Shohid Ahmad
ISHID bir zamonlar oshkora xalifalik da’vo qilgan shaharlar va keng hududlarni nazorat ostiga olgan va o‘zining ko‘rinadigan qudrati haqida keng targ‘ibot olib borgan bo‘lsa bugun shakl va uslubini o‘zgartirgan. Iroq va Shomda paydo bo‘lgan bu guruh harbiy mag‘lubiyatlardan so‘ng endi tarqoq va yashirin tarmoq sifatida faoliyat yuritmoqda.
Hozirgi ISHIDning shakli endi hudud egallashga qaratilmagan balki qo‘rqinch tarqatish beqarorlik yaratish va fikriy urushni kengaytirishga yo‘naltirilgan. Ular endi oshkora jang maydonlarida emas, balki ichki kirish hujumlari xudkushlik portlashlari nishonli suiqasdlar va razvedka vositalari orqali maqsadlarini amalga oshirmoqda. Bu o‘zgarish ularga bir tomondan yashirin qolish boshqa tomondan esa o‘z zarba berish quvvatini saqlab qolish imkonini bermoqda.
Ijtimoiy tarmoqlar orqali kuch yig‘ish ekstremizmni targ‘ib qilish muxolif fikrlarni obro‘sizlantirish va tarafdorlarini fikran oziqlantirish ISHID bugun e’tibor qaratgan yangi frontdir. Bu urushning maqsadi odamlarning ongini egallashdir.
Garchi ISHID tashqi ko‘rinishda mag‘lub bo‘lgandek tuyulsa-da ammo bu guruh har safar yangi ko‘rinishda yana beqarorlik sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ular davlatlar o‘rtasidagi kelishmovchiliklardan etnik ziddiyatlardan, mazhabiy tafovutlardan va ijtimoiy bosimlardan kuch yig‘ish hujum va ta’sir o‘tkazish uchun foydalanishga harakat qilmoqdalar.
Bu o‘zgarish bizga shuni ko‘rsatadiki ISHID yo‘q bo‘lib ketmagan balki faqat shaklini vositalarini va strategiyasini o‘zgartirgan. Shunday ekan ISHIDga qarshi kurash faqat harbiy yo‘l bilan bo‘lmasligi kerak. Unga qarshi ko‘p qirrali kurash yo‘lga qo‘yilishi zarur. Bu kurash fikriy madaniy ijtimoiy razvedka va media jabhalarini ham o‘z ichiga olishi lozim. Fikriy qarshi kurash olimlar ustozlar va ziyolilar tomonidan olib borilishi; ijtimoiy tarmoqlar ustidan qat’iy nazorat o‘rnatilib ekstremistik targ‘ibot jilovlanishi; yoshlar diniy va milliy ong bilan qurollantirilishi kerak toki ular ushbu guruhning tuzog‘iga tushmasinlar.
Bundan tashqari mintaqaviy va global hamkorlik ham muhimdir, chunki ISHID faqat mintaqaviy muammo emas u global tahdiddir. Faqat shunday choralar orqali biz mazkur guruhni fikriy targ‘ibiy va razvedka jihatdan bosim ostiga olamiz va ularning barcha rejalarini ildizidayoq barbod qilishimiz mumkin.
