No Result
View All Result
Chorshanba, Iyul 15, 2026
Almirsad
  • Uy
  • Davriy sharh
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Xabarlar
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

    • Afg’oniston
    • mintaqa
    • Dunyo
  • Maqolalar
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Olimlar
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Ummatning shaxsiyatlari
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Ishlab chiqarishlar
  • Infografika
  • Al Mursad
    • پښتو
    • دري
    • عربي
    • اردو
    • বাঙালি
  • Uy
  • Davriy sharh
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Xabarlar
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

    • Afg’oniston
    • mintaqa
    • Dunyo
  • Maqolalar
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Olimlar
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Ummatning shaxsiyatlari
    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi!  Birinchi qism

    IShID: Islom xalifaligi asoschisi yoki uni yo’q qiluvchi! Birinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    Islom tuzumining xususiyatlari! To’rtinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    IShIDning psixologik tashviqoti! Uchinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Vahmiy Xilofat: Imperatorlik Orzusidan Qulashgacha! Birinchi qism

    Xavorij unvoni!

    Al-Mirsad

  • Ishlab chiqarishlar
  • Infografika
  • Al Mursad
    • پښتو
    • دري
    • عربي
    • اردو
    • বাঙালি
No Result
View All Result
Almirsad
No Result
View All Result

IShID/Xavorijning Islom Amirligiga qarshi tashviqot va tanqidlariga shariat bahosi! Yigirma sakkizinchi qism

Share on FacebookShare on Twitter

Maulvi Ahmad Ali

 

Furot ibn Hiyyon roziyallohu anhu voqeasi:

 

Furot ibn Hiyyon roziyallohu anhuning voqeasi sahih hadis shaklida sobit bo‘lgan. Shayx Alboniy rahmatullohi alayh ham bu hadisni «Sahih Abu Dovud» kitobining yettinchi jildi, 404-sahifasida tahrij qilib, bu rivoyatni sahih (isbotlangan) deb aytgan. Rivoyatning to‘liq matni quyidagicha:

عن فُرَات بن حَيَّانَ: أن رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أمر بقتله، وكان عيناً لأبي سفيان، وحليفاً لرجل من الأنصار، فَمَرَّ بِحَلْقَةِ من الأنصار، فقال: إني مسلم. فقال رجل من الأنصار: يا رسول الله! إنه يقول: إني مسلم. فقال رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إن منكم رجالاً نكلهم إلى إيمانهم، منهم فُرَاتُ بن حَيانَ «.

قلت: إسناده صحيح، وصححه ابن الجارود والحاكم والذهبي.

إسناده: حدثنا محمد بن بشار، حدثني محمد بن مُحَبَّب أبو هَمام الدلالُ، ثنا سفيان بن سعيد عن أبي إسحاق عن حارثة بن مُضَربٍ عن فُراتِ بن حيان.

قلت: وهذا إسناد صحيح، رجاله ثقات رجال الشيخين؛ غير حارثة، وهو ثقة.

Ahl as-Sunnah val-jamoaning to‘rt fiqhiy mazhabining barchasi shunda ittifoq qilganlarki, musulmon bo‘lgan josus kofir hisoblanmaydi. Ammo uning o‘ldirilishi hukmi borasida ulamolar o‘rtasida ixtilof mavjud. Bu masalada turli xil qarashlar bo‘lib, biz quyida ba’zi faqihlar, mufassirlar va muhaddislarning so‘zlarini keltiramiz, toki bu ixtilofning tafsilotlari va turli qarashlar oydinlashsin.

 

RelatedPosts

Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi! 68_qism

Islom muvozanat adolat va o‘rtacha yo‘l dini! 9_qism

Hozirgi davrda musulmon ummatining za‘iflig sabablari va ularning yechimlari! 10_qism

va الموسوعة الفقهیة الکویتیة o‘ninchi jildi, 162-sahifasida quyidagicha bayon qilingan:

التَّجَسُّسُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فِي الْحَرْبِ:

 :6 الْجَاسُوسُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ إِمَّا أَنْ يَكُونَ مُسْلِمًا أَوْ ذِمِّيًّا أَوْ مِنْ أَهْل الْحَرْبِ، وَقَدْ أَجَابَ أَبُو يُوسُفَ عَنْ سُؤَال هَارُونَ الرَّشِيدِ فِيمَا يَتَعَلَّقُ بِالْحُكْمِ فِيهِمْ، فَقَال: وَسَأَلْتَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَنِ الْجَوَاسِيسِ يُوجَدُونَ وَهُمْ مِنْ أَهْل الذِّمَّةِ أَوْ أَهْل الْحَرْبِ أَوْ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَإِنْ كَانُوا مِنْ أَهْل الْحَرْبِ أَوْ مِنْ أَهْل الذِّمَّةِ مِمَّنْ يُؤَدِّي الْجِزْيَةَ مِنَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسِ فَاضْرِبْ أَعْنَاقَهُمْ، وَإِنْ كَانُوا مِنْ أَهْل الإِسْلاَمِ مَعْرُوفِينَ فَأَوْجِعْهُمْ عُقُوبَةً، وَأَطِل حَبْسَهُمْ حَتَّى يُحْدِثُوا تَوْبَةً.

وَقَال الإِمَامُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ: وَإِذَا وَجَدَ الْمُسْلِمُونَ رَجُلاً – مِمَّنْ يَدَّعِي الإِسْلاَمَ – عَيْنًا لِلْمُشْرِكِينَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ يَكْتُبُ إِلَيْهِمْ بِعَوْرَاتِهِمْ، فَأَقَرَّ بِذَلِكَ طَوْعًا فَإِنَّهُ لاَ يُقْتَل، وَلَكِنَّ الإِمَامَ يُوجِعُهُ عُقُوبَةً. ثُمَّ قَال: إِنَّ مِثْلَهُ لاَ يَكُونُ مُسْلِمًا حَقِيقَةً، وَلَكِنْ لاَ يُقْتَل لِأنَّهُ لَمْ يَتْرُكْ مَا بِهِ حُكِمَ بِإِسْلاَمِهِ فَلاَ يَخْرُجُ عَنِ الإِسْلاَمِ فِي الظَّاهِرِ مَا لَمْ يَتْرُكْ مَا بِهِ دَخَل فِي الإِسْلاَمِ، وَلأَنَّهُ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى مَا فَعَل الطَّمَعُ، لاَ خُبْثُ الاِعْتِقَادِ، وَهَذَا أَحْسَنُ الْوَجْهَيْنِ، وَبِهِ أُمِرْنَا. قَال اللَّهُ تَعَالَى: ﴿الَّذِيْنَ يَسْتَمِعُوْنَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُوْنَ اَحْسَنَهٗ﴾ وَاسْتَدَل عَلَيْهِ بِحَدِيثِ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ، فَإِنَّهُ كَتَبَ إِلَى قُرَيْشٍ: أَنَّ رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُوكُمْ فَخُذُوا حِذْرَكُمْ، فَأَرَادَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَتْلَهُ، فَقَال الرَّسُول لِعُمَرِ: «مَهْلاً يَا عُمَرُ، فَلَعَل اللَّهَ قَدِ اطَّلَعَ عَلَى أَهْل بَدْرٍ، فَقَال: اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ»، فَلَوْ كَانَ بِهَذَا كَافِرًا مُسْتَوْجِبًا لِلْقَتْل مَا تَرَكَهُ الرَّسُول صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، بَدْرِيًّا كَانَ أَوْ غَيْرَ بَدْرِيٍّ، وَكَذَلِكَ لَوْ لَزِمَهُ الْقَتْل بِهَذَا حَدًّا مَا تَرَكَهُ الرَّسُول صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَفِيهِ نَزَل قَوْله تَعَالَى: ﴿يٰۤاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا عَدُوِّىْ وَعَدُوَّكُمْ اَوْلِيَآءَ﴾ فَقَدْ سَمَّاهُ مُؤْمِنًا، وَعَلَيْهِ دَلَّتْ قِصَّةُ أَبِي لُبَابَةَ حِينَ اسْتَشَارَهُ بَنُو قُرَيْظَةَ، فَأَمَرَّ أُصْبُعَهُ عَلَى حَلْقِهِ يُخْبِرُهُمْ أَنَّهُمْ لَوْ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَتَلَهُمْ، وَفِيهِ نَزَل قَوْله تَعَالَى: ﴿يٰۤاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ﴾. وَكَذَلِكَ لَوْ فَعَل هَذَا ذِمِّيٌّ فَإِنَّهُ يُوجَعُ عُقُوبَةً وَيُسْتَوْدَعُ السِّجْنَ، وَلاَ يَكُونُ هَذَا نَقْضًا مِنْهُ لِلْعَهْدِ، لأَنَّهُ لَوْ فَعَلَهُ مُسْلِمٌ لَمْ يَكُنْ بِهِ نَاقِضًا أَمَانَهُ، فَإِذَا فَعَلَهُ ذِمِّيٌّ لاَ يَكُونُ نَاقِضًا أَمَانَهُ أَيْضًا.

So‘ngra, 264-sahifada shunday deydi:

وَإِنْ وَجَدَ الإِمَامُ مَعَ مُسْلِمٍ أَوْ ذِمِّيٍّ أَوْ مُسْتَأْمَنٍ كِتَابًا فِيهِ خَطُّهُ وَهُوَ مَعْرُوفٌ، إِلَى مَلِكِ أَهْل الْحَرْبِ يُخْبِرُ فِيهِ بِعَوْرَاتِ الْمُسْلِمِينَ فَإِنَّ الْإِمَامَ يَحْبِسُهُ، وَلاَ يَضْرِبُهُ بِهَذَا الْقَدْرِ؛ لأَنَّ الْكِتَابَ مُحْتَمَلٌ، فَلَعَلَّهُ مُفْتَعَلٌ، وَالْخَطُّ يُشْبِهُ الْخَطَّ، فَلاَ يَكُونُ لَهُ أَنْ يَضْرِبَهُ بِمِثْل هَذَا الْمُحْتَمَل، وَلَكِنْ يَحْبِسُهُ نَظَرًا لِلْمُسْلِمِينَ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُ أَمْرُهُ: فَإِنْ لَمْ يَتَبَيَّنْ خَلَّى سَبِيلَهُ، وَرَدَّ الْمُسْتَأْمَنَ إِلَى دَارِ الْحَرْبِ، وَلَمْ يَدَعْهُ لِيُقِيمَ بَعْدَ هَذَا فِي دَارِ الإِسْلاَمِ يَوْمًا وَاحِدًا؛ لأَنَّ الرِّيبَةَ فِي أَمْرِهِ قَدْ تَمَكَّنَتْ وَتَطْهِيرُ دَارِ الإِسْلاَمِ مِنْ مِثْلِهِ مِنْ بَابِ إِمَاطَةِ الأَذَى فَهُوَ أَوْلَى.

 :7مَذْهَبُ الْمَالِكِيَّةِ: أَنَّ الْجَاسُوسَ الْمُسْتَأْمَنَ يُقْتَلُ، وَقَال سَحْنُونٌ فِي الْمُسْلِمِ يَكْتُبُ لأَهْلِ الْحَرْبِ بِأَخْبَارِ الْمُسْلِمِينَ: يُقْتَلُ وَلاَ يُسْتَتَابُ، وَلاَ دِيَةَ لِوَرَثَتِهِ كَالْمُحَارِبِ. وَقِيلَ: يُجْلَدُ نَكَالاً وَيُطَالُ حَبْسُهُ وَيُنْفَى مِنَ الْمَوْضِعِ الَّذِي كَانَ فِيهِ، وَقِيل: يُقْتَلُ إِلاَّ أَنْ يَتُوبَ، وَقِيلَ: إِلاَّ أَنْ يُعْذَرَ بِجَهْلٍ. وَقِيلَ: يُقْتَل إِنْ كَانَ مُعْتَادًا لِذَلِكَ، وَإِنْ كَانَتْ فَلْتَةً ضُرِبَ وَنُكِّلَ.

وَقَدْ جَاءَ فِي الْقُرْطُبِيِّ فِي تَفْسِيرِ قَوْله تَعَالَى: ﴿يٰۤاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا عَدُوِّىْ وَعَدُوَّكُمْ اَوْلِيَآءَ﴾ مَا يَأْتِي:

مَنْ كَثُرَ تَطَلُّعُهُ عَلَى عَوْرَاتِ الْمُسْلِمِينَ وَيُنَبِّهُ عَلَيْهِمْ وَيُعَرِّفُ عَدَدَهُمْ بِأَخْبَارِهِمْ لَمْ يَكُنْ كَافِرًا بِذَلِكَ، إِذَا كَانَ فِعْلُهُ لِغَرَضٍ دُنْيَوِيٍّ وَاعْتِقَادُهُ عَلَى ذَلِكَ سَلِيمٌ، كَمَا فَعَل حَاطِبٌ حِينَ قَصَدَ بِذَلِكَ اتِّخَاذَ الْيَدِ وَلَمْ يَنْوِ الرِّدَّةَ عَنِ الدِّينِ. وَإِذَا قُلْنَا: لاَ يَكُونُ بِذَلِكَ كَافِرًا، فَهَل يُقْتَل بِذَلِكَ حَدًّا أَمْ لاَ؟ اخْتَلَفَ النَّاسُ فِيهِ، فَقَال مَالِكٌ وَابْنُ الْقَاسِمِ وَأَشْهَبُ: يَجْتَهِدُ فِي ذَلِكَ الإِمَامُ. وَقَال عَبْدُ الْمَلِكِ: إِذَا كَانَتْ عَادَتُهُ ذَلِكَ قُتِل لأِنَّهُ جَاسُوسٌ. وَقَدْ قَال مَالِكٌ: يُقْتَل الْجَاسُوسُ – وَهُوَ صَحِيحٌ – لِإِضْرَارِهِ بِالْمُسْلِمِينَ وَسَعْيِهِ بِالْفَسَادِ فِي الأَرْضِ، وَلَعَل ابْنَ الْمَاجِشُونِ إِنَّمَا اتَّخَذَ التَّكْرَارَ فِي هَذَا لِأنَّ حَاطِبًا أُخِذَ فِي أَوَّل فِعْلِهِ.

فَإِنْ كَانَ الْجَاسُوسُ كَافِرًا، فَقَال الأَوْزَاعِيُّ: يَكُونُ نَقْضًا لِعَهْدِهِ، وَقَال أَصْبَغُ: الْجَاسُوسُ الْحَرْبِيُّ يُقْتَل، وَالْجَاسُوسُ الْمُسْلِمُ وَالذِّمِّيُّ يُعَاقَبَانِ إِلاَّ إِنْ تَظَاهَرَا عَلَى الإِسْلاَمِ فَيُقْتَلاَنِ، وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِعَيْنٍ لِلْمُشْرِكِينَ اسْمُهُ فُرَاتُ بْنُ حَيَّانَ، فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُقْتَلَ، فَصَاحَ: يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أُقْتَلُ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُول اللَّهِ، فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَلَّى سَبِيلَهُ. ثُمَّ قَال: إِنَّ مِنْكُمْ مَنْ أَكِلُهُ إِلَى إيمَانِهِ، مِنْهُمْ فُرَاتُ بْنُ حَيَّانَ.

 :8  وَمَذْهَبُ الشَّافِعِيِّ وَطَائِفَةٍ: أَنَّ الْجَاسُوسَ الْمُسْلِمَ يُعَزَّرُ، وَلاَ يَجُوزُ قَتْلُهُ. وَإِنْ كَانَ ذَا هَيْئَةٍ (أَيْ مَاضٍ كَرِيمٍ فِي خِدْمَةِ الإِسْلاَمِ) عُفِيَ عَنْهُ؛ لِحَدِيثِ حَاطِبٍ، وَعِنْدَهُمْ أَنَّهُ لاَ يُنْتَقَضُ عَهْدُ الذِّمِّيِّ بِالدَّلاَلَةِ عَلَى عَوْرَاتِ الْمُسْلِمِينَ، وَلَوْ شُرِطَ عَلَيْهِمْ فِي عَهْدِ الأَمَانِ ذَلِكَ فِي الأَصَحِّ، وَفِي غَيْرِهِ يُنْتَقَضُ بِالشَّرْطِ.

 :9  وَعِنْدَ الْحَنَابِلَةِ: أَنَّهُ يُنْتَقَضُ عَهْدُ أَهْل الذِّمَّةِ بِأَشْيَاءَ وَمِنْهَا: تَجَسَّسَ أَوْ آوى جَاسُوسًا، لِمَا فِيهِ مِنَ الضَّرَرِ عَلَى الْمُسْلِمِينَ. وَمِمَّا تَقَدَّمَ يَتَبَيَّنُ أَنَّ الْجَاسُوسَ الْحَرْبِيَّ مُبَاحُ الدَّمِ يُقْتَل عَلَى أَيِّ حَالٍ عِنْدَ الْجَمِيعِ، أَمَّا الذِّمِّيُّ وَالْمُسْتَأْمَنُ فَقَال أَبُو يُوسُفَ وَبَعْضُ الْمَالِكِيَّةِ وَالْحَنَابِلَةِ: إِنَّهُ يُقْتَلُ.

وَلِلشَّافِعِيَّةِ أَقْوَالٌ أَصَحُّهَا: أَنَّهُ لاَ يُنْتَقَضُ عَهْدُ الذِّمِّيِّ بِالدَّلاَلَةِ عَلَى عَوْرَاتِ الْمُسْلِمِينَ، لِأَنَّهُ لاَ يُخِل بِمَقْصُودِ الْعَقْدِ. وَأَمَّا الْجَاسُوسُ الْمُسْلِمُ فَإِنَّهُ يُعَزَّرُ وَلاَ يُقْتَلُ عِنْدَ أَبِي يُوسُفَ وَمُحَمَّدٍ وَبَعْضِ الْمَالِكِيَّةِ، وَالْمشهور عِنْدَ الشَّافِعِيَّةِ وَعِنْدَ الْحَنَابِلَةِ: أَنَّهُ يُقْتَلُ.

Va 16-jild, 314-sahifada shunday deyilgan:

حَالاَتُ الْحَبْسِ بِسَبَبِ الاِعْتِدَاءِ عَلَى نِظَامِ الدَّوْلَةِ:

أ – حَبْسُ الْجَاسُوسِ الْمُسْلِمِ:

94 – الْمَنْقُول عَنْ أَبِي حَنِيفَةَ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَبَعْضِ الْمَالِكِيَّةِ: أَنَّ الْحَاكِمَ لاَ يَقْتُلُ الْجَاسُوسَ الْمُسْلِمَ، بَل يُعَزِّرُهُ بِمَا يَرَاهُ. وَنَصَّ أَبُو يُوسُفَ الْقَاضِي وَغَيْرُهُ مِنَ الْحَنَفِيَّةِ عَلَى حَبْسِهِ حَتَّى تَظْهَرَ تَوْبَتُهُ. وَقَال بَعْضُ الْمَالِكِيَّةِ: يُطَالُ سَجْنُهُ وَيُنْفَى مِنَ الْمَوْضِعِ الَّذِي كَانَ فِيهِ.

وَقَال مَالِكٌ وَابْنُ الْقَاسِمِ وَسُحْنُونٌ: لِلْحَاكِمِ قَتْلُ الْجَاسُوسِ الْمُسْلِمِ إِنْ رَأَى فِي ذَلِكَ الْمَصْلَحَةَ، وَبِهِ قَال ابْنُ عَقِيلٍ مِنَ الْحَنَابِلَةِ. وَسَبَبُ الاِخْتِلاَفِ فِي عُقُوبَةِ الْجَاسُوسِ الْمُسْلِمِ تَعَدُّدُ الأَقْوَالِ فِي حَادِثَةِ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ قُبَيْل فَتْحِ مَكَّةَ، حِينَ كَتَبَ لِبَعْضِ قُرَيْشٍ يُخْبِرُهُمْ بِمَسِيرِ النَّبِيِّ إِلَيْهِمْ.

 

Shuningdek, 12-jild, 263-sahifada shunday deyilgan:

مِنْ ذَلِكَ قَتْلُ الْجَاسُوسِ الْمُسْلِمِ إِذَا تَجَسَّسَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ، وَذَهَبَ إِلَى جَوَازِ تَعْزِيرِهِ بِالْقَتْل مَالِكٌ وَبَعْضُ أَصْحَابِ أَحْمَدَ، وَمَنَعَهُ أَبُو حَنِيفَةَ وَالشَّافِعِيُّ وَأَبُو يَعْلَى مِنَ الْحَنَابِلَةِ. وَتَوَقَّفَ فِيهِ أَحْمَدُ.

ابوبکر محمد بن ابن المنذر النیسابوري (رحمه الله) در الإشراف علی مذاهب الاربعة می‌فرماید:

50  باب الرجل من المسلمين يطلع على أنه عين للمشركين قد كتب بأخبار المسلمين إليهم. م 1951  واختلفوا فيما يفعل بالرجل من المسلمين قد كاتب المشركين وأخبرهم بأخبار المسلمين، فقال مالك: ما سمعت فيه بشيء، وأرى فيه اجتهاد الإمام، وقال الأوزاعي: يستتاب، فإن تاب قبلت توبته، وإن أبى عاقبه الإمام عقوبة موجعة، ثم غرّ به إلى بعض الآفاق أو ضمن الحبس.

وقال الأوزاعي: وإن كان ذمياً قتل، قد نقض عهده، وإن كان من أهل الحرب بعثوا إليهم بأموال على مناصحتهم، قبض تلك الأموال، فوضع في بيت المال، وقال أصحاب الرأي: يوجع عقوبة، ويُطال حبسه. وقال الشافعي: «لا يحل دم من قد ثبت له حرمة الإسلام، إلا أن يزني بعد إحصان، أو يقتل، أو يكفر كفراً بيناً بعد الإيمان».

واحتج: (ح 884) بحديث روضة خاخ في قصة حاطب بن أبي بلتعة، وأن النبي- ﷺ- يعاقبه.

وقال الشافعي: «وإذا كان هذا من الرجل ذي الهيئة بجهالة أحببت أن يتجافى عنه، وإن كان غر ذي الهيئة كان للإمام، وإن أعلم تعزيره.

ShareTweet
Previous Post

Movlaviy Muhammad Ayyoz Shahomat rahmatullohi alayh ning hayoti va faoliyatiga qisqacha nazar!

Next Post

Da’vodan amalgacha; Zamonaviy xavorijlarning sharmandalik amallariga bir nazar! 5-qism

RelatedArticles

Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi!  68_qism
diniy yozuvlar

Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi! 68_qism

Iyul 15, 2026
ikkinchi oktyabr; Bizning unutilgan kunimiz!
Davriy sharh

ikkinchi oktyabr; Bizning unutilgan kunimiz!

Oktabr 4, 2025
ISHID; Xalifasiz Xalifalik!  Ettinchi qism
diniy yozuvlar

ISHID; Xalifasiz Xalifalik! Ettinchi qism

Iyul 27, 2025
diniy yozuvlar

فرقوي اختلافات څنګه هواريدای شي؟

Yanvar 23, 2023
G‘azab lil-Haq filmi!
Davriy sharh

G‘azab lil-Haq filmi!

Mart 6, 2026
Olimlar — ummatning fikriy uyg‘onishining ustunidir!
Davriy sharh

Olimlar — ummatning fikriy uyg‘onishining ustunidir!

Oktabr 27, 2025
Next Post

Da’vodan amalgacha; Zamonaviy xavorijlarning sharmandalik amallariga bir nazar! 5-qism

Fikr bildirish Javobni bekor qilish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

  • Trending
  • Comments
  • Latest

انسان څه ته وایي او د څه لپاره پیدا شوی؟

Yanvar 10, 2023

Xavorij unvoni!

Mart 24, 2025

Yahud va maqsadlari

Yanvar 16, 2024
Islomda qasos ning hayotiy ahamiyati!

Islomda qasos ning hayotiy ahamiyati!

Dekabr 3, 2025

داعش څوك دي!؟

0

د خوارجو نښانې

0

د شهید ابو یوسف ژوند او کارنامې

0

له خوارجو سره د ابن عباس رَضِیَ اللهُ عَنهما د مناظرې متن او په هغه کې تأمل؛

0
Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi!  68_qism

Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi! 68_qism

Iyul 15, 2026
Islom  muvozanat adolat va o‘rtacha yo‘l dini! 9_qism

Islom muvozanat adolat va o‘rtacha yo‘l dini! 9_qism

Iyul 15, 2026
Hozirgi davrda musulmon ummatining za‘iflig sabablari va ularning yechimlari! 10_qism

Hozirgi davrda musulmon ummatining za‘iflig sabablari va ularning yechimlari! 10_qism

Iyul 14, 2026
Islom ummati ning uyg‘onadigan vaqt keldi!

Islom ummati ning uyg‘onadigan vaqt keldi!

Iyul 14, 2026

Latest News

Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi!  68_qism

Tarix sahifalaridan; Usmoniy xalifaligi! 68_qism

Iyul 15, 2026
Islom  muvozanat adolat va o‘rtacha yo‘l dini! 9_qism

Islom muvozanat adolat va o‘rtacha yo‘l dini! 9_qism

Iyul 15, 2026
Hozirgi davrda musulmon ummatining za‘iflig sabablari va ularning yechimlari! 10_qism

Hozirgi davrda musulmon ummatining za‘iflig sabablari va ularning yechimlari! 10_qism

Iyul 14, 2026
Islom ummati ning uyg‘onadigan vaqt keldi!

Islom ummati ning uyg‘onadigan vaqt keldi!

Iyul 14, 2026
  • انسان څه ته وایي او د څه لپاره پیدا شوی؟

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Xavorij unvoni!

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Yahud va maqsadlari

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Islomda qasos ning hayotiy ahamiyati!

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Da’vodan amalgacha; zamonamiz xavorijlarining sharmandalik faoliyatlariga bir nazar! 7-qism

    0 shares
    Share 0 Tweet 0
  • Library
Contact: info@almirsaad.com

all rights are reserved for Muslims.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • Uy
  • Davriy sharh
  • Xabarlar
    • Afg’oniston
    • mintaqa
    • Dunyo
  • Maqolalar
  • Olimlar
  • Ummatning shaxsiyatlari
  • Ishlab chiqarishlar
  • Infografika
  • Al Mursad
    • پښتو
    • دري
    • عربي
    • اردو
    • বাঙালি

all rights are reserved for Muslims.