Junaid
Bu hech qachon tasodifiy bir ish bo‘lishi mumkin emas. Alloh taoloning Kitobida hech qanday tartibsizlik, chalkashlik bo‘lishi ehtimoldan yiroqdir. Chunki Allohning Kitobi shunday bir Kitobki, unda hatto bitta harf ham behuda emas: aksincha, undagi har bir so‘z, har bir harf aniq o‘lchov, maqsad va hikmat bilan nozil qilingan.
Alloh taolo An’om surasining bir oyatida marhamat qiladi:
«كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ»
Parvardigoringiz O‘ziga rahmatni lozim qildi.
Imom Tabariy rahimahulloh bu oyatning tafsirida shunday deydi:
Alloh taolo bandalariga rahm qilishni, jazoni shoshmaslikni va ularning tavbalarini qabul etishni O‘zi uchun qonun qilib qo‘ygan.
Bu ma’noni yana shu haqiqat bilan birga qo‘yganimizda ya’ni Alloh taolo risolatning maqsadini bayon qilganini va Rasululloh ﷺni butun olamlarga rahmat sifatida yuborganini ko‘rib, shunda biz Rasululloh ﷺning so‘zlaridagi, amallaridagi rahmat mazmunini chuqurroq anglaymiz.
Rasululloh ﷺning har bir so‘zi, har bir harakati va har bir amali ul zotning ulug‘ axloqining tirik timsolidir.
Oyatda ko‘rsatilgandek, Rasululloh ﷺ aynan shu maqsad uchun yuborilgan.
Imom Tabariy rahimahulloh, Bu rahmat faqat mo‘minlargami yoki mo‘min–kofir barchaga tegishlimi? degan masalada olimlarning tafovutini keltirgach, eng to‘g‘ri va kuchli so‘zni shunday deya bayon qiladi:
Alloh taolo O‘z Payğambarini Muhammad ﷺni mo‘min bo‘lsin, kofir bo‘lsin butun olam uchun rahmat sifatida yuborgan.
Alloh taolo Rasululloh ﷺ orqali mo‘minlarni hidoyat qiladi, ularga iymon ato etadi va u zot keltirgan ahkomlarga amal qilish orqali ularni jannatga kirgizadi.
Kofirlar uchun ham Rasululloh ﷺning mavjudligi rahmatdir. Chunki u zotdan avvalgi ummatlarga payğambarlarini inkor etganlari uchun kelgan ulkan azoblar Muhammad ﷺ ummatiga ayniqsa inkor qiluvchilarga darhol kelmaydi, ya’ni Alloh azobni kechiktiradi, muhlat beradi. Va yana, Rasululloh ﷺ boshqalardan farqli ravishda faqat bir qavmga emas, balki butun insoniyatga yuborildi. Avvalgi payğambarlar esa faqat o‘z qavmlariga yuborilgan edilar.
Rasululloh ﷺ marhamat qilib aytganlar:
«وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً، وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً»
Tarjima:
Avvalgi payg‘ambar faqat o‘z qavmiga yuborilardi, ammo men barcha odamlarga yuborildim.
Bu so‘z Rasululloh ﷺning risolati butun bashariyatni qamrab olganini, va ul zotning olamlarga rahmat ekanini ochiq e’lon qiladi.
Bu haqiqatlarni bir joyga jamlaganimizda, biz Rasululloh ﷺning so‘zlarini, fe’l–atvorlarini, qilgan ishlari va amallarini yanada chuqurroq anglaymiz:
Shubhasiz, Alloh Rahmon va Rahimdir, va Rasululloh ﷺ dunyoga hadya qilingan ulug‘ bir rahmatdir.
Shu sabab, u zotning rahmatga oid so‘zlarida cheksiz umumiylik va kenglik bor edi.
So‘zlari kam bo‘lsa ham ma’nolari buyuk edi:
Ijodiy ixchamlik bo‘lsa ham mazmuni butun yer yuzini qamrab olardi.
