Abu Javid
Islomiy tizimning afzalliklarini davom ettirib, bugun ushbu tizimning yana bir qancha foydalarini taqdim etamiz:
4- Adolatni amalga oshirish:
Adolatni joriy qilish Islomiy tizimning oliy maqsadlaridan biridir. Boshqa tizimlar bu prinsipni aslo e’tiborga olmaydi. Ularda yuqori mavqedagi shaxslar past mavqedagi shaxslarga belgilangan jazolardan ozod qilinadi, bu esa hech qanday adolatga mos kelmaydi. Islomiy tizimda ko‘plab adolat misollari mavjud bo‘lib, ulardan birini namunali tarzda keltiramiz.
Imom Buxoriy rahmatullohi alayh «Sahih» asarida Urva ibn Zubayr roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisni keltiradi, uning tarjimasi quyidagicha:
«Makkaning fathida bir ayol o‘g‘irlik qildi, uning qavmi o‘sha ayol uchun Usoma ibn Zayd roziyallohu anhuning huzuriga kelib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam oldida shafqat so‘rashni iltimos qilishdi. Usoma roziyallohu anhu bu masalani Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga aytganida, ul zotning muborak yuzlari o‘zgardi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Parvardigorning haddlari (hukmlari) haqida men bilan gaplashmoqchimisiz?» Rivoyatchi aytadi: keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam kechqurun xutba qildilar va shunday dedilar: «Allohga qasamki, o‘tgan qavmlar shuning uchun halok bo‘ldilarki, ularda agar bir nufuzli kishi o‘g‘irlik qilsa, uni kechirishardi, ammo agar zaif kishi o‘g‘irlik qilsa, unga hadd (jazo)ni qo‘llashardi. Allohga qasamki, agar Muhammadning qizi Fotima ham o‘g‘irlik qilsa, uning qo‘lini kesar edim.»
Ushbu hadisda Islomiy tizimning adolatga bo‘lgan yondashuvi va ta’kidi ochiq-oydin namoyon bo‘lib turibdi, biroq johil kishilar buni ko‘rib turib, e’tiborsiz qoldiradilar.
Adolat xalifa Umar ibn Abdulaziz rahmatullohi alayh davrida ham yorqin nom sifatida tanilgan edi. Hatto uning muxoliflari ham bu adolatdan ko‘z yumolmasdilar. Uning adolati shunchalik keng tarqalgan ediki, hatto qushlar ham bundan bahramand bo‘lar edi. Darul Islomda hatto hech kim zakot olishga muhtoj bo‘lmas edi, chunki Islomiy tizimning manbasi Islomdir va Islom har doim adolatni ta’kidlaydi.
Parvardigor aytadi:
«I’dilu huva aqrabu lit-taqva va-t-taqulloh inna-lloh khabirun bima ta’malun.»
(Moida surasi, 8-oyat)
Tarjimasi: «Adolat qiling, bu (adolat) taqvoga yaqinroqdir. Allohdan qo‘rqinglar, albatta Alloh qilayotgan amallaringizdan xabardordir.»
Shuningdek aytadi:
«Va iza hakamtum bayn-an-nasi an tahkumu bil-adl.»
(Niso surasi, 58-oyat)
Tarjimasi: «Qachonki odamlar orasida hukm qilsangiz, adolat bilan hukm qiling!»
Adolatni amalga oshirish uchun Islomiy tizim ko‘plab qoidalarni belgilagan, ulardan ba’zilari quyidagicha:
- Musulmonlarni poraxo‘rlikdan to‘sadi, shunda hech kimning nohaq mulki tortib olinmaydi.
- Guvohlikda guvohlarning adolatini shart qilib belgilaydi, shunda nohaq hukmlar chiqarilmaydi va adolat yo‘qolmaydi.
- Adolatni amalga oshirish uchun Islomiy tizimda haddlar va qasoslar joriy qilinadi, shunda qotil yoki jinoyatchi jazodan qutulib qolmaydi.
Bular faqatgina bir necha misollardir. Ushbu mavzuda boshqa ko‘plab masalalar mavjud bo‘lib, ularni aytib o‘tish mavzuni uzoqroq qiladi. Biz shular bilan kifoyalanamiz.
Davomi bor…
