Ehson
Pxtunxvoda xavfsizlik vaziyati IShID markazlarini tashkil etish va u yerda jangarilarni tayyorlash, so‘ngra beqarorlikni Afg‘oniston, mintaqa va Markaziy Osiyoga yoyish maqsadida shakllantirilmoqda. Pokiston harbiy rejimi Afg‘oniston Islom Amirligiga qarshi siyosiy va diplomatik maydonlarda jiddiy mag‘lubiyatga uchragach, bu safar o‘zining so‘nggi imkoniyatiga murojaat qilmoqda. Ya’ni, Pokistonning pushtunlar yashaydigan hududlarida, xususan, Pxtunxvo va Balujistonda IShID terrorchilik guruhi uchun markazlar tashkil etish va ularni qo‘llab-quvvatlashga urinmoqda.
Bu siyosat hisob-kitobdagi oddiy xato emas, balki harbiy rejimni axloqiy, insoniy va strategik tanazzul sari yetaklayotgan ongli va jinoyatkorona sarguzashtdir. Bu o‘rinda quyidagi savol tug‘iladi: o‘zini mintaqa xavfsizligining himoyachisi deb ko‘rsatadigan va boshqa davlatlar bilan soxta kelishuvlar tuzadigan rejim nega terrorizmga qarshi kurashish o‘rniga uni yetishtirishga kirishdi? Buning javobi ushbu rejimning ketma-ket mag‘lubiyatlarida yashiringan.
Pokiston rejimi Afg‘oniston Islom Amirligi bilan munosabatlari buzilib, Kobulga o‘z irodasini o‘tkazishda muvaffaqiyatsizlikka uchragach, yana eski strategiyasiga qaytdi. Bu — terrorchilik guruhlarini vositachi kuch sifatida yetishtirish siyosatidir. Xabarlarga ko‘ra, Pokiston armiyasiga aloqador shaxslar Balujistonning Mastung va Xuzdor tumanlarida Xuroson IShIDining faoliyat yuritishi uchun sharoit yaratadigan infratuzilmalarni tashkil etgan. Bu infratuzilmalar bir vaqtning o‘zida ikki maqsadga xizmat qiladi: baluj xalqining qarshiligini bostirish va Afg‘onistonga qarshi hujumlar uyushtirish uchun tayanch nuqtalarini yaratish.
Bu aynan Pokistonning o‘nlab yillar davomida Hindiston va Afg‘onistonga nisbatan qo‘llab kelgan usulidir. Biroq bu safar olov bilan o‘ynash har qachongidan ham xavfliroq. Chunki IShID mahalliy guruhlardan farqli ravishda, hech qanday chegarani tan olmaydigan takfirchi mafkuraga ega transmilliy tarmoqdir.
Harbiy rejimning bu sarguzashtdan ko‘zlagan maqsadi ravshan. So‘nggi yillarda Pokiston o‘z hududida mingdan ortiq hujumga duch kelgan va ularga qarshi kurashishda ojiz qolgan. Shu bilan birga, adolat talab qilayotgan baluj guruhlarining hujumlari ham rejimga bosim o‘tkazmoqda. Harbiy rejim Afg‘oniston Islom Amirligiga bosimni kuchaytirish bilan birga, balujlarning qarshiligini bostirish uchun ham bir vosita izlamoqda. Afg‘onistonda Islom Amirligining keskin amaliyotlari natijasida faoliyat yuritish imkoniyatlari cheklangan Xuroson IShIDi harbiy rejim nazarida bu vazifani bajarish uchun eng maqbul vosita bo‘lib ko‘rinmoqda.
Biroq bu hisob-kitob qo‘pol xatodir. IShID hech qachon to‘liq nazorat qilish mumkin bo‘lgan vosita bo‘lmagan va bundan keyin ham bo‘lmaydi. Ayrim mamlakatlarda qonli hujumlar uchun javobgarlikni zimmasiga olgan hamda IShIDning transchegaraviy amaliyotlarda eng faol bo‘limlaridan biri sifatida tanilgan bu guruh o‘z faoliyatini cheklaydigan har qanday tuzumga qarshi kurashadi.
Eng achinarlisi shundaki, harbiy rejim IShIDdan nafaqat Afg‘onistonga tahdid solish, balki yillar davomida uning zulmi ostida yashab kelgan kuchlarni bostirish uchun ham foydalanmoqda. O‘nlab yillar davomida majburiy ravishda bedarak yo‘qolishlar, sudsiz va qonunga xilof qatllar hamda qiynoqlar qurboni bo‘lib kelgan baluj xalqi so‘nggi oylarda Pokiston armiyasiga jiddiy zarbalar berdi. Ushbu qarshilikni bostirishga ojiz qolgan harbiy rejim endi IShIDni maydonga olib chiqib, uning yordamida o‘z maqsadlariga erishmoqchi.
Ammo bu hisob-kitob ham rejimning avvalgi rejalari kabi muvaffaqiyatsizlikka mahkum. Chunki IShID Pokistonga ham, boshqa hech bir davlatga ham sodiq emas. Sarguzashtparast davlatlarning razvedka maqsadlari yo‘lida qo‘llab-quvvatlanayotgan bu takfirchi guruh oxir-oqibat o‘ziga yordam bergan va uni qo‘llab-quvvatlagan kuchlarning o‘ziga qarshi chiqadi.
Pokiston harbiy rejimi IShIDni Pxtunxvo va Balujistonda yetishtirish, tayyorlash, so‘ngra Afg‘oniston va Markaziy Osiyo tomon yo‘naltirish mumkin, o‘zi esa bu zaharli ilonning qurboniga aylanmaydi, deb o‘ylamoqda. Bu esa o‘zini halokatga yetaklaydigan xavfli xomxayoldan boshqa narsa emas. Bugun Pxtunxvoda tayyorlanayotgan IShID ertaga Peshovar va Islomobodda ham qirg‘inlar uyushtirishi mumkin.
Afg‘oniston Islom Amirligi Pokiston rejimining sarguzashtparast siyosatiga qarshi qat’iyat va kuch bilan turishini ko‘p bor namoyon etgan hamda Afg‘oniston xalqi va mintaqa xavfsizligini saqlash uchun barcha sa’y-harakatlarini amalga oshirib kelmoqda. Biroq Pokiston harbiy rejimi shuni anglashi kerakki, bu xavfli o‘yin nafaqat Afg‘onistonga tahdid soladi, balki uning alangasi ertami-kechmi Pokistonning o‘zini ham qamrab oladi. Ichki inqirozlarini yashirish uchun bunday jirkanch vositalarga murojaat qilayotgan rejim nafaqat Afg‘oniston oldida, balki tarix va butun insoniyat vijdoni oldida ham mahkumdir.
