Abu Yusuf Jamol
ISHID guruhi o‘zining barcha urushlarini global islomiy xalifatni barpo etish nomi ostida olib borgan bo‘lsa-da, aslida jahon jihod yo‘lida jiddiy to‘siqlar va muammolarni yuzaga keltirdi. Shu sababdan musulmonlarning jahon jihodi yo‘nalishidagi harakati katta zarar ko‘rdi va bu tushuncha inqirozga uchradi.
ISHID fitnachilari jahon jihodi tushunchasida asosiy o‘zgarishlarni amalga oshirishga urinishdi; ular o‘z noto‘g‘ri amallari va so‘zlari bilan jihodni faqatgina boshqa mazhabga mansub bo‘lgan musulmonlarni o‘ldirish ma’nosida talqin qilishdi. Ko‘proq odamlarni jalb qilish uchun ISHID diniy kelishmovchiliklarni shunday darajaga olib chiqdi-ki, musulmonlar birligi orqali xalifat barpo qilish o‘rniga, tafriqa va kufrlikning sabablarini yuzaga keltirdi.
ISHID fitnachilari jahon jihod yo‘lidagi to‘siqni yaratishda avvalo Al-Qoida guruhi bilan ziddiyatga tushdi. O‘n yillab Al-Qoida sog‘lom e’tiqod va islomiy maqsad asosida jahon jihodi yo‘lida muntazam faoliyat olib borgan edi. Ammo ISHID salibchilarga qarshi kurashish o‘rniga, qurolini Al-Qoidaga qaratdi.
Usmoniy xalifaligi qulaganidan so‘ng, salibchilar samarali fikriy kurash orqali musulmonlarni jihoddan chalg‘itdi. Lekin bu davrda ISHID jahon jihodi nomi ostida nafaqat musulmonlar orasida tafriqa keltirdi, balki oddiy odamlarning ommaviy qirg‘inlari bilan jahon jihodi nomini ham badnom qildi.
ISHID boshqa jihodiy guruhlar o‘rtasida kelishmovchilik va to‘qnashuvlarni keltirib chiqarish uchun muntazam ravishda faoliyat olib bordi. Shu maqsadda diniy masalalarni keng miqyosda manipulyatsiya qildi va boshqa guruhlarni ichki kelishmovchiliklar, nizolar va hatto bevosita janglarga jalb qilishga harakat qildi. Bu strategiya ISHID foydasiga ishladi, ammo boshqa jihodiy harakatlarni jahon jihodini kengaytirishdan to‘xtatdi va ularni ichki muammolarga botirdi.
Umuman olganda, ISHID guruhi jahon jihodiga nisbatan noto‘g‘ri tushunchalarni yuzaga keltirdi. Shu sababli hozirgi jihodiy guruhlar bu noto‘g‘ri talqinlarni bartaraf etishga va jahon jihodi haqidagi to‘g‘ri tushunchalarni yaratishga harakat qilmoqdalar. Ular islomiy ummatning tanazzul davriga barham berib, bu harakatni qayta boshlashni maqsad qilishmoqda.
