ISHID deb nomlangan vebo 30-Qism

Abu Hajar al-Kurdiy

Afrikaga singib kirish – ammo og‘ir mag‘lubiyat bilan!

Oldingi bo‘limlarda IShIDning Suriya va Iroqda ahl as-sunnaga yetkazgan zarbalari haqida qisqacha so‘z yuritgan edik. Endi esa bu guruhning Afrika musulmonlariga qilgan ko‘plab xiyonatlarini fosh qilamiz.

Aslida IShIDning jinoyatlari na tugaydi va na tarifga sig‘adi; bu guruhning zo‘ravonlikka to‘la qora bulutlari Osiyodan tortib Afrikagacha hatto Yevropagacha yoyilib butun dunyoni larzaga solgan edi. Ushbu bo‘limda IShIDning Afrikadagi ta’sir doirasi va u faol bo‘lgan davlatlar haqida qisqacha ma’lumot beraman:

1. IShIDning Afrikadagi olti viloyati yoki mintaqaviy bo‘limlari

Turli manbalarga ko‘ra IShID Afrikada bir nechta alohida mintaqaviy bo‘limlarga ega bo‘lib ular mustaqil tarzda faoliyat yuritgan.

2. Singib kirish uslubi va tashkiliy tuzilma

IShID Afrikada markazlashgan yagona tuzilma o‘rniga markazsiz (dezentralizatsiya qilingan) tizimdan foydalangan; ya’ni mahalliy bo‘limlariga keng qaror qabul qilish vakolati berilgan edi. Ular hukumatlarning zaifligi etnik parchalanish va iqtisodiy muammolardan foydalanib o‘z mavqeini mustahkamlab borgan.

3. Mintaqadagi ahl as-sunnaga ta’siri

Ba’zi mahalliy guruhlar masalan Boko Haram IShID soyasiga kirib qolgan yoki uning yordamida o‘z tuzilmasini o‘zgartirgan va bu firqaning tuzog‘iga tushgan. Bu hamkorlik natijasida ularning harbiy qudrati oshgan zo‘ravonlik taktikalari yanada keskinlashgan va hujumlari yanada uyushgan bo‘lgan.

Turli manbalarga ko‘ra IShIDning mintaqaviy bo‘limlari faol bo‘lgan davlatlar quyidagilardan iborat:

1. Nigeriya – Boko Haram orqali faoliyat olib borgan.
2. Chad – G‘arbiy Afrika viloyati ning ayrim faoliyatlari shu mamlakat bilan bog‘liq edi.
3. Kamerun – ISWAP ta’sir hududiga kirgan.
4. Mali – IShIDning Buyuk Sahara / Sahel bo‘limi (ISGS) bu yerda faol edi.
5. Burkina-Faso – IShIDning Sahel bo‘limi uchun muhim hududlardan biri edi.
6. Kongo Demokratik Respublikasi (Kongo–Kinshasa) – Markaziy Afrika viloyati (ISCAP) shu yerda mavjud edi.
7. Mozambik – IShIDning alohida mahalliy bo‘limi bo‘lgan davlat.
8. Marokash – IShIDga aloqador guruhlarning qo‘lga olinishi, bu firqaning Shimoliy Afrikaga kirib borish harakatlarini ko‘rsatgan.
9. Misr – Sino viloyatining faoliyati shu yerda davom etgan.
10. Somali – Bu yerda IShIDning mavjudligi haqida turli xabarlar bo‘lgan va ba’zi tahlillar firqaning uslublari Sharqiy Afrikaga ko‘chayotganini ko‘rsatgan.

Kelgusi bo‘limlarda, inshaalloh IShIDning Afrikadagi ta’siri haqida yanada kengroq sharh va batafsil izohlar beriladi.