Valid
So‘nggi yarim asr davomida Afg‘onistonda barqarorlikni ta’minlash davlat tizimini shakllantirish va go‘yoki millat barpo etish uchun doimo tashqi kuchlarning turli retseptlari sinab ko‘rildi. Turli nom va unvonlar ostida buyurtma asosida tuzilgan hukumatlar xalq zimmasiga yuklandi. Biroq ularning natijasi salbiy bo‘ldi. Shunga qaramay shu davr mobaynida faqat ikki davr yoki boshqaruv tizimi chuqur afg‘on ildizlariga ega bo‘lib xalqning qo‘llab-quvvatlashi bilan chet elliklarning yordamiga tayanmagan holda saqlanib qoldi: ulardan biri Islomiy Amirlikning birinchi davri ikkinchisi esa uning ikkinchi ya’ni hozirgi davridir.
Har ikki davrda ham xavfsizlik, qayta qurish va milliy salohiyatni mustahkamlash bugungi kungacha xalq xotiralari va faxrlarining bir qismi bo‘lib kelmoqda. Islomiy Amirlik hokimiyatga qayta kelishi bilan nafaqat yigirma yillik istilo barham topdi balki istiloning ichki qo‘g‘irchoqlari hamda ilgari muayyan hudud va viloyatdan foydalanib kun ko‘rgan shaxslar ham hokimiyat va savdolashuv maydonidan chetlatildi. Ular yigirma yil davomida go‘yoki mujohid qarshilik ko‘rsatuvchi va kurashchi nomlari ostida Respublika tizimidan misli ko‘rilmagan imtiyozlarni qo‘lga kiritgan edilar. Biroq barcha narsani bir oila va bitta qabila ildizi doirasida cheklab qo‘yib, na o‘z xalqiga na o‘z viloyatiga biror foyda keltirdilar. Bugun buni barcha afg‘onlar o‘z ko‘zlari bilan ko‘rib turibdi.
Yana bir bor o‘z tovlamachiliklarini davom ettirish boshqalarning farzandlarini avvalgidek o‘z manfaatlari xorijdagi xo‘jayinlarining manfaatlari va ularning yovuz maqsadlari yo‘lida urushga tortish uchun ular turli nomlar ostida keng ko‘lamli targ‘ibot kampaniyasini boshladilar. Ushbu zararli targ‘ibotda xolis bo‘lmagan ommaviy axborot vositalari, sobiq hukumat vakillari va o‘zlarini mujohid deb atab shu nom orqali imtiyozlar olgan shaxslar ham faol ishtirok etmoqda. Ular hokimiyat tepasida bo‘lgan davrlarida bu shiorlarning hatto bir foizini ham amalga oshirmaganlar. Aksincha ma’muriy va axloqiy korrupsiya yer va mulklarni tortib olish qotillik odam o‘g‘irlash hamda giyohvand moddalar savdosi ularning ochiq-oydin «yutuqlari» bo‘lgan.
Hozirning o‘zida ham xorijda va virtual makonda bir nechta frontlar faoliyat yuritmoqda. Ular mintaqa davlatlari va istilochi mamlakatlarning uyatli razvedka doiralari ko‘magida boshqalarning farzandlarini ayniqsa hissiyotga beriluvchan yoshlarni o‘z tomoniga jalb etishga turli va’dalar va umidlar bilan ularni aldashga urinmoqda.
Ozodlik Qarshilik Kurashchilar Vatanparvarlar va boshqa nomlar bilan ataluvchi frontlar kengashlar va siyosiy ittifoqlar mavjud. Ularning boshida Ahmad Mas’ud Sami’ Sadat doktor Ziyo ustoz Sayyof va Respublikaning boshqa qochib ketgan amaldorlari kabi nomlar tilga olinadi. Biroq ularning barchasi faqat nom darajasida qolib ketgan. Bundan tashqari bu oqimlarni ilgari surayotgan shaxslar keskin kelishmovchiliklar va keng qamrovli zaiflikka duch kelgan. Ularni ommaviy axborot vositalari kameralari qarshisida ma’lum darajada «tirik» saqlab turgan yagona narsa xorijiy homiylarining dollarlaridan iborat zardobdir. Ularning faoliyati esa bayonotlar chiqarish va konferensiyalar o‘tkazishdan nariga o‘tmayapti.
Yaxshiyamki Afg‘onistonning mujohid va musulmon xalqi bu shaxslarning virtual va go‘yoki razvedka faoliyatini anglab yetdi hamda ularni yaxshi tanib oldi. Chunki bunga qarama-qarshi ravishda Islomiy Amirlikning ma’naviy haqqoniyligi kundan-kunga targ‘ibot orqali emas, balki amaliy faoliyat bilan yanada yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Hatto Afg‘oniston dushmanlari ham hozirgi davlat boshqaruvi va qayta qurish jarayoni so‘nggi yarim asrda misli ko‘rilmaganini tan olishga majbur bo‘lmoqda.
Yana bir muhim jihat shuki bunday guruhlar, sobiq amaldorlar va ularning tarafdorlari o‘z ishonchini butunlay yo‘qotgan. Hozir Afg‘oniston ichida ular nomaqbul faoliyat vayronagarchilik yoki xalqni garovga olish uchun hatto bir qarich ham imkoniyatga ega emas. Agar biror kishining mamlakatda yovuzlik va fasod tarqatish uchun hatto bir qarich ham imkoniyati va xalq ishonchi bo‘lmasa odamlar undan nafratlanib yuz o‘girgan bo‘lsa uning targ‘ibot va shiorlari ham ko‘zlangan maqsadning aksiga xizmat qilib uning sharmandali qiyofasi va yovuz niyatlarini yanada oshkor qiladi.
Aynan shu guruhlar frontlar va Respublika davrining erkatoylarining o‘sha davrdagi faoliyati ham hech kimga sir emas. Ularning Kobul va boshqa shaharlarda g‘ayriinsoniy harakatlar vahima o‘g‘rilik va talon-toroj bilan bog‘liq uzoq tarixi bor. Ular bir tomondan hukumat va o‘z rahbarlaridan imtiyozlar olgan bo‘lsalar boshqa tomondan muxolifat fuqarolik faoli va jurnalist nomi ostida o‘zlari xizmat qilayotgan tizim va idoralarning poydevorini zaiflashtirganlar. Ba’zan hamkor ba’zan esa muxolif bo‘lganlar. Hukumat ichida go‘yo alohida hukumatlar va qo‘rquv muhitlarini yaratgan edilar. Natijada xalqning obro‘si, sha’ni, mol-mulki va tirikchiligi ularning tajovuzlaridan omon qolmas edi. Ko‘plab afg‘onlar ularning nomaqbul harakatlari oqibatida ichki ko‘chishga, hatto xorijga muhojirlikka majbur bo‘ldilar.
Bu frontlarning butun e’tibori ommaviy axborot vositalari va bayonotlar chiqarishga qaratilganligi sababli, ularga javob berayotganlar faqat Islomiy Amirlikning ommaviy axborot vositalari yoki vakillari emas. Balki oddiy xalq va media faollari ham o‘zlarining iymoniy va afg‘oniy mas’uliyatlari asosida ularga ixtiyoriy ravishda javob bermoqda.
Kun sayin tobora kuchayib va xalqchil tus olayotgan yana bir ishonch shuki, oxir-oqibat xalqaro hamjamiyat hatto xorijdagi xolis bo‘lmagan razvedka doiralari ham bu xalqning ishonchi va milliy qo‘llab-quvvatlovini tan olishga majbur bo‘ladi.
