Soroush Niksir
Xalq qo‘zg‘oloni;ISHID DAIShni tiz cho‘ktirishga majbur qilgan qarshilik!
Qachonki xavorij ISHID lar yalang‘och qilichlari va qora bayroqlari bilan Iroq va Suriyaning shaharlari hamda qishloqlariga bostirib kirdilar, ular xalqning irodasini sindira olamiz, deb o‘ylagan edilar. Ammo oxir-oqibat bu ekstremistik guruhni tiz cho‘ktirgan narsa ilg‘or harbiy samolyotlarning hujumlari emas, balki o‘z uy va hayotlarini osonlik bilan topshirishni istamagan o‘sha xalqning g‘azabi va qarshiligi bo‘ldi.
Mosuldan Rakkagacha, Tikritdan Dayr-az-Zorgacha – bir paytlar dehqon, o‘qituvchi yoki savdogar bo‘lgan erkak va ayollar jangchilarga aylandilar, ular urush taqdirini o‘zgartirib, bu shafqatsiz xorijiylarni o‘z yurtlaridan quvib chiqardilar.
Iroqda minglab yigitlar turli shaharlardan Vatan himoyasi» chaqirig‘iga ijobiy javob berdilar. Ularning aksariyatida professional harbiy jihozlar yo‘q edi, biroq o‘sha eski miltiqlari, iymon to‘la yuraklari va temirdek irodalari bilan ekstremistik xorijiylarga qarshi turdilar. Amirli shahri qarshilik hikoyasi unutilmas namunadir; bu xalq 80 kun davomida DAISh ISHID qamalida qoldi, ammo taslim bo‘lmadi. Amirlilik bir ayol xotiralarida shunday yozadi:
Ovqat tugagach daraxt barglarini yedik, ammo shahar bayrog‘ini tushirmadik.
Bu aynan o‘sha qarshilik ruhi edi, natijada DAISh ISHID Iroq shaharlaridan quvib chiqarildi.
Suriyada ham shunga o‘xshash hikoya takrorlandi. Mamlakatning shimolida kurdlar, arablar va boshqa ozchiliklardan tashkil topgan xalq mudofaa kuchlari DAISh ISHID vahshiyliklariga qarshi mustahkam qal’aga aylandilar. Kobani shahrining 134 kunlik og‘ir janglardan so‘ng ozod qilinishi burilish nuqtasi bo‘ldi. Bu shuni isbotladiki, mahalliy aholi hatto bevosita tashqi yordam bo‘lmasdan ham ekstremistik xavorijlarni yenga oladi.
Muhim jihat urush davomida xalq taktikalarining o‘zgarishi edi. Dastlab DAISh ISHID odamlarning yuragiga vahima solish orqali qo‘rquv uyg‘otar edi, ammo asta-sekin aynan shu qo‘rquv g‘azabga aylandi. Bir paytlar Iroqning sunniy aholili hududlarida ayrimlar ISHID DAIShni markaziy hukumatga qarshi himoyachi deb bilgan bo‘lsalar-da keyinchalik bu guruh vayronagarchilik va o‘limdan boshqa hech narsa keltirmasligini tushunib yetdilar. 2015-yilda Anbar qabilalarining ISHID DAIShga qarshi qo‘zg‘oloni bu o‘zgarishning yaqqol misolidir.
Suriyada ham diniy va etnik tafovutlarga qaramay, xalq guruhlari birlashib, yonma-yon jang qildilar. DAISh ISHID tomonidan to‘liq qamalda bo‘lgan Dayr-az-Zor shahrining uch yillik qarshiligi bu guruhning yengilmaslik haqidagi afsonasini butunlay rad etdi. Bu shahar aholisi eng minimal sharoitlarda, hattoki ichimlik suvisiz qolgan holda ham taslim bo‘lmadi va hech qachon xorijiylar oldida bosh egmadi.
Bu xalq qarshiliklari butun dunyoga katta saboq berdi: qanday qurollangan va vahshiy bo‘lmasin, hech bir terrorchi guruh uy va hayotlarini himoya qilayotgan xalqning jamoaviy irodasi qarshisida bardosh bera olmaydi. Xavorijiy ISHID lar balki vaqtinchalik terror va qo‘rquv orqali ayrim hududlarni bosib olgan bo‘lishlari mumkin, ammo hech qachon xalq qalblarini egallay olmadilar. Oxir-oqibat aynan oddiy erkak va ayollar o‘z jasoratlari bilan DAIShga eng katta zarbani berdilar va xalq qarshiligi ekstremizmga qarshi eng kuchli qurol ekanligini isbotladilar.
