Abu Rayan Hamidi
Qurayshning urushdan avvalgi siyosiy fitnalari:
Quraysh lashkarining soni musulmonlar lashkaridan ko‘p bo‘lsa-da, bu ko‘pligi ularga ishonch bermadi; ular g‘alabadan shubhalanardi. Shuning uchun musulmonlar orasida ixtilof chiqarishga harakat qildilar. Ansorlarga xabar yuborib dedilar:
Bizning siz bilan ishimiz yo‘q, bizni jiyanimiz (Rasululloh sallallohu alayhi va sallam) bilan yolg‘iz qo‘ying, o‘zaro urushaylik.
Ammo bu makrning ularga foydasi tegmadi; ansorlarning imoni tog‘day mustahkam edi!
Ansorlar Quraysh kutganidan tamoman boshqacha, qat’iy va umidli javob qaytarib, Rasululloh sallallohu alayhi va sallamga sadoqat va qo‘llab-quvvatlovlarini aniq bildirdilar.
Quraysh yana bir hiyla o‘yladi: Aus qabilasi ichida bir rahib yetakchi bor edi; u Islom kelgach, Islomga nisbatan kuchli adovati sababli Madinani tark etgan edi. U Qurayshga: Auslar meni ko‘rsalar, shubhasiz menga ergashadilar, degan edi. Shuning uchun jang maydonida baqirib: Men Abu Omirman! dedi. Maqsadi ausliklarni o‘z tomoniga tortish edi.
Ammo ular unga shunday javob berdilar-ki, umidlari butkul puchga chiqdi. Unga dedilar:
Ey fosiq, Alloh sening istaganingni bo‘lmasin!
Shundan so‘ng u o‘z qavmiga qarshi turib jang qilishga majbur bo‘ldi.
Yakka janglar:
Har ikki lashkar jangga tayyor turardi; qilichlar qinidan chiqib, o‘qlar kamonga tortilgan. Shu payt mushriklardan bir kishi Tolha ibn Abu Tolha Abdariy oldinga chiqib, yakka jangga chaqirdi. Musulmonlardan Ali roziyallohu anhu oldinga chiqdi, uning ro‘parasiga turdi va uni o‘ldirdi.
Jang umumiy boshlanishidan avval yakka janglarda ko‘plab mushriklar halok bo‘ldilar.
Umumiy jangning boshlanishi:
Bu yakka janglar mushriklarni yanada g‘azablantirdi; ularning qalbida intiqom alangasi yanada kuchaydi. Ular umumiy hujum buyruqini berdilar. Uch ming kishilik mushrik lashkari yetti yuz kishilik musulmon lashkari ustiga bostirib kirdi. Mushriklar shiddat bilan, otlarning kishnashi va qilichlarning jarangi bilan hujum qildilar. Ular och bo‘rilar kabi kin bilan musulmon saflariga tashlandilar, ammo musulmonlarning safini yorib o‘tolmadilar.
Ikki lashkar bir-biriga chirmashdi; islom tarixi bu manzaralarni ko‘rayotgandek edi, go‘yo musulmonlarning qahramonliklari kelajak avlodlarga ibrat bo‘lib yozilayotgandek.
Jang kuchaydi; mushrik ayollar jang qo‘shiqlari bilan erkaklarini qizitardi. Ularning yetakchisi Hind binti Utba edi; Badrda ko‘p qarindoshlari o‘ldirilgan edi. U butun kuchi bilan jangni boshqarishga va Badrning qasosini olishga urinardi, biroq muvaffaq bo‘lolmadi.
Jang barcha tomonlarda davom etardi; kimda bayroq bo‘lsa, uning atrofida jang yanada qattiqroq edi. Chunki bayroq yiqilsa, bu mag‘lubiyat belgisi edi. Shuning uchun ular jonlarini fido qilishardi, ammo bayroqni tushirmasdilar.
Yakka janglarda Banu Abduddor oilasidan o‘n kishi halok bo‘ldi. Undan keyin bayroqni «Savob» ismli qul ko‘tardi. U bayroqni anchagacha baland tutdi, ammo bir necha daqiqadan so‘ng qo‘llari kesilib ketdi va bayroq yerga tushdi. Shu voqea mushriklar lashkarini parokanda qildi; erkaklari ham, ayollari ham imon qarshisida mag‘lub bo‘lib, jang maydonidan qochdilar, go‘yo Badr manzaralari takrorlangandek.
Bu g‘azotning birinchi bosqichi edi unda musulmonlar g‘alaba qozondilar. Mushriklarning barcha bayroqdorlari bir-bir o‘ldirildi; ayollarning qo‘shiqlari ham, Banu Abduddorning qarshiligi ham foyda bermadi.
Ammo g‘azotning ikkinchi bosqichi mushriklar foydasiga og‘di va ko‘p musulmonlar shahid bo‘ldi. Buning sabablarini keyingi maqolada bayon qilamiz, inshaalloh.
