Ushbu fikrning kelib chiqishi:
Rasululloh sallallohu alayhi va sallam Hunayn yurishlarini hijriy 8-yilda tugatgach, o‘ljalarni taqsimlay boshladilar. Odamlardan bir kishi (Zulxvaysra at-Tamimiy) nido qildi: Ey Muhammad! Adolat qiling! Rasululloh sollallohu alayhi vasallam unga: halokat bolsin! Men adolat qilmasam, kim adolat qiladi?
Hazrati Umar roziyallohu anhu: “Yo Rasululloh! Menga uning bo’yniga urishga ruxsat bering. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam unga aytdilar: Buni qilma, chunki uning do‘stlari borki, ularni namoz o‘qib, ro‘za tutayotganlarini ko‘rsang, namozingni va ro‘zangni juda oz sanaysan… Ular ham qiroat qiladilar. Qur’oni karim, lekin qalblariga etib bormaydi, ular dindan juda tez chiqib ketishadi.
Bu borada barcha ulamolar Zulxuvaysra at-Tamimiy xavorijning asoschisi ekanligiga yakdildirlar.
Boshqa tomondan, bu voqea va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hadislari ustida tafakkur qilsak, quyidagi ishlar oydinlashadi.
1_: Makka mushriklari, hatto Abu Jahl ham Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ishonchliligi, adolati va go‘zal xulq-atvorini tan oldilar, ammo xavorijlar uni zulmda aybladilar. Bu bilan ular isyonga kofirlikdan ham balandroq qadam tashladilar.
2_: Bu hadisdan ma’lum bo’ladiki, xavorijlar o’ldirish va o’lim bilan tugamaydi, balki musulmonlar orasida abadiy fitna va muammolarni keltirib chiqaradilar, shuning uchun ham Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hazrati Umarga Zul-Xuvaysarani o‘ldirishga ruxsat bering.
3_: Xorijiylar bir lahza islom halqasida qoladilar, ularning yakuniy maqsadi kufr, oxirati esa halokat bo‘ladi. Chunki “Remaq” leksikologiya nuqtai nazaridan ruhning chiqishi boshlanadigan oxirgi lahzani bildiradi.
