Ali Ansor
Hokimiyat tushunchasi ta’sir va mashhurlikni ham o‘z ichiga oladi; hokimiyat faqat odamlar va yerlar ustidan kuch va hukmronlik ma’nosini anglatmaydi. IShID nafaqat Afg‘oniston xalqini boshqarishga, balki odamlar orasida ta’sir va mashhurlikka ega bo‘lishga ham qodir emas. Shu ma’noda, avvalgi qismlarda Suriya va IShID jinoyatlari haqida gapirdik. Endi esa ushbu qismda Da’vashning Afg‘onistondagi vahshiyliklari va yovvoyi harakatlari haqida so‘z yuritamiz.
IShID ning Nangarhordagi vahshati:
2015-yilda IShID Nangarhorda paydo bo‘ldi. Nangarhor ilmiy va madaniy bir shahar bo‘lib, boy tarixiy va madaniy merosga ega. IShID paydo bo‘lgach, bu guruh Nangarhorning turli hududlari va qishloqlarida jinoyatlarini boshladi, mujohidlarga qarshi chiqdi va begunoh odamlarni o‘ldirishni boshladi.
IShID Nangarhordagi taniqli ulamolar va ishonchli shaxslarni shahid qildi. Masalan, Chaparhar tumanida taniqli diniy olim Molloyi Faruqni shahid qilishdi. U shahid bo‘lishidan bir necha kun oldin, xuddi shu tumanda yana ikki diniy olimni, Kondibog‘ hududidan Molloyi Abdurahmon va katta jome masjidining imomi Molloyi Hizbulloni shahid qilishgan. Shuningdek, Rodat tumanida diniy olim va xatib Molloyi Abdu-Samadni olib ketib, keyinroq shahid qilishdi.
O‘zining dahshatli harakatlarining boshida, oddiy odamlarning 23 ta uyini yoqib yuborishdi; avval ularni yoqishar, keyin bolalarni ikkiga bo‘lishar, qariyalar va yoshlarga shafqatsiz munosabatda bo‘lib, ularni sanchiq bilan o‘ldirishar yoki mina bilan portlatishar edi. Ayollar va bolalarni ko‘pincha garovga olib, ularni jinoyatlarda ishlatishar yoki vahshiylarcha o‘ldirishar edi.
Faqatgina Nangarhorning Achin tumanida Da’vash 600 ta begunoh odamni shahid qilgan. Bu raqam Achinning o‘sha paytdagi tuman hokimi tomonidan e’lon qilingan edi. Hokimning aytishicha, IShID Achinda uchta katta qamoqxona qurib, ularda bolalar, ayollar va oddiy odamlarni saqlab, dahshatli qiynoqlardan so‘ng ularni shahid qilgan. Ushbu qamoqxonalardan birida, faqatgina 130 ta diniy olim, qabila sardorlari va mahalliy taniqli shaxslar saqlangan edi.
IShID Achin tumanidagi begunoh qizlarni asirga olib, ularni o‘z jangchilariga majburan nikohlab bergan. Bu IShID jinoyatlarining faqatgina kichik bir namunasidir. Achin va Chaparharning tashqari, Pachiragam tumanida ham ommaviy qirg‘in uyushtirib, ko‘plab uyni yoqib yuborgan. Achin, Chaparhar, Pachiragam, Tora-Bora, Haska Mina, Shinvari va Kot tumanlari IShID ning vahshiyligi va yovvoyiligi guvohi bo‘lgan.
2016-yilda IShID Nangarhorning Kot tumanida bir xalq yig‘inini portlatib, o‘nlab vatandoshlarimizni shahid qilgan. 2017-yilda Nazyandagi xalq yig‘iniga hujum qilib, o‘nlab odamlarni shahid qilgan. 2019-yilda Haska Minadagi masjid portlashida esa yuzlab namozxon vatandoshlarimizni shahid qilgan.
Nangarhorda IShID yolg‘iz emas edi; amerikalik askarlar va hukumat idoralari ularning ochiq-oydin ittifoqchisi edi. Islom Amirligining mard askarlari bir necha yil davomida IShID ga qarshi kurashib, ularning katta qismini yo‘q qildi va oxir-oqibat, tarixiy, ilmiy va madaniy Nangarhor viloyatini IShID dan tozaladi. Bu IShIDning Nangarhordagi jinoyatlarining faqatgina bir qismi edi. Kelgusi qismlarda ushbu guruhning Afg‘onistonning boshqa hududlaridagi vahshiyliklariga to‘xtalamiz, inshaAlloh.
