va ishonchsizlik norozilik harakatlari hatto separatistik kayfiyatlarning shakllanishiga zamin yaratadi hamda mamlakatni siyosiy beqarorlik va ehtimoliy parchalanish sari yetaklaydi. Tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki xalq va hokimiyat o‘rtasidagi ishonch rishtalari uzilganda hech qanday harbiy yoki xavfsizlik kuchlari mamlakat barqarorligini saqlab qola olmaydi va jamiyat asta-sekin tartibsizlik hamda tanazzul sari yuz tutadi.
Boshqa tomondan dunyodagi eng yirik takfirchi guruhlardan biri bo‘lgan IShIDni shuningdek yovuzlik va buzg‘unchilik guruhlarini qo‘llab-quvvatlash Pokistonning mintaqa va jahon jamoatchiligi oldidagi xalqaro obro‘siga jiddiy zarar yetkazmoqda. Terrorizmga qarshi kurash shiorini ilgari surib, amalda esa terrorchilarni o‘qitadigan va siyosiy maqsadlarini amalga oshirish uchun ularni boshqa mamlakatlarda ishlatadigan davlat yaqin kelajakda xalqaro hamjamiyatdagi obro‘sini yo‘qotadi va uzoq muddatda diplomatik hamda iqtisodiy bosimlar ostida yakkalanib qolish sari boradi.
Bugungi kunda hatto Pokistonning eng yaqin ittifoqchilari ham uning siyosatiga shubha bilan qaramoqda va munosabatlarini shartsiz siyosiy qo‘llab-quvvatlash asosida emas, balki ko‘proq iqtisodiy manfaatlar doirasida saqlashga harakat qilmoqda. Bunday xalqaro yakkalanish moliyaviy va harbiy yordamning kamayishi xorijiy investitsiyalarning qisqarishi savdo cheklovlarining kuchayishi va oxir-oqibat Pokistonning xalqaro munosabatlardagi mavqeining zaiflashishiga olib keladi. Bugungi dunyoda xalqaro hamkorlik taraqqiyot va farovonlikning asosiy omillaridan biri hisoblanar ekan hech bir davlat bunday siyosatni davom ettirgan holda jahon tizimidagi maqbul o‘rnini saqlab qola olmaydi. Bu esa Pokistonning taraqqiyoti va obodligiga eng katta to‘siqlardan biriga aylanadi.
Ehtimol ushbu siyosatning eng xavfli oqibati Pokistonning milliy birligiga tahdid solishidir. Pokiston diniy o‘zlik asosida shakllangan davlat bo‘lsa-da aslida u turli xalqlar tillar madaniyatlar va katta-kichik tarixiy o‘zliklardan tashkil topgan. Panjobliklar sindhiylar pushtunlar balujlar va boshqa xalqlarning har biri o‘ziga xos o‘zlikka ega. Har qanday kamsitish va tizimli zulm ushbu o‘zliklarni separatistik kayfiyatlar tomon yo‘naltirishi mumkin. IShID va yovuzlik hamda buzg‘unchilik guruhlari bilan hamkorlik ham ana shunday vayronkor oqibatlarga ega.
Pokiston armiyasi ushbu guruhlar orqali pushtunlar va balujlarga bosim o‘tkazganida, aslida ularga: Sizlar bu mamlakatning ikkinchi darajali fuqarolarisiz va huquqlaringizning qadri yo‘q, degan xabarni bermoqda. Bu mahrumlik va kamsitilish hissi uzoq muddatda yanada kuchli separatistik harakatlarga aylanishi mumkin. Bunday harakatlarni endi pul yoki bo‘sh va’dalar bilan tinchlantirib bo‘lmaydi, balki ular o‘z huquqlariga erishish uchun kurashning eng yuqori chegarasigacha borishlari mumkin. Tarix shuni ko‘rsatadiki, ko‘p millatli mamlakatlar barcha xalqlarning adolat va teng ishtiroki orqali barqarorlik va taraqqiyotga erishadi yoki kamsitish va repressiya oqibatida tanazzul hamda parchalanish sari boradi. Afsuski, Pokiston ikkinchi yo‘lni tanlagandek ko‘rinmoqda va aynan shu noto‘g‘ri siyosatlarni davom ettirish orqali o‘zining ehtimoliy parchalanishi uchun zamin yaratmoqda.
Nihoyat, bugun qo‘shnilarni zaiflashtirish vositasi sifatida ishlatilayotgan narsa yaqin kelajakda Pokistonning o‘zini zaiflashtirish vositasiga aylanishi mumkin. IShID va boshqa yovuzlik hamda buzg‘unchilik guruhlari tabiatan hech bir davlatga sodiq emas. Ularning sadoqati pul va qisqa muddatli manfaatlarga bog‘liq. Agar Pokistonning ularga moliyaviy ko‘magi to‘xtasa yoki ular boshqa joyda kattaroq manfaat ko‘rsa, hech ikkilanmasdan o‘sha Pokistonning o‘ziga qarshi ishlatilishi mumkin.
Bugun Pokistonning moliyaviy ko‘magi bilan o‘qitilayotgan va qurollantirilayotgan guruhlar ertaga qurollarini aynan shu mamlakat armiyasi va xalqiga qarshi qaratishi mumkin. Tarixning achchiq tajribalari shuni isbotlaganki, vositachi guruhlar va harbiylashtirilgan tuzilmalarni yetishtirish oxir-oqibat ularni yetishtirgan davlat foydasiga xizmat qilmagan. Aksincha, bunday siyosatning noxush oqibatlari oxir-oqibat ushbu guruhlarni yetishtirgan mamlakatning o‘ziga qaytib kelgan. Pokiston ham bu qoidadan mustasno emas va ertami-kechmi ushbu strategik xatosining og‘ir bahosini to‘laydi.
Islom Amirligi bunday fitnalarni to‘liq hushyorlik bilan kuzatib bormoqda va xalq qo‘llab-quvvatlashi hamda jihod tajribasiga tayanib, yollanma va vositachi guruhlarning Afg‘oniston xavfsizligi va barqarorligiga tahdid solishiga hech qachon yo‘l qo‘ymaydi. Biroq eng tashvishli haqiqat shundaki, Pokiston aynan shu siyosatni davom ettirish orqali har kuni o‘zini tanazzul va ehtimoliy qulash jarligiga yanada yaqinlashtirmoqda.
