Muallif: Mahmud Mahfuz
Shahid Sa’id Ismoil «taqabbalahullah», Muhammad Ayubning o‘g‘li bo‘lib, Vardak viloyatining Sayidobod tumanidagi Danduki qishlog‘ida dindor va mujahidparvar oilada 1373-hijriy-shamsiy yilda dunyoga kelgan.
U to‘qqizinchi sinfgacha zamonaviy ta’lim oldi, so‘ngra diniy maktabga kirib, Sufi Mulla Gulxon Boboning madrasasida Qur’oni Karimni yodlashga kirishdi. Ta’lim olish bilan birga, yashirin tarzda mujahidlar bilan jihodiy faoliyatga ham qo‘shila boshladi. Vaqti-vaqti bilan yashirin tarzda mina qo‘yish yoki kaminda qatnashish uchun mujahidlar bilan birga chiqardi. Bu yashirin kurashlar uch yil davom etdi, shu vaqt mobaynida oilasi va do‘stlari bundan bexabar edilar. Amakisi shunday deydi: “Bir kechasi kechqurun xonasiga kirdim, to‘shagi yozilgan edi, lekin o‘zi yo‘q edi. Bildimki, u albatta mujahidlar bilan yashirincha ketgan. Otasiga aytdim, lekin onasi aralashib dedi: ‘Ismoil anchadan beri mujahidlar bilan mina qo‘yish uchun ketadi, sen endi bildingmi!’ Keyin onasi va otasi birga duo qildilar va dedilar: ‘Uni Allohga (jalla jalaluhu) topshirdik.’”
Ismoil yoshligidan amaliy jihod maydoniga qadam qo‘ydi, Sayidobod tumanidagi ko‘pgina kaminda, mina qo‘yish va hujumlarda faol ishtirok etdi. U urush va reydlarning mashaqqatlarini yaxshi bilar edi. Har bir hujumdan so‘ng mujahidlarning oilalari juda xavotirda bo‘lardi va ular farzandlarining qaytishini kutishardi. Shunday kunlarning birida, Ismoilning shahid bo‘lganligi haqida mish-mish tarqaldi.
Akasi deydi: “Ismoilning shahid bo‘lganligi haqida xabar tarqaldi. Men ham bu xabarni eshitdim. Yuragim va ko‘zlarim beixtiyor yig‘ladi, oyoqlarim ostidagi yer go‘yo yo‘qolgandek bo‘ldi. Yig‘lab-yig‘lab, yuragim og‘rigan holda, qishlog‘imizdan Chahardihi qishlog‘iga qarab yo‘l oldim. O‘ylardim: kichik akam endi bu dunyoda yo‘q. Qanday va qayerda shahid bo‘lgan – bilmasdim. Ahvolim g‘alati edi, rangim oqarib ketgan, lablarim qurigan, xavotirda va vahimada yurardim.
To‘satdan shahid Bilol meni chaqirdi: “Homayun! Bunday parishon holatda qayerga ketyapsan? Yaxshimisan?” Bilol Ismoilning safdoshi edi. Titroq ovozda aytdim: “Akam shahid bo‘ldi!” U kuldi. Men dedim: “Akam shahid bo‘ldi, sen esa kulyapsan?” U dedi: “U sog‘-salomat. Kim aytdi shahid bo‘ldi deb? Yur, seni uning oldiga olib boraman.” Hayrat va ikkilanib u bilan bordim. U meni bir askar kiyimidagi, yuziga ro‘mol bog‘lagan mujahidning oldiga olib bordi. Dedi: “Mana shu Ismoil!” Men darhol ro‘molini yechdim. Ismoil labida tabassum, ko‘karib ketgan og‘zi bilan menga qaradi va dedi: “Sal qolsa, nomardlarcha yig‘larding!” Men uni quchib, qattiq siqib qo‘ydim. G‘am yoshlarim sevinch yoshlariga aylandi. Uni uzoq quchog‘imda ushlab turdim, keyin ikkalamiz birga uyga qaytdik.
Ismoil iste’dodli, taqvodor va kuchli iroda egasi bo‘lgani uchun, komandiri tomonidan xavorij (ISHID) guruhni yo‘q qilish uchun tashkil etilgan maxsus guruh bilan Nangarhor viloyatiga yuborildi. U bu safarga oilasini ogohlantirmasdan chiqqan edi.
Otasi, iqtisodiy muammolar sababli Eronga mehnat qilgani ketgan edi, voqeani shunday eslaydi:
“Bir kuni charchagan edim, telefonim jiringladi. Go‘shakni oldim, sevimli o‘g‘lim Ismoilning shirin va tanish ovozi eshitildi. U mehr va muhabbat bilan gaplashdi. Oilaning ahvolini so‘radi, uzoq suhbatlashdik. Suhbat oxirida dedi: ‘Bir gap aytmoqchiman, umid qilamanki xafa bo‘lmaysiz!’ Dedim: ‘Aytaqol o‘g‘lim, nima uchun xafa bo‘lay?’ Dedi: ‘Aga (ota jon), men sizdan ruxsat olmasdan, ISHIDga qarshi jihod uchun Nangarhor viloyatiga safarga chiqdim. Sizdan ruxsat olmasdan ketganim uchun yuragim notinch edi.’ Men dedim: ‘O‘g‘lim, seni menga ato etgan Zotga topshirdim!’ U baland ovozda kuldi va dedi: ‘Aga, siz katta odam ekansiz!’ Men yana so‘zlarimni takrorladim. U juda quvondi va xayrlashdi. Bilmadimki, bu o‘g‘lim bilan so‘nggi xayrlashuvim bo‘ladi. Bir hafta o‘tib shahid bo‘lgan xabari keldi.”
Shahodat:
Shahid Ismoil jan Sayidobod tumanida ko‘plab harbiy amaliyotlarda faol ishtirok etgach, islom, musulmonlar va ayniqsa jihodiy harakatlarni zaiflashtirish uchun tashkil etilgan buzuq ISHID guruhiga qarshi kurashish maqsadida Nangarhor tog‘lariga yo‘l oldi. U boshqa mujahidlar bilan birga bu guruhga qarshi og‘ir janglarda qatnashdi.
Xavorijlar fidoiy mujahidlarning og‘ir zarbalari ostida yo‘q bo‘lish arafasida edilar. Bu vaqtda bosqinchilar ularni har doim qo‘llab-quvvatlash uchun havo hujumlari va tunda reydlar bilan mujahidlarning oldingi saflariga hujum boshladilar.
Ana shu tungi reydlar va havo hujumlari chog‘ida shahid Ismoil va boshqa g‘oziylar bosqinchilarning hujumlari qurboni bo‘ldilar. Ismoil 1397/8/24 hijriy-shamsiy sanada Nangarhor viloyatining Xogiyani tumaniga qarashli Vaziru-Tangi hududida, katta qarshilik ko‘rsatgach, bir necha safdoshlar bilan birga yuksak shahidlik martabasiga erishdi.
