Abu Umayr Afg‘oniy
G‘arb davlatlarining ISHID orqali amalga oshirgan yana bir maqsadi islomiy fikrni yomonotliq qilish va uni musulmonlar orasida nafrat uyg‘otadigan tushunchaga aylantirish edi. Chunki musulmon yoshlar imperialistik tuzumlar demokratiya va dunyoviylikdan qattiq charchagan endi fikriy jihatdan bunday to‘g‘ri yo‘ldan ozdiruvchi tuzumlar soyasida yashashni istamay qo‘ygan edilar. Shu sababli musulmonlarning aksariyati islomiy fikrga tobora ko‘proq moyil bo‘la boshlagan edi.
Buning yaqqol namunasi Misrda Muslim Birodarlar harakatining xalq ovozi orqali hokimiyatga kelishidir. Hatto dunyoviy tuzumga ega bo‘lgan Turkiyada ham islomiy fikr yosh avlod orasida yana jadal sur’atlarda rivojlanayotgan edi. ISHIDning xatti-harakatlari esa bu jarayonni keskin sekinlashtirdi va shunday bosqichga olib keldiki islomiy harakat tarafdorlarining katta qismining da’vati va orzu-maqsadlari zaiflashdi. Shu bilan birga dunyoviy qarash tarafdorlariga islomiy fikrga qarshi keng ko‘lamli targ‘ibot olib borish uchun ko‘plab vositalar taqdim etildi.
ISHIDning islom dunyosida paydo bo‘lishining eng xavfli oqibatlaridan biri shundan iborat bo‘ldiki ayrim muhim islomiy tushunchalarning nomi va mazmuni odamlar ongida zulm, vahshat va ekstremizm bilan bog‘lanib qoldi. ISHID o‘z targ‘ibotida Islom jihod qitol xalifalik va shariat kabi islomiy istilohlardan keng foydalandi hamda ularning nomidan Islomning axloqiy va shar’iy tamoyillariga ochiqdan-ochiq zid bo‘lgan amallarni amalga oshirdi.
ISHIDning eng katta targ‘ibot oqibatlaridan biri odamlarning Islomning siyosiy va ijtimoiy tafakkuri haqidagi shubha-gumonlarini kuchaytirish bo‘ldi. Bir tashkilot o‘zini Islomiy davlat Xalifalik va Jihod kabi nomlar bilan atasa-yu shu bilan birga tinch aholini o‘ldirsa mahbuslarni vahshiyona qatl etsa insonlarni tiriklayin yoqsa ibodatxonalar va tarixiy obidalarni vayron qilsa hamda o‘z muxoliflariga shafqatsiz munosabatda bo‘lsa tabiiyki diniy bilimlari yetarli bo‘lmagan va kam mutolaa qiladigan kishilar bu xatti-harakatlar bilan Islomning asl ta’limotlari o‘rtasidagi farqni anglay olmay qolishlari mumkin.
ISHID jihod va islomiy fikr nomidan begunoh insonlarni qirg‘in qilish va vahshiyona amallarni sodir etganida ataylab odamlar ongida haqiqiy jihod va islomiy fikr tushunchalari bilan ISHIDning xatti-harakatlari o‘rtasida chalkashlik paydo qildi. Islom shariatida muayyan shartlar chegaralar va axloqiy tamoyillarga ega bo‘lgan tushuncha ISHID targ‘ibotida chegarasiz zo‘ravonlik timsoli bilan bog‘lab ko‘rsatildi.
Islom dunyosining yoshlari ISHIDning xatti-harakatlari va faoliyatini kuzatganlarida, ularning ko‘pchiligi islomiy tuzum aynan shunday ekan u faqat qirg‘in zulm va vahshiylikdan iborat degan tasavvurga borib qoldi. ISHID o‘z faoliyati davomida hatto bir kun ham afv va rahm-shafqat timsolini namoyon etmadi hamda musulmonlarning obodligi va taraqqiyoti haqida so‘z yuritmadi. ISHIDning barcha targ‘iboti va amaliy faoliyati zulm zo‘ravonlik hamda keskin va murosasiz ritorikaga asoslangan edi.
Shu sababli ko‘plab musulmon yoshlar islomiy fikrdan yuz o‘gira boshladilar. ISHIDning xatti-harakatlari musulmonlar ongiga shunday tasavvurni singdirdiki go‘yoki islomchilar va islomiy fikr G‘arb qarshisida aybdor va mahkumdir. Agar G‘arb islomiy fikr va islomchilarni bostirayotgan bo‘lsa demak bu uning haqqidir chunki bunday fikr butun dunyo uchun xavfli degan qarash shakllandi.
Aynan mana shu nuqtada G‘arb Islom va islomchilarni keng miqyosda zulm va tazyiq ostida qoldirishni yanada erkin davom ettirish imkoniga ega bo‘ldi.
