Xaybar Jalol
4. Ibodat va bandalikda moʻtadillik
Islomdagi moʻtadillik va o‘rtalikning yana bir goʻzal ko‘rinishlaridan biri ibodat va Allohga itoatda moʻtadillikdir. Islom musulmondan ibodatni bahona qilib shaxsiy oilaviy va ijtimoiy mas’uliyatlarini e’tiborsiz qoldirishni yoki o‘ziga ortiqcha mashaqqat yuklashni talab qilmaydi. Aksincha u insonni kuch-quvvatiga mos davomli va muvozanatli ibodatga chorlaydi.
Alloh subhonahu va taolo marhamat qiladi:
﴿لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا﴾
(البقرة: ٢٨٦)
Ma’nosi: Alloh taolo hech bir jonni uning qudrati va imkoniyatidan ortiq narsaga mukallaf qilmaydi.
Rasululloh sallallohu alayhi vasallam doimo sahobalarni ibodatda haddan oshish va ortiqcha mashaqqatga berilishdan qaytarar edilar. Avvalgi qismlarda ham zikr etilganidek bir guruh sahobalar ibodatlarini haddan tashqari ko‘paytirishga ahd qilgan edilar: ulardan biri doimo ro‘za tutishni boshqasi tun bo‘yi namoz o‘qishni uchinchisi esa uylanmaslikni niyat qilgan edi.
Bu holatdan xabar topgan Rasululloh sallallohu alayhi vasallam shunday dedilar:
Allohga qasamki! Men sizlarning barchangizdan ko‘ra Allohdan ko‘proq qo‘rqaman va taqvodorroqman. Shunga qaramay ba’zan ro‘za tutaman ba’zan iftor qilaman namoz o‘qiyman va dam ham olaman ayollarga uylanaman. Kim mening sunnatimdan yuz o‘girsa u mendan emas.
Ushbu hadis Islomning yo‘li muvozanat, moʻtadillik va o‘rtalik yo‘li ekanini yaqqol ko‘rsatadi. Bu din na rohiblikni va dunyoni tark etishni, na esa ibodat va Allohni zikr qilishdan g‘aflatda qolishni targ‘ib qiladi. Musulmon Allohning haqlari o‘z nafsining haqlari oilasi va jamiyat oldidagi burchlari o‘rtasida muvozanatni saqlashi lozim.
Shu bois moʻtadillik ixlos va davomiylik bilan ado etilgan ibodat inson davom ettira olmaydigan og‘ir amallardan ko‘ra Alloh taolo huzurida mahbubroqdir.
Islom musulmonning hayotining barcha bosqichlarida moʻtadil va o‘rtacha yo‘lni tutishini istaydi. Shunda u ibodatning barakasi va fayzidan bahramand bo‘ladi hamda boshqa barcha mas’uliyatlarini ham eng yaxshi tarzda ado eta oladi.
