Xolid Ahror
Pokiston harbiy rejimi 2026-yil 28-iyunda yana bir bor Afg‘oniston havo hududini buzdi va Durand chizig‘i bo‘ylab joylashgan hududlarga havo hujumlari uyushtirdi. Pokiston rasmiylari bu maqsadli operatsiya ekanini da’vo qilib, natijada 29 nafar terrorchi o‘ldirilganini bildirishdi. Biroq Afg‘oniston rasmiylari ushbu hujumlarda o‘nlab begunoh fuqarolar, xususan ayollar va bolalar shahid bo‘lganini va jarohat olganini ma’lum qildi. Bu voqea Pokiston armiyasining noto‘g‘ri siyosati va qo‘shni davlat ichki ishlariga aralashuvining yana bir yaqqol namunasidir.
Pokiston armiyasi va uning jamoatchilik bilan aloqalar bo‘limi (ISPR) doimiy ravishda o‘z muvaffaqiyatsizliklarini Afg‘oniston va xorijiy qo‘llar zimmasiga yuklashga urinadi. Karachi shahridagi yarimharbiy Reynjers markaziga qilingan hujumda bir qancha askarlar halok bo‘ldi va uning javobgarligini Jama‘iat-ul-Ahrar guruhi o‘z zimmasiga oldi.
Bu hujum Pokiston ichki hududida sodir bo‘lgan bo‘lib, uni mahalliy kelib chiqishga ega bo‘lgan jangari guruh tan olgan. Haqiqat shuki, bu guruh Pokiston ichida faoliyat yuritadi, o‘z operatsiyalarini o‘sha yerda rejalashtiradi va armiyaning qonuniyligini tan olmaydi; u yillar davomida harbiy siyosat va qabilaviy hududlarda yuzaga kelgan bosim va zulmga javoban shakllangan.
Shunga qaramay, Pokiston armiyasi va ISPR doimiy ravishda Tehrik-e-Tolibon Pokiston (TTP) Afg‘onistonda boshpana topgan va u yerdan hujumlar uyushtirmoqda degan da’voni takrorlaydi. Bu esa katta yolg‘on sifatida baholanadi. TTP Pokistonning ichki muammosi bo‘lib, u o‘sha mamlakat ichida shakllangan va yillar davomida armiyaning muvaffaqiyatsiz siyosati natijasida kuchaygan.
Bugun ushbu harakat zo‘ravonlikni Pokiston ichida kengaytirar ekan, armiya mas’uliyatni Afg‘oniston zimmasiga yuklash orqali o‘z xatolarini yashirishga urinmoqda. Ular tashqi ayb izlash o‘rniga ichki xavfsizlik va razvedka tizimidagi kamchiliklarni bartaraf etishi kerak.
Afg‘oniston o‘z hududidan boshqa davlatlarga qarshi foydalanilishiga qat’iy qarshi turadi va terrorizmga qarshi kurash olib boradi. Bunga qarshi ravishda, Pokiston ko‘pincha terrorizmga qarshi kurash ni bahona qilib Afg‘onistonga harbiy aralashuvni oqlashga urinadi va Durand chizig‘i yaqinidagi hududlarni beqarorlashtiradi. Bunday hujumlar nafaqat tinch aholining qurbon bo‘lishiga olib keladi, balki mintaqaviy tinchlik va barqarorlikka ham jiddiy tahdid soladi.
Pokiston avvalo o‘z ichki muammolarini hal qilishi, TTP va boshqa qurolli guruhlarning mamlakat ichidagi mavjudligini o‘rganishi va o‘tgan o‘n yilliklarda bunday guruhlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘lgan siyosatlarini qayta ko‘rib chiqishi lozim. Afg‘onistonga ayb yuklash o‘rniga, o‘z xavfsizlik va razvedka tizimidagi zaifliklarni tuzatishi zarur. Qasos operatsiyalari deb atalgan harakatlar aslida begunoh afg‘on fuqarolariga qarshi katta urush jinoyatidir.
Xalqaro hamjamiyat Pokiston armiyasining bunday zo‘ravon harakatlarini qat’iy qoralashi va Islomobodga ichki muammolarini qo‘shni davlatlar hisobiga hal qilmaslik kerakligini eslatishi lozim. TTP Pokistonning ichki muammosi bo‘lib, u o‘sha yerda hal qilinishi kerak, Afg‘oniston hududini bombardimon qilish orqali emas. Bu holat Pokiston harbiy rahbariyatining o‘z mamlakat xavfsizligini ta’minlashdagi ochiq muvaffaqiyatsizligini ko‘rsatadi. Tinchlik va barqaror qo‘shnichilik faqat o‘zaro hurmat va tenglik asosida mumkin bo‘ladi.
Bundan tashqari, Pokiston sobiq afg‘on ma’muriyatiga aloqador ayrim shaxslarni, arbaki deb ataladigan guruhlarni Balujiston viloyatida saqlab, ularga razvedka kartalari, qurol va boshqa imkoniyatlar berib kelmoqda. Shuningdek, Xaybar-Paxtunxva qabilaviy hududlarida IShID guruhiga o‘quv va qo‘llab-quvvatlash markazlari tashkil etilgan. Yaqinda Aal-Marsod Muhammad Iqbol ismli IShID a’zosining iqrorlarini e’lon qildi. U o‘z bayonotida IShID va Pokiston armiyasi o‘rtasidagi aloqa kanallarini bog‘lash mas’uliyatini bajarganini va armiyaning ushbu guruhdan mintaqani beqarorlashtirish maqsadida foydalanishga urinayotganini aytdi.
