No’mon Said
Yaqinda hajj qilgan Mulla Sahib Tajmir Jawod hafizahulloh Afg‘oniston Islomiy Amoratining Umumiy Istixborot Boshqarmasi birinchi o‘rinbosari bo‘lgan zotning eng so‘nggi nutqini tingladim; bu nutq ikki kun muqaddam Paktio viloyati Said Karam tumanida shahidlarni yod etish munosabati bilan o‘tkazilgan ulkan jihodiy va xalq yig‘ilishida so‘zlangan edi.
Nutq taxminan 20 daqiqa davom etdi, ammo vaqt nuqtayi nazaridan nihoyatda muhim va qimmatli bo‘ldi, chunki u barcha jihatlarga ochiq-oydin javob edi.
Men bu nutq haqida ko‘p yozishni istamayman; chunki bu so‘z bizning tahlil va sharh darajamizdan yuqoridir. Bu bir rahnamo nutqi bo‘lib, Islomiy Amoratning mafkuraviy, diniy, tarixiy, harbiy va ruhiy jihatlarini chuqur tushunganlik va pishiq talqinini namoyon etadi. Uni tahlil qilish esa shunday chuqurlikni anglashga qodir kishini talab qiladi.
Shunday bo‘lsa-da; uning vaqt jihatdan ahamiyati sababli, men o‘zimni oddiy fikr va sodda qalam bilan bu nutqning muhim bo‘laklarini alohida paragraflarga ajratib, keyin har birini diniy, tarixiy, harbiy va ruhiy doirada ko‘rib chiqib, undagi yashirin xabarlarni yoritishga majbur his qildim.
Birinchi paragraf:
«Buyuk Alloh jalla jalaluhuga shukr bo‘lsinki, bugun men va sizlar bir sharafli yig‘ilishda va jihod hamda kurashning mustahkam xandaqida hozir bo‘lib, bir joyga to‘planganmiz.»
Nutqining bu qismi Allohga shukr qilish bilan boshlanadi, bu islomiy asosiy qoida hisoblanadi va barcha narsaning Allohning inoyatidan kelib chiqishini ko‘rsatadi. So‘ng «jihod, kurash va xandaq» so‘zlariga ishora qiladi; bu tushunchalar eng oliy diniy qadriyatlardir va jihod musulmonlarning dini va izzatini himoya qilish uchun eng ulug‘ amal sifatida taqdim etiladi.
Shuningdek, bu iboralar bizning diniy va tarixiy merosimizning davomiyligini eslatadi va mujohidlarga siz muqaddas vazifa egalarisiz degan tuyg‘uni beradi. Bu mujohidning fikriy sabrini mustahkamlash uchun juda muhim vositadir.
Yig‘ilishni «xandaq» bilan o‘xshatgan; bu kuchli ramzdir. Bu shuni bildiradiki, bu yig‘ilish oddiy majlis emas, balki jiddiy kurashning davomidir. Bu oddiy ijtimoiy yoki fikriy faoliyat emas, balki jang maydoniga o‘xshash holatdir va shunga yarasha qadrlanishi kerak.
Ikkinchi paragraf:
«Otalarimiz va bobolarimiz sovetlar, inglizlar va boshqa zolim imperiyalar bilan jang qilib, shu tariqa Afg‘onistonning musulmon millat sifatidagi qolishini kafolatladilar.»
Nutqning bu qismi kurashlarimiz faqat milliy harakat bo‘lmaganini, balki aslida diniy ekanini ta’kidlaydi. Asosiy maqsad Islom dinini va musulmon millatning muqaddas o‘zligini saqlashdir.
Ingliz va sovet bosqinchilariga qarshi kurashlarga ishora qilib, Afg‘onistonning shonli jihod tarixini eslatadi. Bu ifoda avlodlar davomiyligini mustahkamlaydi va bugungi jihod ham kechagi jihodning davomi degan xabarni yetkazadi. Demak, kimki o‘tmish xatolarini takrorlamoqchi bo‘lsa, bilsin: javob o‘sha bo‘ladi; chunki jihod bizning diniy va milliy o‘zligimizning bir qismidir.
Uchinchi paragraf:
Bir musulmon shahid bo‘lishi bilan, uning uchun Islom hamma narsadan azizroq ekanini isbotlaydi…
Nutqning bu qismi Islom yo‘lida shahidlikning yuksak va muqaddas qadriyatiga urg‘u beradi:
1. Islom uchun jon fido qilish eng oliy qadriyatlardan biridir va mujohid undan tiyilmasligi lozim.
2. Jihod va shahidlik o‘rtasidagi bevosita aloqani ochib beradi.
3. O‘z jonini fido qilgan mujohidlarning fidokorligi tarix sahifalarida islomiy qadriyatlarning timsoliga aylanganini ko‘rsatadi.
4. Dushmanga ochiq xabar beradi: siz dunyoga bog‘lanmagan, balki oxiratga imon keltirgan xalq bilan yuzlashmoqdasiz.
Bu kurash uchun nihoyatda kuchli ma’naviy tayanchdir; chunki o‘limdan qo‘rqmagan kuchni osongina yengib bo‘lmaydi.
To‘rtinchi paragraf:
Bu yurt, shahidlar yurtidir… Bu yurt, boshlarni nazr qilgan yurtdir.
Bu qism o‘lkamizning shonli tarixiga va kurashlarning muqaddasligiga ishora qiladi. Bu tuproq Alloh yo‘lida boshlar nazr qilingan tuproqdir va hech kim bizning qadriyatlarimizdan yoki ularni himoya qilish uchun fido qilishdan voz kechamiz deb o‘ylamasin.
Shuningdek, tarixiy doira yaratadi: bu yurt doimo qurbonliklar bilan saqlanib qolgan. Bu afgonlarning g‘ururi, mustaqilligi va taslim bo‘lmasligini ko‘rsatadi. Mujohidlarga esa: siz ana shu fidokorliklarning vorislarisiz, zolim va jabborga qarshi shu yo‘ldan borishingiz kerak, deydi.
Beshinchi paragraf:
Dushmanlarimiz qattiq mag‘lub bo‘lganda, ular ruhiy va fikriy urushga yuz tutdilar…
Bu qism dushmanlarga qarshi kurashning muhim bobini ochadi. Har qanday kuch harbiy mag‘lubiyatdan keyin albatta fikriy va targ‘ibot hujumini boshlaydi. Shuning uchun targ‘ibotlardan ta’sirlanmaslik va fikriy jihodga ham jiddiy e’tibor berish lozim.
Oltinchi paragraf:
Vallohi al-‘azim! Agar men Allohning dinini va bu shariatiy tizimni himoya qilish yo‘lida zarra-zarra bo‘lsam, xursand bo‘laman…
Bu qism juda hisli va ta’sirli. Bu qasam oddiy qasam emas; balki xalq va safdoshlar bilan ahdga vafo, shahidlik irodasi va islomiy tizimning barqarorligi uchun qat’iy azmdir.
Bu rahnamo shaxsining chin e’tiqodini ochib beradi: maqsad yo‘lida zarra-zarra bo‘lishga ham tayyor, ammo yo‘lidan qaytmaydi. Dushmanga xabar beradi: rahnamo maqsad uchun fido qilishga tayyor. Yorlarga esa ishonch beradi: men qurbonliklarning old saflarida siz bilanman.
Yettinchi paragraf:
Biz tizimimizning qolishi va mustahkamligini tahdid qiladigan har narsaga qarshi qat’iy turamiz…
Bu qism Islomiy Amorat to‘liq islomiy tizim ekanini ochib beradi va u dunyoviy tizimlarga qarshi qat’iy pozitsiyada turadi. Unga qarshi har qanday urinish dushmanlik va tahdid sifatida qabul qilinadi. Bu xabarni beradi: biz tizimni himoya qilish va tatbiq etishda hech qachon ichki yoki tashqi bosimga taslim bo‘lmaymiz.
Sakkizinchi paragraf:
Farzandlaringiz, yoshliklaringiz va joningiz bo‘laklari Alloh taolo tomonidan shahidlik uchun tanlandi…
Bu qismda barcha shahidlar va ularning oilalari haqida chuqur dard seziladi. Lekin shahidlikni Allohning tanlovi va rizosiga bog‘lab, aqidaviy taskin beradi.
Bu shahidlar oilalariga ruhiy tasalli beradi: ularning qurbonligi behuda emas, balki ilohiy maqsad va islomiy tizimning barqarorligi yo‘lida ma’noga ega. Chunki kurashning davomiyligi uchun xalqiy tayanch zarurdir.
To‘qqizinchi va oxirgi paragraf:
Kelinglar, Islomiy Amorat va Amir al-Mu’minin hafizahulloh bilan birga mustahkam va sobit turinglar…
Bu qism ochiq va ravshan da’vatdir Amir al-Mu’mininga bo‘ysunish va qo‘llab-quvvatlash. Bu diniy jihatdan farz bo‘lsa, siyosiy jihatdan ham Amoratning davomiyligi uchun muhimdir.
Shuningdek, bu barcha uchun birlik va Islomiy Amoratga itoat zarurligini ko‘rsatadi va xalq ongini chet targ‘ibotlardan himoya qilish siyosatini bildiradi. Bundan tashqari, itoat har qanday harbiy tuzilma uchun hayotiy zarurat ekanini ham ochib beradi.
