Ehsan
ISHID Tavhidni qanday qilib takfir vositasiga aylantirdi?
ISHID musulmonlar va g‘ayrimusulmonlarga qarshi sodir etgan keng ko‘lamli zo‘ravonlik va jinoyatlarini oqlash uchun buzg‘unchi mafkuraviy tizimga tayanadi. Bu tizimda Islomning muqaddas tushunchalari o‘ta keskin va buzib talqin qilingan qarashlarning qurboniga aylangan. Ana shunday eng muhim tushunchalardan biri Tavhid, ya’ni Alloh taolo Jalla Jaloluhuning yagonaligi bo‘lib, ISHID uni zo‘ravonlik va takfirni oqlash vositasiga aylantirgan.
Bu guruh Tavhid tushunchasini o‘zlari belgilagan maxsus hokimiyat darajasigacha tushirib, unga biryoqlama va mutaassibona talqin bergan. Shu sababli ular o‘zlari istagan siyosiy va huquqiy tizimdan farq qiladigan har qanday tuzumni tog‘ut deb hisoblaydi hamda bunday tizimning hukmdorlari va izdoshlarini takfir qiladi.
ISHID nazarida Tavhid Tavhid al-hokimiyya tushunchasi bilan cheklanadi. Ularning bu talqiniga ko‘ra, jamiyatni boshqarish, hukm chiqarish va uning ishlarini yuritish faqat o‘zlari tuzgan hokimiyat asosida bo‘lmasa, shirk va kufr hisoblanadi. Bunday tuzumlarda yashaydigan yoki ularni qo‘llab-quvvatlaydigan kishilar esa mushrik va kofir deb e’lon qilinadi. Aslida, ISHID o‘zlari da’vo qilayotgan xalifalikka ergashmaydigan barcha Islomiy tuzumlarni shirk va murtadlikda ayblaydi.
ISHID o‘zining Dabiq jurnalida: Kim Alloh taolo Jalla Jaloluhuning hukmiga xilof hukm qilsa, xoh hokim bo‘lsin, xoh mahkum, kofirdir, deb da’vo qilgan. Garchi bu so‘zlar zohiran Qur’oni Azimush-sha’ndagi oyatlarga asoslangandek ko‘rinsa-da, ISHID ushbu oyatlarni yuzaki va buzib talqin qilish orqali asrlar davomida buyuk islomiy ulamolar va mujtahidlar tomonidan sharhlab, tafsir qilingan tushunchalarni eng sodda va eng keskin shaklda izohlagan. Natijada ular taqdim etgan hokimiyat tasavvurining oqibati qirg‘in, vahima va jinoyatdan boshqa narsa bo‘lmagan.
ISHIDning boshqa Islomiy oqimlardan eng yaqqol farqlaridan biri aynan mana shu Tavhid haqidagi talqin asosida takfirni misli ko‘rilmagan darajada kengaytirganidir. Aslida, ISHID dunyodagi qariyb bir yarim milliard musulmonni murtad deb hisoblaydi. Ularning nazarida, dunyo musulmonlarining deyarli barchasi faqat ISHIDning Tavhid va hokimiyat haqidagi qarashlarini qabul qilmagani uchun Islom doirasidan chiqib ketgan.
Ular shialarni Rofiza va kofir, so‘fiylarni esa mushrik va qabrlarga sig‘inuvchi deb biladi. Hatto o‘zlari bilan bir fikrda bo‘lmagan sunniy musulmonlarni ham murtad deb hisoblaydi. Bunday keng miqyosdagi takfir nafaqat Xavorij tarixida, balki boshqa hech bir takfirchi guruh orasida ham misli ko‘rilmagan.
Bunga qarshi ravishda, Ahli sunna ulamolari har doim e’tiqodiy kufr bilan amaliy kufr o‘rtasidagi farqni e’tirof etib kelganlar. Alloma Ibn Taymiyya Majmu’ al-Fatovo asarida ochiq-oydin ta’kidlaydiki, agar biror kishi gunoh qilsa yoki shar’iy bo‘lmagan qonunni amalga oshirsa, toki u qonunni Alloh taolo Jalla Jaloluhuning shariatidan ustun deb bilmasa va qalbida bunga e’tiqod qilmasa, Islom doirasidan chiqmaydi. Boshqacha aytganda, qalbiy e’tiqodsiz sodir etilgan amaliy kufrning o‘zi insonni Islomdan chiqarmaydi. Ammo Xavorij va ulardan keyin ISHID mana shu muhim farqni e’tibordan chetda qoldirib, arzimas bahonalar bilan musulmonlarni takfir qilgan.
Islomdagi haqiqiy Tavhid qalb va til bilan bog‘liq bo‘lgan e’tiqod va amallarning majmuasidir. U Alloh taologa muhabbat qo‘yish, Unga ibodat qilish va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ergashishni o‘z ichiga oladi. Shuning uchun Tavhidni faqat siyosiy hokimiyat masalasiga cheklab qo‘yib bo‘lmaydi. ISHID bu ulug‘ va muqaddas tushunchani siyosiy vositaga aylantirish orqali nafaqat Islomiy ma’rifatning teranligidan uzoqlashdi, balki Islom ummatiga eng katta zararlarni ham yetkazdi.
ISHIDning Tavhid haqidagi ekstremistik talqini uni faqat hokimiyat tushunchasiga cheklab, boshqa har qanday siyosiy tuzumni tog‘ut deb atashi bilan nafaqat Ahli sunna fiqhi va aqidasining asosiy tamoyillariga mutlaqo zid keladi, balki butun dunyo miqyosida Islomning obro‘-e’tiboriga ham jiddiy zarar yetkazdi.
E’tiborga molik jihati shundaki, Shayton lashkari kitobida Baas partiyasining sobiq harbiylari ISHID tuzilmasida ishtirok etgani tilga olinib, ushbu ochiq-oydin ziddiyatga e’tibor qaratilgan. Yillar davomida dunyoviy tuzumlarda xizmat qilgan kishilar endilikda boshqalarni faqat tog‘ut tuzumida yashayotgani uchun takfir qilmoqda. Bu holat shuni ko‘rsatadiki, Tavhid al-hokimiyya tushunchasi amalda ISHID rahbarlari va boshliqlari qo‘lida diniy asosdan ko‘ra ko‘proq siyosiy vositaga aylangan edi.
