Horis Ubayda
Bu vaqtda himoya kuchlari qo‘mondoni Jusstiniyen og‘ir yaralandi va orqaga chekinishga majbur bo‘ldi. Avvaldan ham ruhiy tushkunlikka tushgan nasroniy lashkari qo‘mondonining yaralanishi bilan yanada kuchsizlanib zaiflashdi. Jusstiniyen o‘zini bir kemaga yetkazib jang maydonidan qochib ketdi. Uning ortidan Konstantin podshoh shaxsan qo‘mondonlikni o‘z qo‘liga oldi. U umidsizlashgan askarlariga ruhiyat berishga va ularning qaltis qadamlarini mustahkamlashga harakat qildi biroq urinishlari samarasiz qoldi.
Konstantin askarlarni ruhlantirish bilan mashg‘ul bo‘lgan bir paytda Sulton Muhammad Fotih dushman oldida qilich bilan jang qilardi va nasroniy lashkarining ruhiyatini parcha-parcha qilardi. Shaharni boshqa joylaridan ham Usmoniylar hujum qilmoqda edi. Ko‘plab Usmoniy askarlari shahar devorlariga yetib bordilar, hatto ba’zilar minoralarga chiqishga muvaffaq bo‘ldilar. Dushman lashkari Edrien darvozasi yaqinida joylashgan edi ammo ular ham tor-mor etildi va bu yerda Usmoniylar bayrog‘i hilpiray boshladi.
Yo‘l ochilgach, Usmoniy lashkari shiddat va g‘azab bilan shahar ichkarisiga kirdi. Konstantin Usmoniylar bayrog‘ini shaharning shimoliy darvozasida ko‘rgach, umidsizlikka tushdi va himoyani davom ettirish befoyda ekanini anglab yetdi. U podshohlik kiyimini echdi oddiy askar libosini kiyib tanilmaslik uchun otidan tushdi va yolg‘iz qoldi; unga hech kim yordamga kelmadi. Biroz jang qildi, ammo oxirida jang maydonida o‘ldirildi.
Konstantinning o‘ldirilgani Usmoniy lashkarining ruhiyatini ikki barobar oshirdi va dushman askarlarining yuragiga qo‘rquv soldi. Usmoniylar shaharga turli yo‘llardan kirib bordilar, nasroniy lashkari esa qo‘mondonining o‘limidan keyin qochib ketdi va Konstantiniya musulmonlar qo‘liga o‘tdi.
Sulton Muhammad Fotih ot minib g‘alaba quvonchini o‘z yoldaishlari bilan bo‘lishdi. Lashkar qo‘mondonlari uni tabriklab u esa javoban shunday dedi:
Alhamdulillah! Alloh shahidlar ustiga rahmat yog‘dirsin va mujohidlarni izzat bilan yodlasin. Bu butun ummat uchun sharafdir va unga shukr qilish hamma uchun vojibdir.
Shahar ichida mudofaa tunnelari mavjud edi bu sababli ko‘plab Usmoniy askarlari shahid bo‘ldilar. Shaharning aksari aholisining ayniqsa cherkovlar atrofida panoh topgani kuzatildi. 857-hijriy yil, jumodul-avval oyining yigirmanchi kuni (1453-yil 29-may) yorug‘ va nurli kun edi, quyosh porlab turardi. O‘sha kuni Sulton Muhammad Fotih qo‘mondonlari bilan shaharning markazida sayr qilib yurdi va barcha tillarda Mashaalloh! degan zikir jaranglardi.
Sulton lashkar oldida shunday dedi:
Sizlar Konstantiniyani fath qilish sharfiga muyassar bo‘ldingizlar. Rasululloh sallallohu alayhi vasallam bu shahar fathchilari haqida bashorat bergan edilar: bu lashkar eng yaxshi lashkar bo‘ladi.
So‘ngra Sulton bu izzat va sharaf bilan lashkarini tabrikladi va ularga aholi bilan chiroyli muomala qilishni talon-taroj o‘ldirish va zolimlikdan saqlanishni odamlarga yaxshilik va ehson ko‘rsatishni buyurdi. Shundan so‘ng otidan tushdi Allohga shukr qildi sajda qildi, hamd va sanoni ado etdi va Parvardigor oldida xokisorlik va kamtarlik bilan turdi.
