Ayub
Ijtimoiy mas’uliyat; himoyaga muhtoj qatlamlarni qo‘llab-quvvatlash va ularni hayotga qaytarish
Har qanday tuzumning asosiy mas’uliyatlaridan biri xalqning turmushiga e’tibor qaratish hamda iqtisodiy, ijtimoiy va oilaviy muammolar sababli boshqalarga qaraganda ko‘proq yordam va qo‘llab-quvvatlashga muhtoj bo‘lgan insonlarni himoya qilishdir. Islomiy Amirlik ham so‘nggi yillarda o‘z dasturlarining muhim qismini yetimlar, beva ayollar, nogironligi bo‘lgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash, giyohvandlikka mubtalo bo‘lganlarni davolash hamda vatanga qaytgan fuqarolar holatiga e’tibor qaratishga bag‘ishladi. Bu yondashuv ijtimoiy jihatdan muhim bo‘lishi bilan birga, islomiy qadriyatlarga ham asoslanadi. Chunki muhtojlarga ko‘mak berish, himoyaga muhtoj oilalarni qo‘llab-quvvatlash va qiyinchilikka duch kelgan insonlarga yordam berish dinimizdagi muhim qadriyatlardan hisoblanadi.
Yetimlar, beva ayollar va nogironligi bo‘lgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash borasida Shahidlar va nogironlar ishlari vazirligi tomonidan pul mablag‘lari va oziq-ovqat ko‘rinishidagi yordam dasturlari amalga oshirilmoqda. Mazkur vazirlik hisobotlariga ko‘ra, ushbu qatlamlarga har oy beriladigan moddiy yordamlar davom ettirilgan hamda turli viloyatlarda ham qo‘llab-quvvatlash dasturlari amalga oshirilgan. Bu yordamlar biror oilaning barcha ehtiyojlarini to‘liq qoplay olmasa-da, doimiy daromad va maoshga ega bo‘lmagan oilalar uchun kundalik hayotning asosiy ehtiyojlarining bir qismini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etishi mumkin.
Giyohvandlikni davolash ham Islomiy Amirlikning ijtimoiy siyosatidagi muhim yo‘nalishlardan biridir. Giyohvand moddalarni iste’mol qilish ko‘p yillar davomida Afg‘oniston jamiyatidagi jiddiy muammolardan biri bo‘lib kelgan va uning oqibatlari faqat giyohvandlikka mubtalo bo‘lgan shaxsning o‘ziga emas, balki uning oilasi va ijtimoiy muhitiga ham ta’sir ko‘rsatgan. Islomiy Amirlikning Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lum qilishicha, o‘tgan bir yil davomida giyohvandlikka mubtalo bo‘lgan bir necha ming nafar bemor markaziy va viloyatlardagi tibbiyot markazlarida davolanish hamda tibbiy xizmatlardan foydalangan. Vazirlik, shuningdek, giyohvandlarni davolash markazlari faoliyati hamda giyohvand moddalarning oldini olish va ular haqida aholiga tushuntirish ishlarini davom ettirmoqda.
Mazkur ijtimoiy mas’uliyatning yana bir muhim yo‘nalishi vatanga qaytgan fuqarolar va ichki ko‘chirilgan shaxslar masalasiga e’tibor qaratishdir. Qo‘shni davlatlardan ko‘plab afg‘onlarning mamlakatga qaytishi ularni kutib olish, dastlabki ehtiyojlarini ta’minlash, joylashtirish va jamiyatga qayta integratsiya qilish uchun muntazam dasturlarni talab etadi. Qochqinlar va vatanga qaytganlar ishlari vazirligi qaytib kelgan va ichki ko‘chirilgan oilalarga pul va oziq-ovqat yordamlari tarqatilgani, boshpana, tibbiy xizmatlar va fuqarolik hujjatlarini olish imkoniyatlari yaratilgani hamda ularni ish bilan ta’minlash uchun sharoit yaratishga ko‘maklashilganini ma’lum qilgan. Mazkur vazirlik 1405-moliya yili davomida ushbu oilalarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida bir qator milliy va xalqaro tashkilotlar bilan ham hamkorlik kelishuvlarini imzolagan.
Tezkor yordam bilan bir qatorda yetim bolalar va ehtiyojmand oilalarga e’tibor qaratish ham alohida ahamiyatga ega. Chunki ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash faqat yordam tarqatish bilan cheklanib qolmay, ta’lim-tarbiya, kasb-hunar o‘rgatish, malaka oshirish va ish bilan ta’minlash imkoniyatlari bilan birga olib borilgandagina barqaror bo‘ladi. Shu sababli ota-onasiz bolalar uchun parvarish va ta’lim markazlarini rivojlantirish, qo‘llab-quvvatlash dasturlarini kengaytirish hamda ehtiyojmand oilalar uchun iqtisodiy imkoniyatlar yaratish ushbu jarayonning keyingi bosqichi bo‘lishi mumkin.
Ushbu faoliyatlarga qaramay, ayrim muxolif ommaviy axborot vositalari va buzg‘unchi shaxslar Afg‘onistonda ehtiyojmandlar uchun hech qanday muntazam qo‘llab-quvvatlash dasturi mavjud emas yoki hukumat ijtimoiy muammolarga befarq va hech qanday mas’uliyatni o‘z zimmasiga olmaydi, degan tasavvurni shakllantirishga urinmoqda. Ammo tegishli vazirliklarning rasmiy hisobotlari yetimlar, beva ayollar va nogironligi bo‘lgan shaxslarga yordam berish davom etayotganini, giyohvandlarni davolash markazlari faoliyat yuritayotganini hamda vatanga qaytganlar va ichki ko‘chirilganlarga pul, oziq-ovqat, tibbiy yordam va boshpana berilayotganini ko‘rsatadi.
Yana bir da’vo shundan iboratki, moliyaviy cheklovlar va xorijiy yordamlarning qisqarishi hukumatning himoyaga muhtoj qatlamlarga yordam ko‘rsatishiga to‘sqinlik qilgan. Aslida, Afg‘oniston hali ham iqtisodiy muammolar va keng ko‘lamli ijtimoiy ehtiyojlarga duch kelmoqda. Biroq ayni paytda rasmiy qo‘llab-quvvatlash dasturlarining davom etayotgani va bir qator mahalliy hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilinayotgani ijtimoiy xizmatlar to‘xtamaganini ko‘rsatadi. Hatto Qochqinlar va vatanga qaytganlar ishlari vazirligi o‘z hisobotlarida qaytib kelayotgan fuqarolarni qo‘llab-quvvatlash borasida xalqaro tashkilotlar bilan bevosita hamkorlik qilayotganini ta’kidlagan.
Shu bois ushbu davrdagi ijtimoiy faoliyatni haqiqiy amaliy ishlar, rasmiy hisobotlar va aholining xizmatlardan foydalanish imkoniyati asosida baholash lozim. Bu borada yetimlar va beva ayollarni qo‘llab-quvvatlash, giyohvandlarni davolash, vatanga qaytganlarga yordam berish va ularning normal hayotga qaytishi uchun sharoit yaratish ijtimoiy mas’uliyat Islomiy Amirlik tizimining muhim yutuq va dasturlaridan biri ekanini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, ushbu xizmatlarni davom ettirish, ularning qamrovini kengaytirish hamda qisqa muddatli yordamlarni barqaror bandlik, ta’lim va reabilitatsiya dasturlariga aylantirish kelajakda bu jarayonni yanada kuchli va samarali qilishi mumkin.
Islomiy Amirlik tizimi ham tegishli vazirlik va idoralar o‘rtasidagi muvofiqlashtirish asosida, etnik va irqiy kamsitishlarsiz, ehtiyojmand va himoyaga muhtoj qatlamlarga xizmat ko‘rsatish uchun barcha imkoniyatlarini ishga solib kelmoqda. Ularning muammolariga e’tibor qaratish orqali qiyinchiliklarini bartaraf etish va turmush sharoitlarini yaxshilash uchun zarur sharoitlarni yaratishga intilmoqda.
