Farid Akbar
Bir necha kun oldin, 25 oktabr kuni Pokiston mudofaa vaziri Xoja Muhammad Asif Sialkot shahridan televizion chiqishida tahdid qilib, agar Doʻhada oʻtkazilayotgan ishgʻolni mustahkamlashga qaratilgan Istambul tinchlik muzokaralari muvaffaqiyatsiz boʻlsa, Pokiston Afgʻonistonga qarshi ochiq urush boshlaydi, deb aytdi.
Ochiq urush deganda rasmiy, oshkora va hech qanday cheklovlarsiz olib boriladigan urush tushuniladi; bunday urushda chegaralar oʻz maʼnosini yoʻqotadi va havo, quruqlik, raketa hamda hatto kiber kuchlari kabi barcha harbiy vositalar ishga solinadi, maqsad esa odatda dushman harbiy qudratini yoʻq qilish, yerlarni egallash yoki rejimni oʻzgartirish boʻladi.
Endi savol: Asifning bu daʼvosi qanchalik haqiqatga mos keladi? Hozirgi Pokiston rejimi rostdan ham Afgʻoniston bilan urushga qodirmi? Shu savolga ushbu yozuvda javob beramiz.
Avvalo tan olish kerakki, hozirgi Pokiston hukumati ichki muammolarga juda ko‘p duch kelmoqda; masalan: qurollangan guruhlar, og‘ir qarzlar va ommaviy qo‘llab-quvvatning yetishmasligi ushbu uchta katta inqirozning har biri alohida holatda hukumatning qulashiga va tizimning buzilishiga sabab boʻlishi mumkin.
Xaybar Paxtunxva va Baluchiston viloyatlarida Tehrik-e-Taliban Pokiston va Baluchiston ozodlik tarafdori yarim harbiy guruhlar kabi tashkilotlar hukumatga qarshi jang qilmoqda, barqaror gerilla hujumlari va baʼzan shaharlarni qisqa muddatga egallash holatlari bilan bu guruhlar Pokiston xavfsizligini zaiflashtirgan va rasmiylarning qobiliyatsizligini ko‘rsatgan.
Bundan tashqari, Pokiston iqtisodiyoti ichki va tashqi qarzlar yukining ostida ezilmoqda; mamlakatning jami qarzi 280 milliard dollardan oshdi va hukumat daromadining katta qismi qarzlarni qaytarishga sarflanmoqda. Yuqori inflyatsiya, ishsizlik va iqtisodiy inqiroz odamlarni umidsizlantirgan va sarmoya muhitini tobora qorong‘ilashgan.
Shu bilan birga, Shahbaz Sharif boshchiligidagi kelishuv hukumatining xalq orasida ishonch va qonuniylik inqirozi mavjud; 2024 yilgi saylovlar keng qamrovli firibgarlik ayblovlari bilan oʻtgani iddao qilindi va muxolifat, xususan Imron Xon partiyasi, hanuzgacha hukumatning qonuniyligini tan olgani yo‘q.
Armiya siyosatga aralashishi, namoyishchilarni bostirish, narxlarning oshishi va ishsizlik mamlakatda ommaviy emas hukumat tasavvurini yuzaga keltirdi odamlar bunday rejim o‘z xalqining farovonligi uchun emas, balki hokimiyatini saqlab qolish uchun ishlayotgan deb hisoblaydi; bu umumiy norozilik iqtisodiy va xavfsizlik inqirozlari bilan birga Pokistonni xavfli bosqichga olib kelgan va mamlakat kelajagini noaniq qilgan.
Shu muammolarga qaramay, mudofaa vaziri ochiqcha Afgʻonistonni urush bilan tahdid qilmoqda, holbuki har bir toʻqnashuvdan soʻng Afgʻoniston kuchlari ularni keskin va samarali javob bilan qaytargan; bu javob Pokiston askarlarining koʻpchiligining halok boʻlishiga olib kelgan.
Afgʻoniston tomonining bu qatʼiy javobi Pokiston rasmiylari uchun shu qadar ogʻriqli boʻldiki, arab davlatlaridan vositachilik qilishni soʻrashdi va Afgʻoniston rasmiylaridan urushni toʻxtatishni talab qilishlarini iltimos qilishdi.
Unday boʻlsa, ichki tomondan charchagan va parchalanish arafasidagi, hattoki bir nechta afgʻon mujohidlari bilan ham barqaror yer urushini olib borolmaydigan bu rejim qanday qilib televideniyeda bunday maʼnossiz gaplar bilan chiqishga va ochiq urush bilan tahdid qilishga qaror qildi?
Ha, agar muzokaralar muvaffaqiyatsiz tugasa, Pokiston hukumati bexush fikr bilan Afgʻonistonga qarshi urush eʼlon qilishi mumkin. Ammo nafaqat Pokiston, balki butun dunyo yaxshi biladi bunday urush oxirida gʻolib va qadr-qimmatli xalq faqat bir siysatda qoladi: u Islomiy Afgʻoniston rejimi va uning mard millati.
Bu haqiqatni hatto Pokistondan ancha kuchliroq davlatlar Buyuk Britaniya, sobiq Sovet Ittifoqi va Qoʻshma Shtatlar ham boshidan kechirishdi, va agar kerak boʻlsa, bu haqiqat Pokistonga yana bir bor isbotlanadi.
