Muftiy Sayid Jamol Afg‘on
Sahih Buxoriy va Sahih Muslimda rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ g‘animatlarni taqsimlayotgan paytda Zul-Xuvaysira ismli bir kishi o‘rnidan turib Rasululloh ﷺ ga shunday degan:
Xudodan qo‘rq va adolatli bo‘l!
Rasululloh ﷺ bu so‘zni eshitgach, g‘azab bilan shunday dedilar:
Agar men ham adolat qilmasam, unda yer yuzida kim adolatli bo‘lib qoladi?
Jasorat va mardlik timsoli bo‘lgan Sayyidimiz Hazrati Umar Foruq roziyallohu anhu bu qo‘pol va beadab so‘zga chiday olmay, uni o‘ldirishga ruxsat so‘radi. Ammo Rahmat Payg‘ambari ﷺ bunga yo‘l qo‘ymadilar. Biroq Hazrati Umar roziyallohu anhuga nihoyatda puxta va asosli so‘z aytdilar va shu orqali Qiyomat kunigacha ummatni bir guruhdan ogohlantirdilar. Bu guruh har bir davrda turli nom va liboslarda paydo bo‘lib, Islom nomidan foydalanib, Islom izdoshlari ko‘ksiga xanjar sanchadi.
Rasululloh ﷺ shunday dedilar:
Bu beadablik qilgan faqat o‘zi emas. Undan keyin shunday kishilar keladiki, ularning namozu ro‘zalarini ko‘rib, o‘z amallaringizni juda arzimas deb bilasiz. Ammo shunga qaramay, ular dinidan chiqib ketadilar kamondan otilgan o‘q kabi.
Rasululloh ﷺ ning bu bashorati har bir davrda aynan ro‘yobga chiqdi. Bugunga qadar hech kim buni inkor eta olmaydi va unda shubha ham yo‘q. Xulafoyi roshidin davrida ham, Amir Muoviya zamonida ham, Bani Umayya, Abbosiy xalifalari, Salohiddin Ayyubiy, Nuriddin Zangiy, Usmoniylar xalifaligi va bugun Islomiy Amirlik davrida ham Zul-Xuvaysira izdoshlari shu tarzda mavjud bo‘lib kelmoqda. Ular vaqti-vaqti bilan turli nom va qiyofalarda musulmonlar safini yorib kiradilar, qibladoshlarning qonini to‘kadilar va Islomning pok libosida qora dog‘ bo‘lib ko‘rinadilar.
Ularning amallariga qaralsa, har bir davrda hatto yahudiylar va hindular ham uyalib qoladi. Chunki ular Islom va uning ta’limotlarini o‘yinchoqqa aylantirganlar. Islom nomini oladilar, ammo Islomning asl mohiyatini tushunishga hech qachon harakat qilmaydilar. Uni o‘z nopok tafakkurlariga moslab, salbiy tarzda talqin qiladilar va o‘z xatolari hamda qo‘pol so‘zlarini oqlash uchun, hatto sog‘lom aql tarozisida ham hech qanday vazn va qiymatga ega bo‘lmagan dalillarga tayanadilar.
Jamal jangidan so‘ng Hazrati Ali va Hazrati Oisha roziyallohu anhumolar o‘rtasidagi kelishmovchilik tugaganida, Sayyidimiz Hazrati Ali roziyallohu anhu Umma onasi Oisha roziyallohu anhoni to‘liq hurmat bilan Madinaga kuzatib qo‘ydi. Ana shunda fitnachilar va Zul-Xuvaysira izdoshlaridan shovqin ko‘tarildi. Ular shiorlar bilan chiqib:
Nega Oisha roziyallohu anho (na’uzu billah) asir olinmadi? U bilan urush joiz bo‘lgan ekan, nega uni asir qilish mumkin emas? deyishdi.
Bunga javoban Haydar Karror roziyallohu anhu nihoyatda oqilona javob berib shunday dedilar:
Qur’on Rasululloh ﷺ ning pok ayollarini mo‘minlarning onalari deb belgilagan. Siz onangizni asir qilib, cho‘ri qilishga rozi bo‘lasizmi?
Bu bilan u bir tomondan odamlarni diniy bilim bilan ogohlantirdi, ikkinchi tomondan esa ularning aqliga motam tutdi nega bu oddiy haqiqatni tushunmaydilar? Ammo aqli qisqa va johil bo‘lganlar Rasululloh ﷺ ning boshqa sahobalarini, xususan Sayyidimiz Abu Bakr va Sayyidimiz Umar roziyallohu anhumolarni ham ayblashdan tortinmadilar.
Keyinroq, Hazrati Ali karramallohu vajhahu Hazrati Muoviya roziyallohu anhu bilan har ikki tomondan hakamlar tayinlashga kelishganlarida, bu yangi paydo bo‘lgan fitnachilar yana shovqin ko‘tardilar:
Yo‘q! Hukm va hal etish insonlarga emas, balki faqat Qur’onga tegishlidir!
Bu talab mutlaqo asossiz va masalani sun’iy ravishda kattalashtirishga urinish edi. Bunga javoban Hazrati Ali og‘zaki bahs o‘rniga beqiyos bir javob ko‘rsatdi. U yuzlab kishilarga Qur’on sahifalarini qo‘llariga olib, bu aqlsizlarning qarshisida turishni buyurdi. So‘ng baland ovoz bilan dedi:
Ey Qur’onlar! Gapiring va oramizda hukm chiqaring!
Albatta, Qur’on sahifalari gapira olmasligini u yaxshi bilar edi, ammo u shu orqali ularning ahmoqligi va adashganini xalqga ko‘rsatmoqchi edi. Agar Qur’on hukmi muhim bo‘lsa, unda Qur’on ahli ya’ni ulamolar hukm chiqaradi. Alloh Qur’on ilmini berganlar hukm qilishga haqlidir. Sahobalardan, xususan Hazrati Alidan roziyallohu anhu ko‘ra bu ilmga loyiqroq kim bor edi? Ammo johillik tufayli ularning aqliga parda tushgan edi.
Zul-Xuvaysira birodarlari va izdoshlari haqida Rasululloh ﷺ aytgan eng katta belgi shuki: ular dinni to‘g‘ri tushunmaslik va o‘zbilarmoncha talqin qilish sababli musulmonlar qonini to‘kishda nihoyatda jasur bo‘ladilar. Bir tomondan, o‘z ahmoqona taqvolari sababli, birovning ruxsatisiz bitta xurmoni ham yemaydilar, ammo boshqa tomondan, Allohning eng suyukli bandalarini shafqatsizlarcha o‘ldiradilar.
Ular sahoba Xabbob ibn al-Aratt roziyallohu anhuning o‘g‘li Abdullohni asir olganlarida, faqatgina Hazrati Alini yomonlamagani uchun uni daraxtga bog‘lab, qattiq qiynadilar va daryo bo‘yida hayvon kabi so‘yib tashladilar. So‘ng xotinini ham o‘ldirdilar. Ammo shu paytda daraxtdan tushgan bitta xurmoni biri og‘ziga solganida, boshqasi:
Egasidan ruxsatsiz yeding, bu harom! deb tanbeh berdi. Yana bir holatda, bir xorijiy bir no-musulmonning cho‘chqasini o‘ldirganida, boshqasi uni qattiq koyib, egasini topib, narxini to‘lab berdi.
Hazrati Ali, Amir Muoviya va Amr ibn Os roziyallohu anhum Rasululloh ﷺ ning buyuk sahobalari, Islom ustunlari va fathlar yetakchilari edi. Xavorijlar ularning uchalasini o‘ldirish rejasini tuzdilar va natijada Rasululloh ﷺ ning kuyovi, Allohning sheri Hazrati Ali roziyallohu anhu shahid bo‘ldi.
Bu nopok lashkarning eng katta belgisi har masalada ayb izlash va eng kichik ixtilofda ham qarshi tomonni kofir yoki mushrik deb chiqarishdir. Ular gunohlar darajasini tan olmaydilar: yo ularning o‘ziga o‘xshab musulmon bo‘lasan, yoki har lahza kufr va shirkda ayblanasan. Ular:
Avval Ali shirkdan tavba qilsin, keyin iymon keltirsin, shundan keyin gaplashamiz, der edilar.
Rasululloh ﷺ Hazrati Alining iymoniga guvohlik bergan, uni haq va botil mezoni deb atagan, u bilan do‘stlikni iymon, unga dushmanlikni esa iymonga zid deb bilgan. Ammo bu nodonlar oddiy ixtilof sabab uni mushrik deb atadilar. Chunki ularda haqiqiy ilm yo‘q, ular faqat zohirparast kambag‘allardir. Ular umumiy matnlardan noto‘g‘ri xulosa chiqarib, “Ilm eshigi” bo‘lgan Hazrati Aliga “Inil hukmu illa lillah” oyatini dars berishga urindilar.
Bugun ham shu Zul-Xuvaysira va Harqus izdoshlari xuddi o‘sha ishlarni takrorlamoqdalar. Afg‘onistonda o‘n yillardan so‘ng Islomiy tuzum barpo bo‘lgan, bir milliondan ortiq shahidlar qonini bergan, Amirul mo‘minin hafizahulloh ochiq aytmoqda:
Agar bu tizimda Islomga zid biror narsa ko‘rsangiz, aytinglar, tuzatamiz.
Shu tizimga qarshi mana shu Zul-Xuvaysira va Harqus to‘plangan. Eng achinarlisi ular bu musulmonlarga qarshi kurashda begonalar yordamiga ham tayyor. Chunki ular uchun cho‘chqa sahoba o‘g‘lidan azizroq.
Islomiy Amirlik g‘alabaga erishganidan beri ular masjidlarni portlatdilar, madrasalarni nishonga oldilar, ulug‘ ulamolarni shahid qildilar va jihodiy yetakchilarni ovladilar. Eng so‘nggi jinoyatlari Kobul, Shahr-e Naw hududidagi mehmonxona portlashi bo‘lib, unda yetti nafar oddiy musulmon tiriklayin yoqildi va ular buni faxr bilan tan oldilar.
Ulamolar fikricha, bu guruhlar har doim Islom qudratini to‘xtatish uchun ishlatilgan va begonalarga qul bo‘lib xizmat qilgan. Bugun ham ular Islom va musulmonlarga dushmanlikni Islom nomi bilan davom ettirmoqdalar.
