Rafiq
Barcha davlatlar insoniylik tamoyillariga amal qilgan holda boshqa davlatlarga zarar yetkazmaydigan va ularga ziyon keltirmaydigan munosabatda bo‘lishi kerak. Bu fazilat qo‘shni davlatlar bilan munosabatlarda ham hamdardlik mehr-shafqat va o‘zaro hurmat ruhini shakllantirish orqali namoyon bo‘ladi.
Bundan tashqari, barcha davlatlar, ayniqsa bir-biriga qo‘shni bo‘lgan mamlakatlar umume’tirof etilgan tamoyillarga muvofiq bir-biriga qarshi qaratilgan buzg‘unchi va zararli harakatlarga nisbatan hushyor hamda mas’uliyatli bo‘lishi shart. Ular qo‘shni davlatlar yoki boshqa mamlakatlarning o‘zlariga zarar yetkazishiga va buzg‘unchi harakatlarni amalga oshirishiga yo‘l qo‘ymasligi aksincha bunday harakatlar uchun yo‘l va imkoniyat yaratib bermasligi lozim.
Pokistonning harbiy rejimi bir necha o‘n yillardan beri xalqaro tamoyillar va yaxshi qo‘shnichilik qoidalarini ochiqdan-ochiq buzib kelmoqda. Ammo bu qoidabuzarliklar qanday va kimlarning ko‘magida sodir etilmoqda? Dunyo hamjamiyati ushbu tuzumning tuzilishi va faoliyati haqida yetarlicha ma’lumotga ega. Aytishlaricha bu kuchlar yollanma va haq evaziga xizmat qiluvchi kuchlar bo‘lgan.
Keyinchalik, Britaniya va G‘arb davlatlari ikki davlat Isroil va Pokistonni tashkil etgan davrda, ularni barpo etishdan ko‘zlangan dastlabki maqsadlardan biri Isroildan arab davlatlarini jilovlash va tabiiy resurslarga ega bo‘lish yo‘lida foydalanish Pokistondan esa Rossiyaning Osiyodagi ta’sirini cheklash uchun foydalanish bo‘lgan degan qarashlar mavjud. Biroq bugungi kunda ularning maqsadlari o‘zgargan.
Bu ikki davlat salibchilar va yahudiylarning reja hamda fitnalari markaziga aylangani shuningdek G‘arbning zulm va zo‘ravonlik siyosatini amalga oshirishda tayanch vazifasini bajarayotgani haqida fikrlar bildirilmoqda. Bu jarayonda afg‘onlar va falastinliklar o‘z manfaatlariga zid bo‘lgan siyosatning qurbonlariga aylantirilmoqda.
Mening asosiy e’tibor qaratmoqchi bo‘lgan masalam insoniylik tamoyillari va xalqaro qoidalarga zid bo‘lgan harakatlardir. Bu rejim Afg‘oniston va mintaqada kimlarning manfaatlariga xizmat qilmoqda va kimlarning topshiriqlarini bajarmoqda? Mening fikrimcha, bu savollarga javob Amerika Qo‘shma Shtatlari va G‘arb davlatlari.
Bugungi kunda Pokiston xalqaro tashkilotlar doirasida shakllantirilgan xalqaro me’yorlar va majburiyatlarga zid ravishda harakat qilmoqda, degan ayblovlar mavjud. Shuningdek, u mintaqa davlatlari bilan tuzilgan harbiy, mudofaa va hamkorlik bitimlarini buzayotgani haqida ham e’tirozlar bildirilmoqda. Buning sababi sifatida ushbu rejim G‘arb va Isroil manfaatlarini ilgari surayotgani hamda ularning loyihalarini amalga oshirish uchun xizmat qilayotgani ta’kidlanadi.
Xo‘sh, bunday xatti-harakatlar va sodir etilgan jinoyatlar uchun kim javobgarlikni belgilaydi? Ularga nisbatan qanday choralar ko‘riladi va kim bu choralarni amalga oshiradi?
Xaybar-Paxtunxvada uzoq yillardan beri davom etayotgan beqarorlik shuni ko‘rsatadiki xalqning fidoyiligi va imkoniyatlaridan foydalanib turli fitna va nizolarni keltirib chiqarishga urinishlar mavjud. Pokistonning harbiy rejimi o‘z hokimiyatini saqlab qolish va hukmronligini davom ettirish uchun turli usullardan foydalanmoqda. Ba’zan u qo‘shni va mintaqa davlatlarini o‘zining yashirin fitna qo‘zg‘atuvchi va shafqatsiz harakatlari qurboniga aylantiradi. Bunday xatti-harakatlar ushbu rejim tomonidan bir necha bor takrorlangan.
So‘nggi bir necha yil ichida esa IShID va boshqa buzg‘unchi guruhlar nomidan yollanma jangarilar hamda moddiy manfaat evaziga bu jarayonlarga jalb etiladigan vaziyatning asl mohiyatidan bexabar oddiy odamlardan foydalanilayotgani haqida da’volar bildirilmoqda. Bunday kuchlardan Pokiston Afg‘oniston va umuman mintaqa mamlakatlarida beqarorlikni kuchaytirish uchun foydalanilayotgani aytiladi.
Turli da’volarga ko‘ra Pokiston hududida IShID va boshqa buzg‘unchi guruhlarga tegishli ko‘plab yashirin markazlar hamda boshpanalar mavjud. Ularning ayrimlari Xaybar-Paxtunxva va Balujistonda aniqlangani haqida xabarlar tarqalgan. Aytishlaricha, ushbu markazlar orqali Afg‘oniston Turkiya va Rossiyaga qarshi buzg‘unchi harakatlar hamda razvedka faoliyati olib borilgan.
Ayrim shaxslar o‘z maqsadlariga yetib borishidan oldin qo‘lga olingani aytiladi. Ularning iqrorliklariga asoslanib Pokistonning harbiy rejimi bilan IShID o‘rtasida aloqa mavjudligi haqida ham da’volar ilgari surilgan.
Xaybar-Paxtunxvadagi hozirgi harbiy vaziyat shunday xavotirlarni yuzaga keltirmoqdaki IShID va boshqa buzg‘unchi guruhlar nomidan turli markazlar tashkil etilib, odamlar tayyorlanayotgan bo‘lishi mumkin. Bu guruhlardan nafaqat ichki nizolar va qasos olish muhim shaxslarni o‘ldirish hamda sirli qotilliklarni amalga oshirishda balki qo‘shni davlatlar va umuman mintaqada ham shunga o‘xshash buzg‘unchi harakatlarni sodir etishda foydalanish ehtimoli haqida fikrlar mavjud.
Chunki biror rejim ishontirish muloqot va haqiqatni aniqlash yo‘lidan borish o‘rniga yashirin zo‘ravonlik va zulm usullarini tanlasa bu uning siyosati va davlat boshqaruvida qonun ustuvorligini ta’minlashdan ko‘ra, hokimiyatni saqlab qolish va o‘z hukmronligining davomiyligini kafolatlashga ko‘proq e’tibor qaratayotganini ko‘rsatadi.
Agar bu masalani chuqurroq o‘rganadigan bo‘lsak mening fikrimcha, Pokiston shunchaki mustaqil davlat sifatida faoliyat yuritayotgan mamlakat emas balki G‘arb davlatlari va Isroil manfaatlariga xizmat qiluvchi rejalarni amalga oshirish uchun tayanch nuqtasiga ham aylangan. U go‘yoki, ushbu kuchlarning mintaqadagi manfaatlarini himoya qilish va ularning ta’sirini kuchaytirish vositasi sifatida foydalanilmoqda.
Chunki Pokiston bir tomondan o‘zini xalqaro hamjamiyat oldida beqarorlik, zo‘ravonlik buzg‘unchilik va terrorizmga qarshi kurashayotgan davlat sifatida namoyon etadi. Boshqa tomondan esa xalqaro miqyosda taqiqlangan va qoralangan shunga o‘xshash harakatlar uning harbiy tuzilmalari bilan bog‘liq holda tilga olinmoqda. IShID va boshqa zararli guruhlarning Pokiston hududida faoliyat yuritishi shuningdek qo‘shni davlatlarga qarshi qaratilgan guruhlarni qo‘llab-quvvatlash yoki ularning faoliyatiga sharoit yaratish haqidagi ayblovlar ham ushbu rejimga nisbatan bildirilmoqda.
Nahotki, bunday vaziyat jiddiy savollar va xavotirlarni keltirib chiqarmasa?
