Jamol
Dushanba kuni, 30-sunbula tongida Pokiston harbiy rejimining qiruvchi samolyotlari yana bir bor Afg‘oniston havo hududini buzib, Kunar viloyatining Nurgal tumani va Paktika viloyatining Barmal tumanidagi tinch aholi yashaydigan hududlarni nishonga oldi. Nurgaldagi turar joyga uyushtirilgan hujumda bir oilaning uch a’zosi shahid bo‘lib, yana to‘rt kishi yaralandi. Jabrlanganlar orasida ayollar va bolalar ham bor. Shu bilan birga, Paktikaning Barmal tumanida yana ikki hujum amalga oshirildi. Ulardan birida bo‘sh uy, ikkinchisida esa mahalliy do‘kon nishonga olindi. Bu hujumlar Pokistonning Afg‘oniston hududiga uyushtirayotgan uzoq davom etgan harbiy tajovuzlari zanjirining navbatdagi bo‘g‘inidir. So‘nggi oylarda bu tajovuzlar misli ko‘rilmagan darajada kuchaydi.
Bu hujumlarni odatiy harbiy amaliyotlardan ajratib turadigan jihat ularning aniqligi emas, balki shafqatsizligi va nishon tanlashdagi beparvoligidir. Pokiston harbiy rejimi o‘z nishonlarini terroristik markazlar va jangarilar boshpanalari deb da’vo qilmoqda. Ammo voqea joyidagi holat buning aksini ko‘rsatmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkiloti bir necha bor bu hujumlarda tinch aholi va turar joylar nishonga olinganini tasdiqlagan. Eng qonli voqealardan birida Kobuldagi giyohvandlikdan davolanayotgan bemorlar shifoxonasiga qilingan hujum oqibatida 400 nafardan ortiq tinch fuqaro halok bo‘lgan. BMT ushbu hodisani davolash markazining to‘liq vayron qilinishi deb ta’riflagan. Endilikda Kunar va Paktikadagi so‘nggi hujumlarda ham o‘sha tanish manzara takrorlandi: uylarni bombardimon qilish, tinch aholini o‘ldirish va keyin sukut saqlash yoki buni inkor etish.
Biroq bu hujumlarni faqat Afg‘oniston suverenitetiga tajovuz doirasida tushunib bo‘lmaydi. Bu ko‘r-ko‘rona bombardimonlar ortida yanada achchiq haqiqat yashiringan: Pokiston harbiy rejimi o‘z ichki xavfsizligini ta’minlash borasida boshi berk ko‘chaga kirib qolgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yilning iyul oyida Pokiston xavfsizlik kuchlarining kamida 112 nafar a’zosi jangarilar hujumlari oqibatida halok bo‘lgan. Bu 2023-yil yanvaridan buyon eng yuqori oylik ko‘rsatkich hamda so‘nggi o‘n yildan ortiq davrdagi ikkinchi eng yuqori raqamdir. Bu ko‘rsatkich o‘zining qabila hududlari va chegara mintaqalaridagi nazoratini yo‘qotib borayotgan hamda keng ko‘lamli xavfsizlik inqirozi bilan yuzma-yuz kelayotgan davlatning manzarasini ko‘rsatadi.
Bunday vaziyatda afg‘on tinch aholisiga hujum qilish kuch belgisi emas, balki zaiflikni tan olishdir. O‘z hududidagi jangarilarni jilovlashga qodir bo‘lmagan Pokiston harbiy rejimi Kunar va Paktikadagi begunoh aholining uylarini bombardimon qilish orqali ichki jamoatchilik fikrini o‘z muvaffaqiyatsizliklaridan chalg‘itishga urinmoqda. Islomiy Amirlik matbuot kotibi Zabihulloh Mujohid ham aynan shu jihatga e’tibor qaratib, bu hujumlarni Pokistondagi ichki xavfsizlikdagi muvaffaqiyatsizliklardan jamoatchilik fikrini chalg‘itish ga qaratilgan urinish deb atagan. Bu tahlil shunchaki tashviqot da’vosi emas, balki inqirozdagi rejimning xatti-harakatlariga realistik yondashuvdir.
Yana bir e’tiborga molik jihat nishonlarning xususiyatidir. Kunar viloyatining Nurgal tumanidagi hujumda bir turar joy butunlay vayron bo‘lgan va barcha qurbonlar mahalliy aholi hamda tinch fuqarolar bo‘lgan. Paktikaning Barmal tumanida esa nishonlar orasida bo‘sh uy va eski do‘kon bo‘lgan. Agar haqiqatan ham nishon «terroristik markazlar» bo‘lgan bo‘lsa, nega mahalliy do‘kon yoki bo‘sh uy bombardimon qilinishi kerak? Bu qarama-qarshilik Pokiston hujumlaridagi aniqlik haqidagi da’volarni shubha ostiga qo‘yadi va bu harakatlar, avvalo, ichki muvaffaqiyatsizliklarning o‘rnini to‘ldirishga qaratilgan namoyish ekanini ko‘rsatadi.
Eng yomoni, bu hujumlar xalqaro hamjamiyatning sukuti yoki nisbiy befarqligi ostida amalga oshirilmoqda. Holbuki, Birlashgan Millatlar Tashkiloti va inson huquqlari tashkilotlari Pokiston tomonidan xalqaro huquqning buzilishi yuzasidan bir necha bor ogohlantirish bergan. Ammo bu tajovuzlarni to‘xtatish uchun amaliy bosim mavjud emas. Ushbu beparvolik Pokiston harbiy rejimining jur’atini oshirib, uni qarama-qarshi va ikkiyuzlama siyosatini davom ettirishga undamoqda.
Xulosa qilib aytganda, dushanba kuni ertalab Kunar va Paktikaga uyushtirilgan hujum aksilterror operatsiyasi emas, balki harbiy rejimning ichki xavfsizlikni ta’minlashdagi muvaffaqiyatsizligining ochiq tan olinishidir. O‘z shaharlaridagi jangarilarni jilovlashga ojiz qolgan Pokiston Afg‘onistondagi oddiy xalq uylarini bombardimon qilish orqali na o‘z xavfsizligini ta’minlay oladi, na yo‘qotgan obro‘sini qaytara oladi. Bu hujumlar faqat bir narsani ko‘rsatadi: zaiflik qurol bilan birlashganda jinoyatga aylanadi.
Shuni ham ta’kidlash joizki, Afg‘oniston Islomiy Amirligi matbuot kotibi ushbu hujumni «tajovuz va zulm» deb atab, uni qoralagan. U afg‘onlar bu hujumlarga munosib javob berishini ta’kidlagan.
